Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Itzaleko figura

Emile Larre (1926-2015) gizon «jendekin» gisa gogoratzen dute ezagutu dutenek, «langilea», euskararen zein bertsolaritzaren alde anitz egin duena
Emile Larre larunbatean zendu zen, 89 urtetan.
Emile Larre larunbatean zendu zen, 89 urtetan. GAIZKA IROZ

Nora Arbelbide Lete -

2015eko ekainak 2 - Baiona

«Figura bat» izan dela, horrela definitu du Beñat Oihartzabal euskaltzainak Emile Larre izan dena (Baigorri, 1926; Kanbo, 2015). Maiatzaren 30ean zendua, Emile Larreren ehorzketak gaur iraganen dira Baigorrin, 15:30ean.

Jean Louis Harinordoki Laka bertsolaria ados da horrekin: «Ikaragarriko langilea zen. Ez zuen hark egun bat opor hartzen. Beti nonbait zen. Bazuen bai eliza, bai euskara; bazuen bertsolaritza; bazuen pilota», eta beste, gaineratu du Harinordokik.

Eta denek gogoratzen dute gizon «jendekina» zela: «Biziki gizon mintzaerraza zen, zinez baserritarra. Jende xehearen ardura bazuen. Ez batere handikaria», borobildu du Janbattitt Dirassarrek, zeinak lankide izan baitzuen Herria astekarian. Hots: «Erro azkarrak zituen gizon bat». Laborantzaz zuen atxikimendu handia ere nabarmendu du Dirassarrek.

Izan zuen norekin adiskidetu ere Larrek. Piarres Lafitte irakasle izan zuen hasieran, eta hark, gero, Herria-ko lekukoa eman zion. Piarres Larzabal zein Telesforo Monzonekin, besteak beste, antzerki arloa lantzeko posibilitatea izan zuen. Eta Teodoro Hernandorenarekin bertsoa.

Eta beti euskararen atxikimendu hori, denek nabarmentzen dutena. Atxikimendu handia bezain zorrotza. Emile Larre bereziki euskaltzain gisa zuen ezagutu Oihartzabalek, euskararen kontuetan. Bilkuretako bidea elkarrekin egiten zuten usu autoz. Euskara batua bere jauzia egiten ari zelarik sartu zen nonbait han Larre Euskaltzaindian. 1975ean izendatu zuten euskaltzain oso: «Jende anitzentzat hori gogorra zen. Ez ziren prest, ez ideien aldetik, ez euskarari buruz zituzten ideien aldetik ere. Eta entseatu zen, ahal bezain goxoki, Piarres Lafitteren laguntzarekin gauza horien pasarazten. Zuhurki jokatzen jakin izan zuela uste dut», dio Oihartzabalek. Euskalkiekiko atxikimendua segurtatuz, hori bai. Georges Rebuschi hizkuntzalari eta ohorezko euskaltzainak oraindik eskertzen du Larreren eskuzabaltasuna, ikerketatik at joaten zena, mendi ibilaldietan edo beste. Baluke anitz kontatzeko, aitortu duenez, baina hizkuntzalariaren ikuspegitik honela laburbildu du Larrek ekarria: «Eman informazioak, bere euskara, bere hitz egiteko era, erabakigarriak izan dira egin ditudan zenbait deskribapenetarako».

Larrek publikatu Ene artzain etxolak autobiografiako (Auspoa) lehen orrialdetan bertan aurkitu izan ditu bere ikerketarako baliagarriak zaizkion adibide adierazgarriak. Publikazioekin segituz, beste liburua Aiherra: Nafarroaren leihoa (Itxaropena) izan zuen Larrek. Idatzi zuen kantu andana bat ere. Eta bertsoak, trumilka. Haiekin ere liburu oso bat betetzekoa balitekeela dio Harinordokik. Dirassarrek deskribatu bere «euskara biziki eder» horretaz jabetzekoa doia. Bertsoa hainbat txapelketatako gai emaile eta epaimahaikide gisa ere landu zuen Larrek. Eta 1980an, Ipar Euskal Herriko Bertsularien Lagunak elkartea sortzen ere lagundu zuen, Harinordokik nabarmendu duenez. Beste liburuak Herria-n idatzi artikuluekin litezke osa. 1969tik 2003ra Herria-ko zuzendari izan zen, eta astero artikuluak idazten, mundu zabaleko berriez edo beste. Baina, hor ere, bihurgune bateko eragile izan zen Larre. Herria-k bizirik segi zezan, aldizkaria osoki euskaraz osatzen hasi zen, baita publizitatea ere, eta lantaldea zabaltzeko lan anitz egin zuen.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Nerea Ibarzabal kantuan, bertsokideak atzean dituela. ©BOB EDME

Lehoiaren ahoan sartu du burua

Miren Mujika Telleria

Nerea Ibarzabalek irabazi du Baionako saioa, eta, lehen itzuliko puntuak batuta, ia ziurtatua du Iruñerako sailkatzea. Datorren astean argituko da nortzuk ariko diren finalean
Michael Jacksonek 24 urte zituen <em>Thriller</em> kaleratu zuenean. ©BERRIA

Pop musika irauli zuen diskoa

Mikel Lizarralde

1982an argitaratu zuen Michael Jacksonek 'Thriller', eta, 40 urte geroago, historian gehien saldutako diskoen artean segitzeaz gain, kantariaren obra nagusia da. Hainbat bitxikeriarekin berrargitaratu berri dute.
'Bilketa.eus' atariko pantaila irudi batzuk ©BERRIA

Artxiboetan barna sartzeko

Iñaki Etxeleku - Ipar Euskal Herriko Hitza

Baionako mediatekak zutik eman 'Bilketa.eus' ataria berritu dute. 26.000 dokumentu biltzen ditu digitalizaturik, eta ikerketa bide berriak eskaintzen ditu. Bilatu nahi den hitz oro kausi daiteke edozein dokumentutan. Liburu zaharrak, ikonografiak, prentsa zaharra… denetarik atzeman daiteke.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.