ATZEKOZ AURRERA. Eduard Admetlla. Urpekaria eta dokumentalista

«Halabeharrez sortu genuen materiala»

Urteek ez diote oztoporik jartzen Eduard Admetlla urpekariari. 91 urte ditu, eta ebakuntza batetik osatzen ari da, baina berriz ere itsaso azpira bidaiatu nahi du; ahal duela, 2015eko udazkenean.
JON URBE / ARGAZKI PRESS

Araitz Muguruza -

2014ko azaroak 11

Itsaso azpira lehenengoz jaitsi zenean erabaki zuen nahi beste argazki aterako zizkiola Eduard Admetlla urpekariak (Bartzelona, 1924): «Ikusitako edertasuna zabaldu beharra zegoela sentitu nuen». Hala ekin zion urpeko argazkigintzari 50eko hamarkadan; geroago hasi zen filmak egiten. Hark egindakoak dira, besteak beste, Rumbo sur, La llamada de las profundidades eta Tierras y profundidades dokumentalak. Bere begien aurrean ikusi du urpekaritzak izan duen bilakaera. Dibulgazioan eta urpekaritzako teknologian egin duen ekarpenagatik, omenaldia egin berri diote Itsaspeko Zinema zikloan, Donostian.

Ehizatzeko hasi zinen urpekaritzan, baina azkar utzi zenion.

Akats hori egin nuen, bai. Hasi nintzen arrainak hiltzen, baina berehala utzi nion, banekielako hori ez zela ur azpira sartzeko modua eta jarrera.

Argazkigintzari eta filmak egiteari heldu zenion orduan. Zergatik?

Urpeko edertasuna ikusi ondoren erabaki nuen argazkigintzan eta zinemagintzan hastea. Ezin nituen neronentzat bakarrik jaso argazkiak; jendeari erakutsi behar nizkiola sentitzen nuen.

Tresneria aldetik gabezia handia zegoen. Nola moldatzen zineten?

Hala moduz. Material gabezia handia zegoenez, norbera saiatzen zen tresneria sortzen edo moldatzen. Ahal zen bezala egiten genuen. Lehenengoak izan ginen urpekaritzan, baina arazoak konpontzen ere aurrenak izan ginen. Batek bestea zekarren.

Argazki kamera ur azpian babesteko kutxa jarri zenion zure kamerari, eta nahikoa ondo atera zitzaizun.

Kutxa blindatu bat jarri nion kamerari, babesteko, eta bere funtzioa betetzen zuen metro batzuk barrurago eginda ere. Argazkiak ere ongi atera zitezkeen.

Urpekaritzako arropen bilakaeraren lekuko ere izan zara. Merkaturatu aurretik zerorrek probatu zenuen, adibidez, eskafandra trajea.

Ezinbestean probatu behar izaten genuen, ez baikenuen bestelakorik. Sakonera handitzen joan nintzen, eta ikusi genuen funtzionatzen zuela. Ikaragarri aldatu dira gauzak. Hasieran zerorrek sortzen zenuen, baina denborarekin merkatua sortu egin da. Gaur egun, ikaragarrizko ekipamendua dago; pentsa, kolorea ere aukeratu dezakezu.

Zerk sortu zizun urpekaritzako harra?

Lehenengo urratsa itsasoko betaurrekoak erabiltzea izan zen, horiei esker ikusten genuelako urpea. Erabili genituen lehenengo aldian txundituta geratu ginen hango edertasunarekin. «Hau guztia hemen egon, eta gu beste aldera begira genbiltzan!», pentsatu genuen. Ordura arte itsasoari bizkarra emanda bizi ginen, eta, neurri batean, oraindik ere hala jarraitzen dugu. Mundu bat deskubritzeko zegoen.

Lilura horrek eraman zintuzten esplorazio handiagoak egitera?

Horrek bultzatuta ekin genion itsasoan gehiago sakontzeari, eta nik, oraindik ere, edertasun horrekin maiteminduta jarraitzen dut. Ia 65 urte daramatzat urpekaritza egiten.

90. urtebetetzea ere itsasoan ospatu zenuen. Sasoiko zaude!

Sasoiko edo... 90 urte bete, eta arazoak etorri zaizkit. Ebakuntza egin zidaten iaz... Urtarrilean betetzen ditut urteak, eta irailean egin nuen lehenengo saioa, garai horretan izaten baita itsasoa epelen. Nire tokirik gustukoenean egin nuen: Costa Bravako artxipelagoetan [Girona, Herrialde Katalanak]. Mediterraneoko faunarik handiena dago han. Arrainekin batera egon nintzen. Izan ere, ikusten badute ez duzula ezer egiten, bakean zoazela, onartu egiten zaituzte, beren lagun izan zaitezke. Norberaren erabakia izaten da, baina bakean ez doanak ez ditu gauza berdinak ikusiko.

Osasunak lagunduz gero, beraz, berriz ere urpean egingo duzu igeri.

Luze gabe berriz egitea espero dut. Ongi sentitzen banaiz, egingo dut.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©MAIALEN ANDRES / FOKU - BERRIA

Komunitate bati, zuzenean

Iker Tubia

Twitch sare sozialak euskara hizkuntza gisa onartzeko eskatu dute 4.000 lagunek. Komunitateari zuzenekoak eskaintzeko baliagarria da plataforma, eta bideo jokoengatik ezaguna egin zen, baina denetariko jarduerak ikus daitezke bertan. Euskaraz geroz eta gehiago ari dira twitzlariak.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Atmosfera berezia sortzen saiatzen gara»

Olatz Enzunza Mallona

'Kateak' diskoa aurkezten ari da Jon Gurrutxaga. Gospela, bluesa, folka eta pop-rocka modu pertsonalean azaleratu ditu elgoibartarrak. Zuzeneko emanaldietan, Urbil Artolarekin batera ari da elkarlanean.
 ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

«Kulturaren memoria dibulgazio bidez eman behar da»

Urtzi Urkizu

ETB1ek gaur gauean emango du 'Izan ginelako' saioaren hirugarren atala; azkena, «oraingoz». Memoria historikoarekin lotutako hiru istoriotan, «bitartekari» aritu da Ariztondo.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Araitz Muguruza

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna