Albistea entzun

Marraztu dute euskal antzerkiaren balizko dokumentazio zentroa

Mintzola ahozko lantegiak eta Ehazek landu dute, elkarlanean. Antzerki munduko ehun lagunen parte hartzean oinarritu dute egitasmoa. Ehazeren esku dago gauzatzea orain
Eneritz Artetxe, Iñaki Murua eta Nere Erkiaga atzo, euskal antzerkiaren dokumentazio zentroaren egitasmoa aurkezten.
Eneritz Artetxe, Iñaki Murua eta Nere Erkiaga atzo, euskal antzerkiaren dokumentazio zentroaren egitasmoa aurkezten. MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Maialen Unanue Irureta -

2017ko ekainak 17 - Villabona

Badira urte batzuk euskal antzerkiaren dokumentazio zentro baten beharra mahai gainean jarri zenetik, eta hori gauzatzeko urrats bat egin dute Mintzola ahozko lantegiak eta Ehaze Euskal Herriko Antzerkizale Elkarteak. Ehazek lagundutako parte -hartze prozesu baten bidez, dokumentazio zentro horren helburuak eta egitekoak zehaztu ditu Mintzolak; are, hura sortzeko urtez urte eman beharreko pausoak eta faseak ere zehaztu ditu txosten batean. Material hori hartu eta gauzatzea dagokio orain Ehazeri, baina ez dirudi epe labur edo ertainean egiteko modurik izango duenik.

Mintzolak eta Ehazek 2014an egindako jardunaldi batzuetan du oinarria orain aurkeztu duten txostenak. Euskarazko antzerkia ardatz izango duen dokumentazio zentroaren beharra mahai gainean jarri zuten: Iñaki Murua Mintzolako lehendakariak azaldu duenez, euskaraz sortutako antzerkiaren dokumentazioa hainbat liburutegitan sakabanatuta dago, eta asko oraindik bildu gabe dago. Zentzu horretan, bertsolaritzaren datu basearen eskarmentua oinarri hartuta, Xenpelar Dokumentazio Zentroak laguntza eskaini zion Ehazeri: horrek diseinatu du euskal antzerkiaren dokumentazio zentroa.

Txosten luzea egin dute, eta luzea izan da, baita ere, hori osatzeko prozesua, Nere Erkiaga Laka Xenpelarreko koordinatzaileak azaldu duenez; proposamen bat da, abiapuntu «irekia eta aldakorra». 2016ko urtarrilean hasi ziren lanean eta orain amaitu dute antzerki munduko eragileekin egindako parte hartze prozesua. «Xenpelarreko esperientzia hartu, orri zuri bat jarri, eta haien jakintza bildu dugu, guk ez baitaukagu antzerkiaren inguruko ezagutzarik», nabarmendu du Erkiagak. Askotariko eragileek parte hartu dute prozesuan —105 lagunek—, Bilbon, Donostian, Iruñean, Maulen eta Kanbon (Lapurdi) egindako tailerren eta bakarkako elkarrizketen bidez.

Behatoki eta transmisiogile

«Euskarazko antzerkiaren aktibazio sozialean» lagundu beharko luke zentroak, eta antzerki eragile guztientzako baliagarria izan —profesionalentzat, amateurrentzat, zein tradiziozko herri antzerkigileentzat— «sorkuntza eta zaletasuna zabaltzeko eta ezagutzan sakontzeko». Horregatik, bi lan ildo nagusi proposatu dituzte. Batetik, egungo euskarazko antzerki sorkuntzaren behatoki dinamikoa izatea. Bi egiteko izango lituzkete atal horretan: gaur egungo antzerkiaren datuak bildu eta ezagutza zabaltzea, eta eragileen transmisio, sustapen eta ikerkuntzarako egitasmo guztiei zerbitzu eraginkorra ematea. Bigarren lan ildoak «sakondu» egingo luke zentroaren zereginetan: garai eta lurralde guztietan sortu den euskarazko antzerkiaren memoria berreskuratzea eta zabaltzea litzateke.

Helburu horiek erdiesteko, zenbait oinarri ere finkatu dituzte. Batetik, dinamikoa eta eraldatzailea izan behar du dokumentazio zentroak. «Zentroa ez da ondarea biltzen bakarrik ariko: moldagarria den zerbitzu bat izan behar du, mugitzen ari den sorkuntza baten inguruan lan egingo duelako». Bestetik, hizkuntza ikuspegia legoke: «Euskaran ardaztutako egitasmoa da, eta euskarazko antzerkiari ematen dio zerbitzu: horren helburua da sortzaile eta mota guztietako eragileei euskararen lurraldea zabaltzea, muga guztien gainetik».

Horrez gain, aniztasuna eta elkarlana bilatuko ditu zentroak. «Eragile mota guztientzako izan behar du, hau da, lurralde guztietan dabiltzan profesionalak, amateurrak, pastoralgileak, idazleak, ikasleak, antolatzaileak... Denak». Elkarlanari dagokionez, hainbat maila bereizi ditu Erkiagak. Batetik, elkarte, talde eta norbanakoen bidez osatuko dute zentroaren ondarea. Bestetik, bilduta dagoen ondareari dagokionez, erakunde guztiekin elkarlanean aritzeko beharraz ohartarazi dute, bilaketak modu bateratuan egiteko tresnak sortu ahal izateko. «Ez litzateke bateratze fisikoa izango, teknologikoa baizik», azaldu du Erkiagak. Azken mailak gaztelaniaz eta frantsesez egiten den antzerkiarekin du zerikusia: «Zentroak harremanak egingo dituenez Dantzertirekin, Nafarroako Antzerki Eskolarekin eta Baionako Mediatekarekin, ondare horrekin topo egingo du». Hizkuntza horietan egindako antzerki ondarea bildu eta egoki eskainia izan dadin ere bultzatuko luke, zentzu horretan.

Erakundeei deia

Hemendik aurrerakoak Ehazeri dagozkio. Aitzitik, Eneritz Artetxe Aranaz Ehazeren lehendakariak azaldu du ez dutela egutegirik lanari ekiteko, «barne hausnarketa potolo batean» daudelako. Egoera ekonomikoak ere ez die laguntzen: aurrekontu «oso txikia» dute, eta ez da nahikoa aurrera egiteko. Azaldu duenez, proiektu asko «airean» dituzte, diru laguntzak jaitsi dizkietelako. «Kontzientziatu nahi ditugu gizartea eta instituzioak, haien babesik gabe ezingo baitugu aurrera egin».

Nolanahi ere, Artetxek txostenaren sendotasuna eta dokumentazio zentroaren beharra azpimarratu ditu. «Ehazeren oinarrizko helburuetan izan da teatroaren ondarea eta transmisioa bermatzea, eta horretarako zutabeetako bat da zentroa: txostena abiapuntu sendoa da».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Joxean Muñoz Otaegi eta Amagoia Gurrutxaga Uranga, Donostian. ©Maialen Andres, FOKU

Agertoki berri baterako lanak

Itziar Ugarte Irizar

Badira zenbait auzi behin eta berriz agertzen direnak kulturgileen ahotan, maiz urgentzia forman; dela sortzaileen prekaritatea, dela euskal kulturaren bazterreko egoera. Epe motzean horiek beste leku batean ezartzeko mugimenduak bidean dira, baina badira askatu gabeko eztabaidak ere.

Hazia musikaleko dantzariak, entseatzen, Errenteriako Dantzagunean (Gipuzkoa). ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Kooperatiben aitzindariaren fruitua

Andoni Imaz

Gontzal Mendibil musikariak Jose Maria Arizmendiarrieta kooperatiben sustatzailearen bizitza kantu bihurtu du, 'Hazia' musikala sortzeko. Datorren irailaren 17an estreinatuko dute, Arrasaten.

'Orelhas' irudia. ©Alex Rozados.
Ahomentan: Agertoki berri baterako lanak

Agertoki berri baterako lanak

Itziar Ugarte Irizar

Badira zenbait auzi behin eta berriz agertzen direnak kulturgileen ahotan, maiz urgentzia forman; dela sortzaileen prekaritatea, dela euskal kulturaren bazterreko egoera. Epe motzean horiek beste leku batean ezartzeko mugimenduak bidean dira, baina badira askatu gabeko eztabaidak ere.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...