Albistea entzun

Inauteriak

Euskaraz eginen du eztanda

Musika, dantza, bertsoak eta herri antzerkia uztartuko ditu 'Iruinkokoa' libertimenduak. Iruñeko inauteri euskalduna bihar eginen dute jendaurrean.
Joan den igandean libertimendua plazaratu zuten Donapaleun. Irudian, zirtzilak herri antzerkia jokatzen.
Joan den igandean libertimendua plazaratu zuten Donapaleun. Irudian, zirtzilak herri antzerkia jokatzen. BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Iker Tubia -

2019ko martxoak 2 - Iruñea

Libertitzeko egunak dira inauterietakoak. Mozorro izurriteena, kritika satiriko eta zorrotzena, botere harremanak iraultzekoak. Ezaugarri horiek, besteak beste, ageri dira Nafarroa Beherean egiten diren libertimenduetan. Inauteri tradizio hori Donibane Garazin berpiztu zen duela hamalau urte, eta, azken urteetan, han-hemen loratu dira libertimendu gehiago. Urrutira ailegatu da hazia, bihar loratuko baita Iruñekoa: Iruinkokoa. Emanaldi nagusia Santa Ana plazan izanen da, 13:00etan. Aurretik, kalejira eginen dute Alde Zaharreko kaleetan barna.

Duguna, Karrikiri, Zaldiko Maldiko eta Euskaldunon Biltoki elkarteek elkarlanean bultzatu dute Iruinkokoa, eta, orotara, 70 lagunek parte hartu dute prestaketa lanetan. Dantza, musika, herri antzerkia eta bertsoa plazaratuko ditu inauteri euskaldunak, eta, horretarako, zuzendari lanetan aritu dira Aritz Ibañez, Ihitz Iriart, Oier Zuñiga eta Ion Celestino. Libertimenduaren moldea jarraituko du Iruinkoko-ak, baina Iruñeko maneran emanen dute.

Nafarroan ez dira arrotzak herri antzerkia eta dantza uztartzen dituzten ekitaldiak. Hegoaldean makil dantzak, Nafarroa Beherean, libertimenduak. Iruñean, baina, gutxitan ikusi dira azken hamarkadetan horrelakoak. Iruñeko inauteriei ekarpena egin nahi izan diotela azaldu du Iriartek: «Nahi bat genuen antzerkiaren sartzeko, eta antzerkiaren bidez, hizkuntzaren garrantzia, euskarak halako plaza bat izan dezan». Inauteri euskalduna baita, euskaratik eta euskaraz sortutakoa, eta horrek garrantzi handia du antolatzaileentzat.

Antzerkiaren afera izan daiteke iruindarrentzat bereziena. Zuñigak azaldu duenez, hori izan da erronka nagusia: «Herri antzerki bat plazaratzea, libertimendu batek dauzkan aldagaiekin —kritika zorrotza, urte osoan gertatutakoaren hausnarketa, autokritika...—, erronka handia izan da. Baina beharrezkoa». Izan ere, Zuñigak uste du euskalgintzari eta «herrigintzari» umorea falta izan zaiola askotan, eta horretarako tresna egokitzat jo du libertimendua. «Antzerki forma du, baina inauteri bat da, beraz, kalea okupatzen du, eta hortxe eztanda eginen du, euskaraz. Horrek izugarrizko indarra du gaur egun Iruñean». Kokobeltzek emanen dute antzerkia, eta atal hori, ikusleentzat ez ezik, parte hartzaile gazteentzat ere erakargarri delakoan dago Ibañez: «Lehenengo gauza ongi pasatzea da, baina horrekin batera, gauza batzuk kontatu behar dira. Ez da entretenimentu hutsa, badu zentzua eta funtzioa». Politika ere bada.

Sanfermin usaina

Antzezpenen artean, dantza eta bertsoak izanen dira. «Harremana dago dantzaren eta antzerkiaren artean, baina balio du ere pausatzeko. Oreka hori sortzen da, antzerkia bakarrik balitz jende jakin bat etorriko litzatekeelako», dio Iriartek. Dantza berriak izanen dira, inauterietarako propio sortutakoak. Horretarako, iparraldetik eta hegoaldetik heldu diren dantzakerak nahasi dituzte: jauziak eta makil dantzak. «Jolasten saiatu gara», esan du Ibañezek.

Musika ere, berezia. Celestino arduratu da, eta ez da ohikoa libertimenduetan: Jazz kutsua dute doinuek, baina badute diana ukitu bat. «Iruñean bizi den musikari bati jauzietarako musika egiteko eskatu diogu. Iruñean entzuten den giro bat entzuten da berriro dantzetan», dio Iriartek. Txaranga moduko taldeak sanferminak ekar ditzake gogora. Baita beste elementu batzuk ere. Ez da kasualitatea: «Badu sanferminetatik zerbait. Askotan, neguko festek bere ispilua dute udako festan», azaldu du Ibañezek. Kaosa eta bat-batekotasuna, inauteriena ez ezik, badelako ere sanferminetako ezaugarri, Zuñigaren arabera: «Aukera polita izanen da Iruñean dugun izaera bat-bateko horri bide emateko».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Guztiok gatoz leku beretik: guztiok gara afrikarrak»

Unai Etxenausia

'Geu, afrikarrok' aurkeztu du Arrosagaraik, zenbait gazteren istorioak biltzen dituen erakusketa bat, Gasteizko Montehermoso kulturunean. Otsailaren 26ra arte egongo da ikusgai.
Madrilgo komentu batean

'Marten' hegaldia

Enekoitz Telleria Sarriegi

Francoren erregimenak, Eliza katolikoarekin batera eta Australiako Gobernuarekin tratua eginda, ehunka euskal emakumezko bidali zituen Australiara, 1960ko hamarkadan. Han lana eginaraztea eta aurretik hara bidalitako gizonezkoekin ezkonaraztea zen bidaia haien benetako helburua. 'Marta plana' deitu zioten, eta 'El avión de las novias' dokumentalean jaso dute.

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Natalia Ortiz ikerlariak, besteak beste, Josefina Erezuma bizkaitarraren istorioa jaso du bere ikerketan, Jaime Aberasturi senargaiarekin izan zuen eskutitz trukearen bidez.

 ©OIER ARANZABAL

«Audio plataforma bat sortuko dugu datozen hilabeteetan»

Urtzi Urkizu

Ikus-entzunezkoetarako Primeran iritsiko den moduan, irrati eta audioetarako beste plataforma bat sortuko dute, Goñik iragarri duenez. «Kolaborazioak sustatuko ditugu euskalgintzarekin».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.