Noiz sortua: 2016-03-18 00:30:00

ATZEKOZ AURRERA. Juan Martin Guevara. Che Guevararen anaia

«Niretzat Che ez da mito bat, anaia baizik»

Euskal Herrian izan da Guevara ETBren saio batean parte hartzeko, eta aukera izan du bere sendiaren jatorria eta ahaideak ezagutzeko; Euskal Herriarekin hasi duen harremanari eutsiko diola esan du.
MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS

Gotzon Hermosilla -

2016ko martxoak 18
EITBk gonbidatuta, Euskal Herrian izan da egunotan Juan Martin Guevara (Cordoba, Argentina, 1943). Ezkerreko militantea da, FAS Sozialismoaren aldeko eta Inperialismoaren kontrako Fronteko kide izan zen, eta preso atxiki zuten 1975etik 1983ra, baina, batez ere, Ernesto Guevara Che-ren anaia izateagatik egin da ezagun.

Saio berria prestatzen ari da ETB, Origen (Jatorria) izenekoa. Ameriketara joandako euskaldunen ondorengoak Euskal Herrira ekarri eta haien sustraiekin eta urruneko ahaideekin harremanetan jartzea da saioaren xedea. Horretan aritu da Guevara hiru egunez: Gebara (Araba) herria bisitatu du, bai eta Bizkaiko eta Gipuzkoako beste zenbait herri ere, arbasoen lorratzaren xerka. Maiatzetik aurrera emango du ETBk harekin grabatutako saioa.

Zuen familian bazenekiten jatorria Euskal Herrian zenutela. Zein irudi zenuten Euskal Herriaz?

Bai, bagenekien gure jatorrian euskal osagarri garrantzitsu bat zegoela, gure arbasoak Euskal Herritik iritsi zirela; Txilera lehen, eta gero, handik Argentinara. Baina, horretaz aparte, ez genuen erreferentzia handirik. Gure izeba Beatrizek beti esaten zuen Euskal Herriko eta Irlandako jatorria genuela, eta familiaren izaeran nabaritzen zela hori: burugogorrak gara, erabakimen handikoak eta managaitzak. Baina hori baino askoz gehiago ez; gu aurrera begira bizi ginen, eta ez genuen gure arbasoen berri jakiteko irrika berezirik.

Nolakoa zen Ernesto Guevara?

Familian matxinoak izan gara beti, baina Ernesto, inor baino gehiago. Eta bidaietara oso emana: beti zegoen kanpoan, bizikletan, motorrean, auto-stop eginez eta abar; eta onena zen beti itzultzen zela. Medikuntza ikasketak ere horrela egin zituen, bere kasa; normalean ez zen fakultatera joaten; itzultzen zenean, ikasi, eta azterketetara aurkezten zen. Eta nahikoa zen erronka jotzea eta esatea: «Ezetz egin hau edo bestea», berak egin zezan. Esan didatenez, ezaugarri hori oso euskalduna da.

Jakitun zen iraultzaren ikur gisa hartzen ari zen neurriaz?

Nik esango nuke baietz, bere lidergoaren garrantziaz kontziente zela, nahiz eta Fidel Castrok inoiz kritikatu dion ez zuela iraultzan zuen garrantzia balioetsi eta arrisku gehiegi hartu zituela. Baina niretzat Che ez da mito bat; nik anaia nuen. Iraultza gailendu zenean, [1959ko urtarrilean] ni Kubara joan nintzen, eta han mundu guztiak komandantearekin egon nahi zuen; nik ez, nik anaiarekin egon nahi nuen. Gure belaunaldikoentzat ikur izan zen Che, eta ez soilki ezkerrarentzat, gazte guztientzat baizik.

Zu ere errepresioa nozitutakoa zara.

1974an espetxeratu ninduten lehenengo aldiz, [Juan Domingo] Peron erbestetik itzuli zenean. Orduan hasi zen ezkerraren kontrako errepresioa. Jomuga ez zen ezker osoa, ezker iraultzailea baizik, boterea eskuratzeko estrategia argia zuena. Bolada laburra eman nuen espetxean, baina, jakina, ordurako markatuta nengoen, eta 1975ean berriro atxilotu ninduten. 1975etik 1983ra kartzelan egon nintzen. Jakina, militarrak boterera iristeak ez zuen asko lagundu presoon egoera samurtzen.

Zer irizten diezu Kuban gertatzen ari diren aldaketei?

Aldaketa horiek askoz lehenagotik datoz. Hedabideetan ez zen agertzen, baina aspaldi luzean Miamin [AEB] erbesteratutako milaka kubatar arazorik gabe ari ziren Kubara bidaiatzen. Nik uste dut bidegabea dela mundu osoan sozialismoaren zuzia bakar-bakarrik eramateko ardura Kubaren gain utzi nahi izatea. Elkartasunaren esparruan sekulako lana egin du, baina Kubak hamabi milioi biztanle eta herrialde pobre bat baino ez dauka.

Zein izan daiteke etorkizuna?

Ez nator bat uste dutenekin Kubak bere printzipioei traizio egin diela, ezta 1959 baino lehenagoko egoerara bueltatu nahi dutenekin ere. Erabakia kubatarren esku egongo da.

Nolakoa izan da Euskal Herria ezagutzeko esperientzia?

Sinestezina, ikaragarria. Oraindik ez dut guztiz barneratu. Batez ere, jendea ezagutzea, nire urruneko senitartekoak ezagutzea. Jenderik gabe, paisaia argazki hutsa da. Argazkia aldizkari batean ikustea banuen, baina hemen bizi dudana ez nuke inoiz bizitzerik izango aldizkari batean ikusita.

Etorkizunari begira, orain egin dituzun harremanei segida emateko asmorik ba al duzu?

Jakina. Argi dut itzuli egingo naizena. Gainera, badakit hemen herri bat dagoela, eta herri horrek herri izan nahi duela, ez inoren menpeko. Gauza batzuk egiteko dauzkat, esaterako, Gebara gaztelura igotzea, herrian egon nintzenean ez bainuen egiterik izan eguraldi eskasaren erruz. Egin dudan harremana barruan gelditzen zait, eta, modu batera edo bestera, jarraitu egingo dut horrekin.

Albiste gehiago

Martxoaren 30ean eguneratua, 14:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 8.225 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda, administrazioen arabera. 400 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 1.807 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Lantegiak itxita, Basaurin. ©Marisol Ramirez / Foku

Kutsatzeko kezka dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleen bi herenek

Berria

Espainiako Gobernuak atzo onartutako dekretua indarrean da, eta funtsezkoak ez diren jardueretan aritzen diren langileek etxean geratu beharko dute gaurtik aurrera. Urkullu ez dator bat neurri horrekin, ezta patronala ere. Txibitek Sanchez babestu du, baina uste du hobe litzatekeela jarduera ekonomikoa ez geratzea eta erabaki hori malgutzea.

Sidenor enpresako langileak jarduera eteteko eskatzen, aurreko astean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Jaurlaritzak letra txikiari heldu nahi dio gutxieneko jarduera bati eusteko

Xabier Martin

Madrilen azalpen gehiagoren zain dago, baimena nahi duelako enpresei isunik jar ez diezaieten

Ospitale bateko larrialdietako sarrera ©Jon Urbe / Foku

Koronabirusa zuten 400 pertsona hil dira Euskal Herrian, eta 8.225 pertsona kutsatu

Irati Urdalleta Lete

50 pertsona hil dira atzotik, eta 452 pertsona gehiagori atzeman diete birusa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Gotzon Hermosilla

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna