KRITIKA. Artea

Gorputzarekin birkonektatzen

Bisitari bat <em>Olafur Eliasson: Bizitza errealean</em> erakusketan.
Bisitari bat Olafur Eliasson: Bizitza errealean erakusketan. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Rubio Mazkiaran -

2020ko otsailak 25

'Olafur Eliasson: bizitza errealean'

Non: Bilboko Guggenheim museoan. Noiz arte: Ekainaren 21era arte..

Sentitzeko, adierazteko, ukitzeko, ikusteko, mugitzeko eta ulertzeko erak baldintzatuta, ingurua hautemateko orduan, ezinbesteko rola jokatzen dute argiaren, espazioaren eta gorputzaren artean sortzen diren harremanek. Aitzitik, birtualtasunaren eta teknologiaren garroak luze hedatzen ari diren gizartean, geroz eta zailagoa zaigu hiru elementuok gugan duten eraginaz ohartzea. Garro horien eraginek esperientzien bizipen lanbrotua izateko arriskua baitakarte beraiekin. Erakusketa sentitzeko, ezinbesteko erreminta da norbanakoaren pertzepzioen inplikazioa, eta egunerokotasun lanbrotu horretatik ateratzen gaitu Olafur Eliassonen Bizitza errealean erakusketak. Modu honetan, kutsu sentsorial batek estaltzen ditu Guggenheimeko erakusketa aretoak, eta publikoa harrapatzen dute guztiz. Londresko Tate Modern museoak Bilboko Guggenheimen lankidetzarekin garatutako superprodukzioaren emaitza da Olafur Eliassonen atzera begirako erakusketa.

Eliassonen sortze prozesuan murgiltzen gaituzten hainbat keinu aurkezten zaizkigu erakusketan aurrera egin ahala. Lehenengo gelak, esaterako, ehunka maketa eta prototipo biltzen ditu, denak nahastuta. Kristalezko bitrina batek banatzen gaitu haietatik; alegia, kiribilduak, bere gain uzkurtuak, lauak, borobilak, geometrikoak diren ikerketa eskultorikoetatik.

Sortze prozesuarekiko bigarren keinua Estudio hedatua izenekoak adierazten du: museoko horma zabalean eskegitako nolabaiteko artxiboa da hau, eta testuak, gogoetak eta irudiak gaika antolatzen dira. Eliassonen estudioan sortzen diren eztabaidak eta hausnartze prozesuak zeintzuk diren azaleratzen da modu honetan. Eta, aldi berean, estudioan bideratzen den talde-lanaren garrantzia argitzen da; izan ere, artista kanonikoen izenak askotan horren atzean dagoen talde sendoaren ikusgarritasuna lausotzen baitu.

Fisikaren, naturaren eta teknologiaren arteko sinbiosia gertatzen da aretoetan, eta horren testigu izanen gara erakusketa bisitatzean. Materialak askotarikoak dira: baporez, urez, landarez edo lainoz konposatutako piezekin batera, hegemonikoagoak izan daitezkeen materialek ere hornitzen dituzte museoko gelak. Alabaina, nahiz eta eskulturen, pinturen, instalazioen eta argazkien materialtasuna guztiz heterogeneoa izan, igartzen da helburu komunak jarraitzen dituztela. Helburuok ikusgarritasunak eta espazioaren birmoldatzeak publikoaren pertzepzioengan sortzen duten bat-bateko talkari egiten diote dei, sublime erromantikoarekin lot genezakeen talka sentsorialari, hain zuzen.

Alegiazko mundu anbiguo batean egongo bagina bezala, instalazioetan erabilitako efektuek geure gorputzaren sentsazioak eraldatzen eta, zenbaitetan, engainatzen dituzte. Ondorioz, inguratzen gaituen munduarekiko loturak eta pertzepzioak kolokan jartzera bideratzen gaitu Eliassonek. Zure kolore atlas atmosferikoa izeneko gelako kolorezko keak ikusmena murrizten digu, eta honela, gorputzarekin konektatzera bideratzen gaitu. Izan ere, hamaika koloreko atmosfera lainotsuan murgiltzean, noraezean gaudelarik, geure gorputzaren presentzia da espazio hartan berma dezakegun bakarra.

Ezjakintasun horrekin kontrastean, Kolore batentzako gela izeneko instalazioak inguratzen gaituen jendearekin konektatzera bideratzen gaitu. Hori koloreko argia da espazioa hornitzen duen elementu bakarra. Lanparek gure azala blaitzen duten momentuan gris bihurtzen da, eta inguruan dugun jendeari so egitean, film klasiko batean egongo bagina bezala, zuri-beltzean ikusten ditugu. Bada, birtualtasunaren aroan gorputzarekin birkonektatzeko onura eskaintzen digute instalaziook.

Inguru sentsorial horretan badira naturarekiko harreman zuzena sortzen duten piezak ere. Nolabait, krisi klimatikoaren ondorioak salatzen dituzte, bai eta publikoa arazoaren aurrean aktibatu ere.

Erakusketako azkeneko gelara ailegatzean, binaka antolatutako glaziarren argazki serie bat aurkeztuko zaigu. Konparazioa da: alde batean, 1999. urtean egindako argazkiak, eta, bestean, paisaia berean, 2019. urtean eginikoak. Batean, izotz zuri mardulez estalitako mendiak agertzen dira; bestean, izotza grisa da, eta aurretik estaltzen zuen ingurua laku bihurtu da. Argazkien gainean, sabaian zintzilik, gelan biraka dabilen haizagailua alferrik saiatzen da glaziarren urtze hori saihesten. Aktibo izan beharrean, zeharkako ekintza dela argi geratzen da. Krisi klimatikoaren aurrean instituzio askok hartutako itxura hutsezko jarrera ekar diezaioke gogora publikoari.

Eta, ildo berean, zein zilegitasun dute artistak eta museoak krisi klimatikoa salatzeko? Sabaiko haizagailu birakariaren moduan, beren ekintzak eta lanak garatzen dituztenean onurak ekartzen ez badituzte, kutsatzen jarraitzen badute, zilegi al da horrelako salaketak egitea?

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Kirmen Uribe, Bilbon, iazko abenduaren 18an. ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Kirmen Uriberen 'Bilbao-New York-Bilbao' berrargitaratu dute

Joana Ibargarai

Elkarren Mintegia bildumako lehen liburua da. 2008an kaleratu zuten lehen aldiz lana, eta pasarte batzuk gehituta eman dute argitalpen berria
Ezker eskuin, Markel Idigoras, Eider Saez, Olatz Cuevas eta Alex Irazusta Nogen taldeko kideetako lau, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Nogen taldeak 'Under alt' plazaratu du, estudioko bere bigarren lan luzea

Ainhoa Sarasola

Bederatzi kantu bildu ditu disko berrian, eta estilo berari eutsi arren, taldearen «eboluzio naturala» islatzen duela uste du taldeak. Abenduan hasiko dute aurkezpen bira. Diskoa, berriz, gauerdian jarriko dute entzungai plataformetan; baita fisikoki eskuratzeko moduan ere, taldearen webgunean. 

Ibon Aranberri artista 'Zulo beltzen geometria' lana alboan duela ©Jaizki Fontaneda/ Foku

Aranberriren pieza bat erosi eta ikusgai jarri du Bilboko Arte Ederren Museoak

Iñigo Astiz

2003an kobazulo baten sarbidea ixteko sortutako altzairuzko horma desmuntatu, eta eskultura independente modura aurkeztu du orain sortzaileak: 'Zulo beltzen geometria'

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.