Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Kerri Lesh. Ikerlaria

«Etiketetan euskara asko erabiltzen dute ekoizle txikiek»

Zenbait produkturen etiketetako hizkuntzen hautua eta funtzioa ikertzen ari da Lesh. Identitatearekin lotuta dauden produktuetan, esaterako, euskara gehiago erabiltzen dela dio.
MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS

Lander Muñagorri Garmendia -

2017ko azaroak 28

Urtarrilaz geroztik dago Euskal Herrian Kerri Lesh (Kansas, AEB, 1981). Euskaraz ikasten ari da, baina doktoretza tesia egiteko etorri zen Euskal Herrira. Edarien etiketetan hizkuntza gutxituak nola erabiltzen diren ikertzen ari da, eta, Euskal Herriko kasuan, euskararen presentzia aztertzen ari da.

Nolatan hasi zinen etiketei buruzko ikerketa egiten?

Nevadako euskal gaien institutuan irakasle naiz, eta badaukat obsesio txiki bat txakolinarekin: asko gustatzen zait. Soziolinguistika arloan lan egiten dut, eta esan zidaten ea zergatik ez nituen bi arloak lotzen. Europa iparraldean badago talde bat hizkuntza gutxituak eta etiketak ikertzen dituena, eta hortik hasi nintzen ikerketa egiten. Txakolinarekin hasi nintzen, eta Arabako Errioxako ardoarekin jarraitu nuen. Azkenean, esneen etiketekin eta etxeko garagardoekin jarraitu nuen.

Eta zein ondorio atera duzu?

Marketin ikuspegitik zerbait berezia da, hemen ingelesa asko erabiltzen delako, baina baita euskara ere.

Eta gaztelera?

Asko dago euskaraz. Egia da garagardo marka handiek gaztelera erabiltzen dutela oro har, baina ekoizle txikiek euskara asko erabiltzen dute etiketetan. Txakolina edo beste produktu asko identitatearekin lotuta daude, eta, etxeko produktua denean, euskara asko erabiltzen da. Baina kanpora joaten direnean sustapen hori nola aldatzen den ikusi nahi dut. Ingelesa erabiltzen da kanpora joateko, baina aukera bat ere bada zure hizkuntza erabiltzeko. Esaterako, txakolin botila bat bertso eta guzti salduko dute AEBetan. Eta hori interesgarria da.

Baina etiketa batek informatu ere egin beharko du, ala?

Bai, baina ez hainbeste. AEBetan asko interesatzen zaie produktua nongoa den dioen mapa bat egotea.

Alegia, etiketetan erabiltzen den hizkuntza berezitasun gisa erabiltzen dela gehiago?

Akaso bai. Esnearekin, adibidez, lotura sentimental bat dago. Sagardoaren inguruko kongresu batean egon naiz, eta han asko hitz egiten zuten identitateari buruz. Ekoizle askok ez dute hori galdu nahi, eta, horretarako, hizkuntza erabiltzen dute. Laguntzen du bereizteko.

Etiketetako informazioa oro har irakurtzen ez den irudipena badago. Horrela da?

Nik uste dut irakurtzen dela. Jendeak ez du nahi maila industrializatu batean ekoitzitako produkturik; zerbait ezberdina nahi du. Badaude hitz erakargarri batzuk euskaraz, eta nik uste dut hori badela sustatzeko modu bat.

Edarien etiketetako hizkuntza hautua aztertu duzu. Ardo eta txakolin asko probatu behar izan duzu orduan?

Bai, asko. Nik uste dut ondo aukeratu dudala gaia [barreak]. Zenbait sagardotegi eta txakolindegitara joan naiz bertako ekoizpenak aztertzera, eta baita kontsumitzaileengana ere. Esaterako, Bilboko txokoetan egin ditut elkarrizketak, eta bertan Errioxako ardoa nahi dute. Produktu batzuk nondik datozen ardura die, baina ardoa Errioxakoa eskatzen dute, eta ez Arabako Errioxakoa. Bereizketa bat ikusi dut hor.

Zein produktutan erabiltzen da euskara gehiago?

Esnean, eta, gero, sagardoan. Eta hori interesgarria da, kanpora esportatu nahi denean zein hizkuntza erabiltzen den, eta horietan euskara asko dago. Egia da zaila dela etiketa ezberdinak egin eta bakoitzak bere helmuga izatea.

Eremu geografikoak eragiten du?

Bai, uste dut Iparraldean ikurrin asko daudela, eta folklorikoagoa dela. Baina ezberdintasun hori ikertu beharrekoa da, jendeak zer kontsumitzen duen eta hizkuntza hori nola bizi duen. Eta ikusi behar da zer alde dagoen Hego eta Ipar Euskal Herriko marketinean, iruditzen baitzait hizkuntza bizitzeko modu ezberdina dagoela. Nik, esaterako, beste modu batean ikusten dut orain hizkuntza gutxituan bizi den jendea. Lehen ez nuen ikuspegi hori, eta ikuspegi antropologiko batetik garrantzitsua iruditzen zait ikustea jende askori zer frustrazio eragiten dizkion batzuetan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

Maialen Lujanbio eta Unai Agirre bertsolariak, Hernaniko Kutxa Ekogunearen belazeetan, atzo. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Errima biodibertsoak

Enekoitz Telleria Sarriegi

Aranzadiko biologoek gidatuta, anfibioen eta narrastien peskizan ibili dira Ekogunean. Agertu dira ziraunak, muskerrak eta sugegorriak, baina miztorik zorrotzenak, Lujanbio eta Agirrerenak.
 ©IDOIA ZABALETA / FOKU

«Tradizioa ere molda daiteke»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Herri baten memoria bizia da Telleria. Urteak daramatza lehenari oraina emateko ahalegin betean, eta horretan segitzen du oraindik. 86 urte bete ditu, eta haren ahotik josi dituzte Segurako tradizioak 'Iragana orain, oraina gero' proiektuan.
 ©NORA ALBERDI

«Lantaldearen garrantzia hobeto ulertzen dut orain»

Alex Uriarte Atxikallende

EITBk eta Gazteak 'Daniel/a/' websaila sortu dute, narrazioak bide desberdinetatik eskaintzeko eta gai sozialak jorratzeko asmoz. Nora Alberdik zuzendu du.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Lander Muñagorri Garmendia

Informazio osagarria

Egin BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna