Albistea entzun

Aitortza ezetz esan zutenei

Nafarroako Gobernuak intsumisioari eta kontzientzia eragozpenari buruzko «ahozko eta idatzizko memoria» bildu du. Sarean eskuragai jarri dituzte dokumentu eta testigantza ugari
Intsumiso talde baten eserialdia, 1991. urtean, Iruñeko Gobernu Militarraren egoitzaren aurrean.
Intsumiso talde baten eserialdia, 1991. urtean, Iruñeko Gobernu Militarraren egoitzaren aurrean. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2021eko irailak 22 - Iruñea

Planto egiteagatik zigortu zituzten. Euskal Herrian, milaka pertsona mobilizatu ziren soldadutzaren, armadaren eta militarismoaren aurka, 1970eko hamarkadatik 2001. urtean Espainiak derrigorrezko zerbitzu militarra eten zuen arte. Nafarroan, zehazki, indar eta sostengu sozial itzeleko mugimendua izan zen intsumisoena, eta garai hartako gobernuek gogor jo zuten haren kontra, protesta baketsuak kolpeka isilaraziz eta ehunka gazte kartzelara bidalita.

Orain, soldadutza amaitu eta hogei urtera, gazte horien oroimena gorde eta gizarteratzea erabaki du Nafarroako Gobernuak, mugimendu antimilitarista haren izaera «plurala» eta «bakezalea» nabarmenduta. Atzo aurkeztu zuten egitasmoa jendaurrean, Eragozpen eta Intsumisioaren memoria Nafarroan (1971-2002) izeneko jardunaldiaren barruan.

Egitasmoa, baina, ez da berria. Uxue Barkosen gobernuak abiarazi zuen, 2018an, eta txostena egiteko ardura eman zion Pedro Oliver ikerlari eta Gaztela-Mantxako Unibertsitateko irakasleari. Harekin batera, informazioa biltzeaz eta sailkatzeaz arduratu ziren Bruno Lopez ikertzailea eta Fernando Mendiola NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea.

Oliverrek azaldu zuenez, egitasmoak lau ardatz ditu: Nafarroako kontzientzia eragozpen mugimenduaren «esparru historikoa» azaltzea; iturri dokumentalen eta ikus-entzunezkoen katalogoa osatzea; kontzientzia eragozpenaren aldeko kolektiboen «bizitza organikoa» ezagutzea eta beren barne agirien inbentarioa egitea, eta, azkenik, «mugimenduaren memoria bat eraikitzea».

Lau helburu horiek aintzat hartuta, Kontzientzia Eragozpenaren eta Intsumisioaren Artxibo Historikoa aurkeztu zuen gobernuak iragan otsailean. Guztira, soldadutzaren aurkako mugimenduen inguruko 6.000 dokumentu bildu zituzten: 4.000 egunkari zati, 400dik gora afixa eta eranskailu, baita hainbat gizarte eragilek eta talde antimilitaristak argitaratutako idazkiak ere. Material hori guztia ikusgai dago jada Nafarroako Gobernuko Bake eta Bizikidetza Zuzendaritza Nagusiaren gunean (https://pazyconvivencia.navarra.es).

Atzoko jardunaldian azaldu zutenez, Memoria izeneko atal bat ere gehitu diote artxibo historikoari. Hartan, entzungai jarri dituzte talde antimilitaristetako zenbait kideri eginiko elkarrizketa kolektiboak. AFOINA, EHGAM, Sakanako Talde Antimilitarista, Kakitzat, KEM eta Nafarroa Intsumitua erakundeetako partaideen testigantzak jasota daude, besteak beste.

Iritzi publikoa bereganatuz

«Frankismoaren hondar urteetan sortu zen kontzientzia eragozpen mugimenduak balio demokratikoetan eta justizia sozialean ardaztutako diskurtso batera jo zuen», azaldu zuen Herritarrekiko Harremanetako kontseilari Ana Ollok, atzoko aurkezpenean. «Eztabaida planteatu eta gizarteratzeaz gain, iritzi publikoa bereganatu zuten, eta hori guztia lortu zuten auzitan jarrita indarkeria arma politiko gisa».

Kontseilariaren irudiko, ezinbestekoa da intsumisioaren eta kontzientzia eragozpenaren oroimena gordetzea, mugimendu horiek «bakearen kulturari egin zioten ekarpena» gogoratze aldera. Halaber, artxibo historikoa sarean eskuragarri jarri izana nabarmendu zuen: «Gizarte osoari eskaini nahi izan diogu proposamen hau, eta, bereziki, belaunaldi gazteenei, beren iragan hurbilaren alde hori ezagutzeaz gain, kultura bakezale hori bereganatu dezaten».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Estitxu Villamor Lomas eta Ortzi Akizu-Gardoki ikerlariak, Errekaleorren. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Bestelako eredu baterako akuilu

Edurne Begiristain

Gasteizko Errekaleor auzoarentzat «mugarria» izan zen duela bost urte Iberdrolak argindar sarerako lotura moztu izana. Ordutik, auzo okupatua burujabea da energia elektrikoari dagokionez, eta bizimodu autogestionatuari esker, aztarna energetikoa murriztea lortu du.

Itsaso Bengoetxea, Ana I. Rodriguez, Amaia Bacigalupe, Aintzane Orkaizagirre eta Maribel Romo, hitzaldiak hasi aurretik. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Zaintzaren bidetik osasunera

Arantxa Iraola

Pazienteen erabakimena sustatzea, zaintzaren alde ezkutuak aintzatestea, genero ikuspegia txertatzea, heriotzan laguntzea: osasun arta dira horiek ere

Ortzi Akizu-Gardoki eta Estitxu Villamor Lomas ikerlariak, Errekaleorren. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Kontsumo ohiturak aldatuz egingo da trantsizioa»

Edurne Begiristain

EHUko bi ikertzaileek lehen aldiz kalkulatu dute auzo baten aztarna energetikoa. Gasteizko Errekaleor auzo komunitario eta autogestionatua izan dute aztergai.

Donostialdeko ESIko zerbitzuburuek egindako agerraldia, atzo, Donostian. ©JON URBE / FOKU

«Harreman asimetrikoak» hausteko eskatu diote Jaurlaritzari

Edurne Begiristain Iosu Alberdi

Donostialdeko ESIko zerbitzuburuek kontsultarako mahai bat proposatu diote Gasteizi, bitartekari lana egiteko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.