Albistea entzun

Arnasguneak garatu, babesteko

Eremu euskaldunenetan zer hizkuntza politika egin, lan ildoak eraberritzeko proposamena aurkeztu du euskalgintzak. «Garapen iraunkorra» bermatzeko oinarriak jartzea du helburu
Gamiz-Fika ingurua. Udalerri euskaldunetan euskararen ezagutzak eta erabilerak izandako beherakadaren adibidea da herri hori.
Gamiz-Fika ingurua. Udalerri euskaldunetan euskararen ezagutzak eta erabilerak izandako beherakadaren adibidea da herri hori. LUIS JAUREGIALTZO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2018ko urriak 11 - Azpeitia

Arnasguneek garrantzi handia hartu dute euskalgintzan azken urteetan. Kezka kutsutan maiz, erdalduntzen ari baitira euskara sendoen dagoen eremuak. Horri nola aurre egin, prebentzioan jarri dute indarra urteotan; besteak beste, lortu zuten EAEko Udal Legean txertatzea hirigintza planek euskarari nola eragiten dioten aztertzeko betebeharra. Beste pauso bat eman nahi dute orain: prebentziotik garapenera. «Udalerri euskaldunak benetan garatzea da arnasguneen izaerari eusteko bide bakarra; bestela, herriak desagertuz edo erdaldunduz joango dira», ohartarazi du Josu Labakak, Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko lehendakariak. Hiru arlotatik heldu diote «garapen iraunkorrari»: soziokulturala, sozioekonomikoa eta sozioekologikoa. Oinarrizko proposamen txosten bat egin dute.

Lurraldea eta hizkuntza jardunaldien laugarren aldia egin zuten atzo Azpeitian (Gipuzkoa), eta han aurkeztu zuten dokumentua. Lau eragilek ondu dute, aditu batzuekin lankidetzan: Uemak berak, Kontseiluak, UEU Udako Euskal Unibertsitateak eta Gaindegiak. Proposamena aurkeztearekin batera, aztertutako arloei buruzko mahai inguruak egin zituzten Sanagustin kulturgunean.

Aurreko urteetako saioetan nabarmendu dute hizkuntza politika ez dela soilik euskara sailetatik egiten. Oinarri hori hartu dute orain ere. «Ikuspegi holistikoa», Kontseiluko ordezkari Iker Salaberriaren esanetan. «Askotan, zeregin edo ondorio nabarmenagoak dituzte hizkuntza politikako sailetik aparteko beste sailetatik egiten diren politika publikoek».

Biztanle gorabeherak

Arnasguneen garapenarekin lotutako proposamenak taxutzeko, lehenik aztertu dute zein arazo ari diren sortzen. Biztanle aldetik badira oztopoak: gazteak joan egiten dira, jaiotza tasa txikia da, eta erdaldunen immigrazioa indartu da. Hirigintzaren esparruan aldaketak egin beharra ikusten dute, garapena «iraunkorra eta orekatua» izatea, eta, horrekin batera, gazteak herrian geratzeko bideak jartzea. Bizi proiektua egiteko aukera izatea, azkenean. Enpleguarekin lotuta, esaterako: «Herrian edo gertuko inguruan bizimodua ateratzeko bitartekoak behar dituzte arnasguneko biztanleek».

Oinarrizko zerbitzuek ere garrantzi handia dute horretan: zer zerbitzu dauzkaten arnasguneetan, edo nora joan behar duten. Tokiko zerbitzuak garatu behar direla ohartarazi dute txostenean: herriak eta eskualdeak. «Herrian bertan eskuragarri ez dauden zerbitzuen bila hiriburura jotzea bultzatu beharrean, eskualde barruko edo inguruko herrien arteko mugikortasuna erraztea». Horrekin lotuta, uste dute arnasguneak hedatzeko eta elkarrekin lotzeko bitartekoak behar direla, haien inguruko herriak eta eskualde buruak bereziki babestuta. Sareak egin behar direla, alegia.

Arnasguneetako herritarrekin eurekin zer landu, kulturaren esparruari begiratu diote, batetik. Euskal kulturaren garapena eta transmisioa behar dela, eta euskal munduko erreferenteak bultzatu. «Hortaz, ezinbestekoa da euskal kulturaren sormena, transmisioa eta ikusgarritasuna bideratzea, eta arnasguneak horrekin blaitzea». Bestetik, nortasunean indar egin nahi dute: «Hiztunak zer iritzi, ikusmolde eta jarrera duen bere hizkuntzaz eta hizkuntza komunitateaz, horrek modu nabariak eragiten du hiztun horren jokaeran eta hizkuntzaren erabileran». Giltzarritzat jo dute herritar horiek ahalduntzea, arnasguneen estrategikotasunaz kontzientzia hartzea, eta euskara balio aurrerakoiekin lotzea: «Euskaraz bizitzea ongi bizitzearekin lotu behar da».

Asmo horiek esparru bat baino gehiago hartzen dute, beraz, eta ohartarazi dute erakundeek «zeharkakotasunez» jokatu behar dutela. «Arnasguneei aitortu behar diete euskararen normalizaziorako duten balio estrategikoa».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Askotariko ostadarrekin egin zuten manifestazioa atzo Bilbon. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Transfobiaren aurka irten dira kalera, harrotasuna aldarrikatuz

Uxue Rey Gorraiz Javi West Larrañaga

LGTBI Komunitatearen Nazioarteko Egunean, mobilizazio jendetsuak izan dira hainbat lekutan. LGTBIfobiaren aurkako eta sexu eta genero askatasunaren aldeko aldarriek hartu dituzte karrikak
 ©BERRIA

«Pertsona asko ez dira intersexual gisa identifikatzen»

Jone Arruabarrena

Gomezek azaldu du intersexualitatearen inguruko ezjakintasunak eta arau binariora egokitu beharrak patologizatu egiten dutela kolektibo hori: «Protokolo normalizatzaileak aplikatzen zaizkie».
Transfobiaren aurkako protesta, LGTBI Komunitatearen Eguneko manifestazioan, Gasteizen. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Argi-ilunak transen eskubideen aitortzan

Ion Orzaiz

Hego Euskal Herriko trans kolektibo eta eragileen arabera, Espainiako Ministroen Kontseiluak herenegun onartutako lege proposamena «pauso bat» da despatologizazioaren bidean, baina gabezia handiak ditu, batez ere adingabeen alorrean.
Yasmine Khris Labako kidea, Mikel Azkarate Lau Haizetarakoa eta Iban Arantzabal Tokikomeko lehendakaria, atzo, Donostiako Miramarren. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Aldarrikatu bainoago, egin

Julen Aperribai

Herrigintzan eta balio eraldatzaileetan sustraitutako euskalgintza baten alde egin dute Donostian, adibidetzat hartuta Laba espazioa, Lau Haizetara euskara elkartea eta Tokikom hedabideen sarea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...