Omentzetik, herrian eragitera

Bertsolari Eguna zenak Bertso Eguna izena du jada; pertsona bat omendu ordez, gai bat lantzen da orain; igandetik larunbatera pasatu dute; eta Donostian egin beharrean, urtero aldatzen du geltokia. Aldaketa horiek gorabehera, edo aldaketa horiei esker, mende erdira iritsi da.
<b>1990. </b>Pujana eta Alberdi omenduak. Viktoria Eugenia antzokian egin zen 22. Bertsolari Eguna, eta Basilio Pujana eta Joxe Alberdi omendu zituzten.
1990. Pujana eta Alberdi omenduak. Viktoria Eugenia antzokian egin zen 22. Bertsolari Eguna, eta Basilio Pujana eta Joxe Alberdi omendu zituzten. JUANTXO EGA√ĎA / XENPELAR DOKUMENTAZIO ZENTROA Tamaina handiagoan ikusi

Miren Garate -

2019ko urtarrilak 22

San Sebastian jaiaren barruan, bertsolaritzari lotutako ekitaldi bat nahi zuen Donostiako Kultur eta Turismo Ekintzetxeak. 1968. urtea zen. Eta orduko txapelduna, Manuel Olaizola Uztapide. Hala, hari egindako omenaldi moduan planteatu zuten lehen ekitaldi hura. Astoria antzokian izan zen, eta garaiko bertsolaririk onenetakoak aritu ziren kantuan: Joxe Agirre, Fernando Aire Xalbador, Migel Arozamena, Jon Azpillaga, Jose Migel Iztueta Lazkao Txiki, Joxe Lizaso, Jon Lopategi, Manuel Matxain, Jose Joakin Mitxelena eta Uztapide bera. Arrakasta izan zuen saioak, eta hurrengo urtean ere antolatzea erabaki zuten. Eta hurrengoan, eta hurrengoan. 50. aldia izango du larunbatean, Barañainen (Nafarroa), nahiz eta hasierako formatuarekin zerikusi txikia duen gaur egungoak.

Bertsolariren bat omentzeko ohiturari eutsi zitzaion lehen urteetan. Bozketa bidez erabakitzen zen hurrengo omendua nor izango zen: omenaldira joandako entzuleek sarrerako txarteletan jartzen zuten nahi zutenaren izena, eta bazkalondoan jakinarazten zuten nork jaso zituen boto gehien. Sistema horren bidez, bertsolari oso gazteak aukeratzen ziren batzuetan, eta hori ez zuten oso gustuko bertsolariek beraiek. Esate baterako, 1979an, Imanol Lazkano aukeratu zuten entzuleek, eta hark uko egin zion 43 urterekin omenaldi bat jasotzeari. Gerora erabaki zuten bertsolarien artean egitea aukeraketa.

1987an Bertsolari Elkartea sortu zen, eta hasieratik hartu zuen bere gain egun horren antolaketa. Omenaldiekin jarraitu zuen hark ere hasierako urteetan, eta, batzuetan, banaka eta besteetan binaka omentzen zituen bertsolariak. Guztira, 27 bertsolariri egin zitzaien omenaldia fase horretan. Badira zenbait bitxikeria egun horri lotuta; esate baterako, omenduari egindako oparia saioan kantatzen zuten gainerako bertsolarien artean ordaintzen zutela. 1991tik aurrera, bertsolariak ez, baizik eta bertsolaritzaren alde lan egiten zuten gai jartzaile, antolatzaile, ikerlari eta eragileak eskertzea erabaki zuen elkarteak. Omenaldiarekin batera, bazkari bat ere izaten zen, baina nahiko pribatua, ez herritar guztiei irekia.

1995a, mugarri

1995ean itxi zuten omenaldien zikloa, gizartearen ohitura eta bizimolde aldaketek, hala nola bertsolaritzarenak berarenak, eguneratze bat eskatzen zutela iritzita. Bertsolari Elkarteak Bertsozale Elkartea izena hartu zuen, eta ordura arte Bertsolari Eguna zena Bertso Eguna bihurtu zen. Era berean, igande goizetik larunbat arratsaldera aldatu zuten jaia.

Udarregiren mendeurrena izena jarri zioten formatu berriko lehen saioari, eta, besteak beste, Andoni Egañaren eta Zazpi Eskaleren disko aurkeztu berriek eta bat-bateko saioak izan zuten protagonismoa. Erabat ezohikoa izan zen hurrengo urtekoa ere, 1996koa. Izan ere, lehen aldiz, atzerriko inprobisatzaileak gonbidatu zituzten. Alpujarretako Troberoak, Balear Uharteetako glosadoreak eta Kubako dezimistak izan ziren Donostian. Hurrengo urtean, berriz, Katea ez da eten lemapean hiru belaunalditako bertsolariek osatutako taldeak aritu ziren bat-batean. Hain zuzen, 1995etik gai baten bueltan ardaztu izan da Bertso Eguna beti, eta nahiko esperimentala izan da.

2001ekoa izan zen beste mugarrietako bat. Astorian, Karmelo Balda pilotalekuan, Anoeta pilotalekuan eta Viktoria Eugenian izan ziren ordura arteko bertsolari eta bertso egunak, eta, urte horretan, Kursaalera eraman zuten. Bertso trama bat izan zen han egindako lehen saioa. Azken urteotan, urtez urte aldatzen den batzorde bat arduratu izan da Bertso Eguna antolatzeaz —baita gaur egun ere—, eta proposamen oso ezberdinak atera izan dira. Bertsozaleen memorietan fresko egongo dira oraindik haietako batzuk: esate baterako, 2014koan, bertsolaritzaren historiako zein gaurko emakumeak oholtzaren erdian jartzea eta generoa gai nagusi bihurtzea izan zen asmoa; jolaserako proposamena ekarri zuen 2015ekoak; eta 2016koan hamar bertsolari aritu ziren, baina bi taldetan banatuta.

2017an ez zen Bertso Egunik egin. Bertsozale Elkarteak erabaki zuen Euskal Herri osoan eragin nahi zuela aurrerantzean. Formatu berriaren nondik norakoak zehaztu ahal izateko urtebete hartu ostean, iaz egin zen berriro, Mungian (Bizkaia).

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Toti Martinez de Lezea idazlea, gaur goizean, Donostiako Parte Zaharrean. ©Gorka Rubio / Foku

Toti Martinez de Lezeak 'Egurra S.A.' eleberria plazaratu du

Itziar Ugarte Irizar

Intrigazko nobela da, industria editorialaren miserietan girotua. Ereinekin eman du, eta aldi berean kaleratu ditu gaztelaniazko jatorrizkoa eta euskarazkoa; Miren Arratibelek egin du itzulpena.

Jon Insausti, Josemi Beltran eta Patxi Presa, atzo, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian; erdian, aurtengo edizioaren kartela. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Panpinen madarikaziopean

Itziar Ugarte Irizar

Ostiralean hasiko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 31. Astea Donostian, eta 50 film inguru erakutsiko ditu azaroak 6ra bitarte: genero horretako urteko ale nabarmenetako batzuk nahiz zenbait klasiko

Celia Eslava aristaren erakusketako irudi bat. ©IÑIGO URIZ/ FOKU

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna