Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Irati Mogollon. Ikerlaria

«Bakardadea XXI. mendeko eritasun handienetakoa da»

Adineko asko bakarrik daude, eta, horregatik, zaintza eredu kolaboratiboen alde egiten du Mogollonek. Bakoitzak bere nahiei eta ezinegonei eutsi behar diela dio.
JAGOBA MANTEROLA / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Lander Muñagorri Garmendia -

2016ko irailak 28

Adinekoak nola zaindu behar diren: hori ikertu du Irati Mogollon (Lezo, Gipuzkoa, 1991) ikerlariak Ana Fernandezekin batera, eta, Emakundek emandako laguntza bati esker, Zaintzaren arkitekturak: nagusientzako etxebizitza kolaboratiboak ikerlana landu du. Zaintzaren oinarrian pertsonen nahiak gogobetetzea jarri behar dela dio.

Arkitekturak zenbat eragin dezake pertsonen zaintzan?

Espazioak garrantzia dauka. Zuk etxerik ederrena eros dezakezu, erabat egokitua, eta horren arabera mugitu zaitezke. Baina horrek guztiak ez dauka zentzurik guztiaren oinarrian hurbileko traturik ez badago. Azken finean, bakardadea XXI. mendeko gaixotasun handienetako bat da. Ez da erori behar teknofilia batean, baina familia eta zaintzaileak ere ez dira goratu behar. Erdibide bat bilatu behar da.

Zaintzan behar fisikoak betetzen dira, baina zahar etxeetan bakardadea ere handia izaten da...

Argi eta garbi. Zaintzaren izenean, bizi eredua prekarizatu egiten da. Askotan, ospitale eredu horrek halako ondorioak ditu, eta haurren kontrolean ere suma daiteke hori. Zaintzaren izenean, xantaia emozionala dago, bestearen izenean erabakiak hartzeko gaitasuna. Pilula bat eman behar zaionez, biharko egunean ez dut galdetzen, eta zuzenean ematen diot. Ahaztu egiten dira harreman sozialak, eta ahaztu egiten da pertsona horiek euren desirak dituztela. Bizitza aktiboari dagokionez, txikiteoak izan dezakeen balio sinboliko eta praktikoa ahaztu egiten da maiz.

Bizitzeko modu bat baino gehiago dagoela esan ohi da, baina zahartzeko era bakarra dagoela dirudi.

Bai, eta dualtasun batean erortzen gara. Edaismoa dago, gizarteak zaharren inguruan duen ikuspegi negatiboa. Horren ondorioz, 80 urterekin zahar sentitzen ez den jendea ez dago, eta jendea ez da bere zahartze prozesuaz jabetzen, ez duelako horrekin identifikatu nahi.

Ez dute onartu nahi zahartzeko eredu hori.

Zahartze prozesua bera ere ahalduntzetik begiratu behar da. Nik eskubide batzuk baditut, egoera berri horretan ere eskubide batzuk ditut. Adibidez, zaintza eta zahartze prozesuak ezin du ekarri intimitatea edo autonomia galtzea. Zergatik ekarri behar du hori? Gaur egun, ikusten ditugu amona umezainen sindromea duten emakumeak. Ekonomiarako subjektu garrantzitsu bihurtu dira. Bestalde, menpeko pertsona gisa ikusten ditugu. Beraz, hori da egun zaharren inguruan dagoen dualtasuna. Ez diot haurrak zaindu behar ez direnik, baina beharrezkoa da horretaz gain bizipoz propioak edukitzea.

Zaintza kolaboratiboak horri aurre egin diezaioke?

Guk zaintzaren arkitektura proposatzen dugu, lehen puntu gisa galdetzen zaiolako pertsonari zer nahi duen. Astero mendira joaten den kuadrilla bat baldin badaukazu, hor zure bizi eredu propioa gogobeteta eduki dezakezu. Beste zerbitzu batzuk behar izanez gero, eguneko egoitza batek bete ditzake, akaso. Dauden beharren arabera pentsatu behar duzu zer-nolako azpiegiturak behar dituzun. Garrantzitsuena zure espazioa, zure zahartzea eta zure zaintza pentsatzea da.

Zahar etxeen eredua birpentsatzen hasi beharko litzateke?

Nik uste dut paraleloa izan beharko lukeela. Zahartzaroaren ahalduntzea diogunean, ez dugu esan nahi 80 urterekin pentsatu behar dela zer egingo duzun, baizik 55 edo 60rekin. Esandako edaismo horregatik, jendeak ez du horretan pentsatzen, eta ez da hitz egiten. 65 urterekin erretiroa hartuz gero, 30 urtez erdibide horretan biziko gara, eta ez dugu ezertan pentsatuko, eta ez dugu bizi proiekturik izango.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©GOTZON ARANBURU / FOKU

«Ez naiz garbiketa enpresa bat; nire lan eremua garbitzen dut»

Aitor Garmendia Etxeberria

Arrauning ez da «aisialdi enpresa normal bat». Urumea ibaia ezagutaraztea du helburu, eta garbiketarako egunak ere antolatzen ditu. Urumeako Aste Nagusia jarriko du abian, bihar.
1 ©JAIZKI FONTANEDA / @FOKU

Jai moldeen norabideak

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Bi urte dira jada jairik ez dela egin Gasteizen. Horrek eragina izan du eragileengan, eta BERRIAk haietako batzuekin hitz egin du. Jai ereduaren eta antolakuntzaren inguruko hausnarketak egiten ari dira.
Burdina kiskaltzeko labeak ikus daitezke Aizpean. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Burdin garairako bidaia

Olatz Esteban Ezkati

Mendeetako historia duten burdin meategiak dira Zeraingoak, eta galeriak eta labeak ikusteko ibilbide atsegina egin daiteke han
Atharratze merkataritzarako eraikia izan zen; bastida bat da, eta karrika nagusi bakarrak zeharkatzen du hiria. ©GUILLAUME FAUVEAU

Atharratze azaltzen

Ainize Madariaga

Zuberoako Basaburuko hiriburuaren bisita gidatuak agerian uzten du Atharratzeren garrantzia. Bastida bat da; merkataritzarako eraikia izan zen, XIII. mendean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Lander Muñagorri Garmendia

Informazio osagarria