Ondo bidez, Kortarekin desutopiaz

Anjel Lertxundi - Idazlea

2017ko abuztuak 8

Ondo bidez, oker biologikoren bat edo istripuren bat gertatu ezean, Jose Mari Kortak hemen behar zuen. Gurekin. Bizi-itxaropenaren datuek hala diote, hala dio «mens sana in corpore sano» lemari Kortak zion begiruneak ere. Aurreikuspen guztiak oker: hamazazpi urte dira ETAk jarritako lehergailuak hil zuela bere enpresaren aurrean. Atentatuaren lekutik bi kilometrora doi baina hogei urte lehenago, ETAk Ceferino Peña hil zuen bere tailer txikiaren aurrean. Handik egun batzuetara, Peñaren hilketa hutsegitetzat jo zuen ETAk. Karrozeriako enpresa txiki bat zeukan Peñak; tailer txiki bat zen Kortaren negozioa ere Peña hil zuten fetxa haietan. Pasta bertsuko langileak ziren biak, negozio txiki bati kemen handiz ekin nahi zioten bi pertsona. Errore historiko latz baten biktimak dira biak ala biak, halaxe indarkeriaren gainerako hildako eta kaltetuak ere. Ondo bide naturalez, haietako askok eta askok gurekin eta hemen behar zuten oraindik. Ez daude.

Korta hil baino astebete lehenago berarekin egin nuen topo Zarauzko Desertu Txikian (hala deitzen diogu hondartza aurreko etxe ilara luzeak utzitako soilgune hareatsu bakarrari). Urte hartan ETAk bere seta armatua areagotu zuen eta Kortak, mehatxatua zegoen arren, ez zuen bizkartzainik nahi. Ez genuen, ordea, horretaz hitz egin, ETAren balizko amaieraz baizik. Kortak erraz bilatzen zituen akordioetarako, ulermenerako, ezkortasuna uxatzeko argumentuak. ETAren lur-hartzeari erraztasunak jartzearen aldeko, ni baino optimistagoa zen etorkizunaren aurrean, nahiko epe laburrean ikusten zuen tunelaren bukaera.

Ondo bidez, Kortak gaur bizirik behar zuen, eta ETAren armagabetzearen ondoren askotan imajinatu dut gure beste enkontru bat Zarauzko Desertu Txikian. Zertaz jardungo genukeen, zer esango geniokeen elkarri. Zalantzarik gabe, krisi ekonomikoak laga digun hondamendiaz galdetuko nioke nik: konkistatutzat —betikotzat— jotzen genituen lan-baldintzen galeraz, bertan goxo egin duen prekarietateaz, ekonomian gero eta eragin handiagoa duen inoren kontrolik gabeko espekulazio gupidagabeaz. Kortak oso barneratua zuen humanismo kristauan oinarritutako dotrina soziala, eta oso gizon praktikoa zenez, ausartzen naiz esatera haren humanismoa ere oso zela praktikoa, ez batere abstraktua, eguneroko errealitatean txertatua baizik. Baina, tamalez, ezin haren gogoetarik jaso.

Berak, aldiz, elkartzen ginen aldiro bezala, kulturan eta gizartean susmatzen ditudan nondik norakoez galdetzen baitzidan, oraingoan desutopia deitzen dudanaz mintzatuko nintzaion, kolpean ulertzen den eta aspaldian buruan bueltaka darabildan kontzeptu batez.

Gizakiok, mugatuak baikara, ezin dugu gizarte berdin eta justu bat guztiz gauzatu; hala ere, denok sentitzen dugu, aldez edo moldez, neurri txikian zein oparo, adorez zein nagi-epelik, mundu hobeago baten ametsa. Utopiaren bila jarri gintuen gure izaera moralak: gizakiak berezkoa du mundua hobetzeko bulkada, eta barne-gogo horrek asko du —ez dena, ez beti— kontzientzia moraletik. Bulkada utopikoek aura urretsua izan dute erromantizismotik honako hainbat mugimendu sozial eta politikoetan. Baina laster, utopien eskutik bideratutako hainbat basakeria ezagutzen hasi ginen, eta ikusi genuen haien atzean ez zela gelditzen hasierako bulkada moralik: kontzientzia pertsonala balizko etorkizun justu baten etsai zen, utopiaren izenean —edo aitzakian— egindako oro ez zen, hurrik eman ere, zuzena.

Pixkana-pixkana, mundua hobetzeko ahaleginek prestigioa, lilura, amets ederrenen distira galdu dute. Argilunez osatutako egitate bat da errealitatea, baina nola bizi egitate horren alde ilunenak utopiaren alde argienak gabe? Larrutik sufrituak gara gaizkiaren banalizazioak iturrian eta emaitzetan daraman hondamendia; kezkatuta gauzka denon artean eraikitzen ari garen etorkizun gero eta arriskutsuagoak; kontsumoak instantea du helburu; ideologiek eta erlijioek ez dute garai bateko sinesgarritasunik…

Eta desutopiaren desertu handiaren erdian, mundua; eta munduan, gu, helduleku etikorik gabe. Egun argi da, eguzkia gorenetik ari zaigu. Hartan, Claudio Rodríguezek zehaztasun poetikoz adierazitako bakardadea eta erantzukizun pertsonala xuxurlatu dizkiot Kortari:

«Lehen zehatza zenak orain ezin du bete tokia aurkitu. Ez, ez du aurkitzen eta egun argi da».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Txagorritxuko erietxean, COVIDaren test serologikoak aztertzen. ©G. RUBIO / FOKU

Eritasunari buruzko lezio berrikusia

Arantxa Iraola

Asko falta da oraino, baina COVID-19aren inguruko ezagutzak egunero ari dira argitzen, osatzen; ondorioz, izurriaren hasieran gaitzaz esan ziren hainbat gauza zahartuta eta atzeratuta geratu dira guztiz. Etengabeko berrikusketa eskatzen du gai honek.

Langile bat, Garesen, piperra biltzen iaz. ©Jesus Diges / efe

Nafarroan, PCR probak egingo dizkiete sasoikako langileei

Joxerra Senar

Abuztutik urrira bitartean, ardorako mahats bilketan edo bestelako barazki eta fruituen uzta bilketarako Nafarroaz kanpotik etorriko diren langileei probak egingo dizkiete, etan positibo emanez gero, konfinamenduan lagunduko die gobernuak.

Basurtun, PCR probak egiten ©Javier Zorrila / efe

300 positibotik gora Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian eta Araban gorakada nabarmenak izan dira.

Pentsionisten elkarretaratzea Bilboko Justizia Jauregian. ©Aritz Loiola

Pentsiodunek pandemiako testigantzen txosten bat aurkeztuko diote EAEko Fiskaltzari

Maialen Arteaga

Irailaren 7an bilduko dira fiskalarekin pandemiako testigantzak eta datuak biltzen dituen txostena helarazteko

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna