Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Maria Jose Jimenez. Ijitoen mugimendu feministako kidea

«Andre ijitoak beti izan dira feministak»

Ijito Feministen Elkarteko lehendakaria da Jimenez, eta Espainiako hondarreko hauteskundeetan, Podemosen zerrendaburu izan zen Salamancan. Gizarte langilea eta aktibista feminista da.
IÑIGO URIZ / ARGAZKI PRESS

Iker Tubia -

2016ko maiatzak 6 - Iruñea

Ijitoa da, eta feminista. Maria Jose Jimenez (Lugo, Galizia, 1976) feminismo romaniari buruz hitz egin du Nafarroako Parlamentuan, Herritarren eta Erakundeen Arteko Harremanetarako Batzordeak gonbidaturik. Asteazkenean eskaini zuen hitzaldia Berdinak eta ezberdinak. Aurrera elkarrekin jardunaldietan.

Zer sentitzen duzu Palabra de gitano eta halako programak telebistan jartzen dituztenean?

Aktibismora bultzatzen zaitu. Nik ez ditut ikusi, zabor hori inolaz ere ez nuke ikusiko, baina frustrazio handia sentitzen duzu, eta inpotentzia. Beste behin ere horrelakoek permisibitatea dute. Ez dute onartzen programa horia denik, estereotipo eta aurreiritziak sustatzen dituenik eta gizartearen gehiengoak dituen jarrera arrazista eta xenofoboak justifikatzen dituenik.

Zergatik ez da erantzuten ijitoen aurkako erasoak ikusirik?

Historikoki herririk manipulatuena, jazarriena, estereotipatuena eta kronifikatuena izan gara. Ijitoen aurka basakeriak egin dira Espainian, 2.500 lege egin dira gure aurka, eta gaur egun horrek badu eraginik. Gu ez gara gai izan eskubideak eskatu eta herriaren duintasuna inposatzen duen masa izateko.

Estereotipoen aurka borrokatzen dira bazterturiko komunitateak. Zuek emakumeenak eta ijitoenak desmuntatzen lan handia duzue?

Ijito herria zanpaturik dago, ez bakarrik emakumeak, gizonak ere bai. Esanen dizute emakume ijitoak zikinak direla, haur parrasta dutela, menpekoak direla... Baina esaten dute ere ijitoak matxistagoak direla, analfabetoak... Aurreiritzi horiek suntsitzeko norbera hurbildu behar da errealitate honetara.

Arrazoi duzu, komunitate ijitoa atzerakoi ikusten dugu, eta gizonak, matxistago.

Fakultateetara ailegatu ez den sekretu bat kontatuko dizut —ea ailegatzen den—. Ijitoak ez dira matxistagoak. Ijitoak matxistak dira, eta payoak ere bai. Emakume payoak izan dira gizonei mugak jarri dizkietenak. Erabili dituzten estrategia eta politikei esker daude gaur duela 50 urte baino ahaldunduago. Emakume ijitoei ez zaizkigu ailegatzen ahalduntze eta berdintasun tresna horiek, besteak beste arrazismo, estereotipo eta aurreiritzi hesi handi bat dugulako aurrean. Adibidez, kristalezko sabaia. Emakumeek %30 gutxiago kobratzen dute. Oso larria da. Hori gainditzeko legeek guri ez digute eragiten zuzenean, ijitoei ez zaigulako lanik eskaintzen. Hamaika adibide jar daitezke.

Zein dira zuen borroka lerro nagusiak?

Hiru dira: Feminismoa —feminismo komunitarioa, mendebaldeko feminismo zuriak ez digu balio—, biolentzia matxista —munduko gaitzik handienetakoa—, eta aniztasuna —zentzu orotan, baita sexuala ere—.

Zein dira mendebaldeko feminismoan dituzuen oztopoak?

Historian aurrera egin ahala, hainbat sartu dira mezu feminista europarrean: beltza, mexikarra... Baina urte hauetan feminista handi batek ere ez du aitortu ijitoen borroka. Emakume ijitoak feministak izatera beharturik egon dira beti, 600 urtez jazarria izan den herriari eusteko. Bestalde, Europan emakume ijito asko hiltzen ari da, eta horren arrazoiak ez dira aipatu ere egiten. Frantzia, Alemania eta Italiako ospitale publikoetan oniritzirik gabe antzutzen dituzte haurrak dituztenean.

Feminismo komunitarioa da zuendako egokiena. Zergatik?

Guk beltzen eta indigenen feminismoetatik edaten dugu. Haiek bezala, guk eskatzen dugu zapalkuntza egoera gainditu behar dugula, eta herri osoaren manipulazioa eta erabilera gainditu nahi dugula, ez bakarrik emakumeena.

Emakumeak kontrolatzeko tradizioen inguruan zer iritzi duzu?

Identitatearen defentsa faltsuaren aitzakiarekin kontrolatzen gaituzten tradizioak ijitoen komunitatean badaude, payoen komunitatean bezala. Hori desagertu behar da, ez duelako zure kultura hobetzen. Zapiaren afera ijitoen tradizioaren parte da, baina orain dela 50 urte payoen tradizioaren parte ere bazen.

Dena den, tradizio guziak ez dira txarrak. Zer ikas dezake mendebaldeko feminismoak zuen tradizioetatik?

Adibidez, gure arteko elkartasuna. Auzo batean ijito familia batek arazo bat badu, gainerakoek laguntzen dute. Emakume anitz erortzen ari dira amildegian behera, eta balio hori behar dugu feminismoan eta Europa osoan. Bestalde, Europan pertsona zaharrekiko errespetua falta da, eta familiaren balioa. Familia nuklearra ez, familia zabala.

Zergatik pasatu zara aktibismo sozialetik politikara?

Hauteskunde zerrendetan ijitoak apaingarri gisa sartzea beti gertatu da. Podemosek benetako apustua egin zuen, ni nintzelako Salamancako zerrendaburua, politikoki zuzena ez den diskurtso batekin. Hilabete eta erdiz ijitoen borroka aipatzeko aukera izan nuen bakarrik iritsiko ez nintzatekeen tokietan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jon Goenaga eta Libe Goenaga aita-alabek zaintzen dituzte Getariako (Gipuzkoa) Lahardi baserriko ahuakate ondoak. Euskal Herriko lehenak izan dira. ©Jon Urbe / FOKU

Ahuakate ondoak kateatu dira Euskal Herrian ere

Ainize Madariaga

Ahuakate ondoen ekoizpena zalu hedatzen ari da Euskal Herrian. Getariako Lahardi etxaldean duela hiru hamarkada hasi ziren; berrikiago bertze guziak. Bertako klimari eta lurrari ongi egokitzen zaie zuhaitza, baina arta bereziak behar ditu, sustut neguko malda igaiteko.

 ©JON URBE / FOKU

«Begien osasuna eta pobrezia lotuta daude»

Jakes Goikoetxea

Ikusmen arazoek bizimodua baldintzatzen dute, are gehiago herrialde pobreetan. Arazo handia eta larria da herrialde askotan. Errealitate gordin hori ikusarazten eta laguntza lortzen aritzen da Otaegi.
 ©BERRIA

Ohiko albisteetatik ihesi

Iker Tubia

Reuters institutuaren arabera, geroz eta jende gehiagok erabakitzen du gaurkotasuna albo batera uztea. Eragin psikologikoa, nekea, konfiantza falta eta ezintasun sentsazioa aipatu dituzte albisteetatik deskonektatu direnek.

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Aro berria hasi dugu, salto digitala emanez»

Olatz Silva Rodrigo

Euskalerria Irratiak denboraldi berriari ekin dio. Iruñerriko euskal komunitateari zerbitzurik onena eskaini nahian, salto digitala eman dute. Besteak beste, kamera adimendunak jarri dituzte estudioan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iker Tubia

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...