Albistea entzun

Zientzia

Genetikoki eraldatutako bi haur jaio direla zabaldu dute Txinan

Esperimentua ez da ofiziala. Mundu akademikoak salatu du legez kanpokoa dela, eta etikoki gaitzesgarria. Umeak hiesarekiko immuneak izatea lortu dutela diote ikerlariek

Jokin Sagarzazu -

2018ko azaroak 27

Genetikoki eraldatutako lehenengo bi haurrak jaio direla jakinarazi dute He Jiankiu ikerlari txinatarrak eta bere taldeak. Azaldu dutenez, horren bidez pertsona horiek etorkizunean hiesa ez garatzea lortu dute: GIB birusari immuneak izatea. Albistea egia balitz, lehenengo aldia litzateke genoma editatzea ahalbidetzen duen CRIPSR-Cas9 teknika erabilita haur bat jaio dena. Orain arte enbrioietan erabili da, baina laborategi lanetan, eta herrialde batzuetan soilik, baldintza zorrotzekin. Zientzialariek zuhurtziaz hartu dute albistea, eta, oro har, adierazi dute egia balitz mundu akademikoaren babesik gabe egin dela esperimentua; ohartarazi dute, halaber, legez kanpokoa izan daitekeela; eta, bereziki, egindakoak sortzen dituen zalantza etikoak azpimarratu dituzte.

Txinako Sustech Soutern University of Science and Technologyko ikerlaria da He Jiankiu. Berak jakinarazitakoa ez da ofiziala: ez da ezein aldizkari zientifikotan argitaratu. Unibertsitateak berak ohar batean adierazi du ez duela ikerketaren berri; uste du ikerlariak «modu larrian» hautsi dituela «kode etiko eta akademikoak». Youtuben jarritako bideo baten bidez eman du ezagutzera berria He Jiankiuk; Hong Kongen dago egunotan, manipulazio genetikoari buruzko jardunaldi batzuetan. Jaio diren bi haurren irudirik ez du jarri: esan du neskak direla, bikiak, —Lulu eta Nana—, eta «bikaina» dela haien osasuna.

Ikerlariak azaldu duenez, intseminazio artifizialaren bidez sortu zuten enbrioia, eta, ernaltzearen ostean, CRISPR erreaktiboak injektatu zizkioten, CCR5 genea indargabetzeko: hain justu, gene hori erabiltzen du GIB birusak sistema immunologikoan sartzeko eta hiesa garatzeko —aitak gaixotasun hori izango luke—. Gero, amaren uteroan txertatu zuten enbrioia, eta fase horretan ere hainbat azterketa egin omen zituzten; ikerlariak ziurtatu duenez, enbrioiak ez zituen aurreikusitakoa baino mutazio genetiko gehiago garatu. Jaio ostean ere egin omen dituzte probak hori hala dela ziurtatzeko.

AP agentziari eginiko adierazpenetan, ikerlariak jakinarazi du esperimentu gehiago egin dituztela eta balitekeela bere taldeak genetikoki eraldatutako haur gehiago jaiotzea. Azaldu du jakitun dagoela polemika handia piztuko duela, baina argudiatu du bere xedea dela «familia osasuntsuak izateko aukera berdintasuna zabaltzea».

«Zentzua dauka egiteak?»

He Jiankiuk esperimentu hori Europan edo AEBetan egin izan balu, legez kanpokoa litzateke, baina Txinan legeak ez dira hain zorrotzak. Herrialde horretan egin zituzten lehen probak giza enbrioiekin, 2015ean, baina han ere debekatuta egongo litzateke horiek gero emakume batean txertatzea.

Legedia izanik ere edizio genetikoaren garapenak duen muga nagusienetako bat, mundu akademikoak ere ez luke begi onez ikusiko ikerlari txinatarrak egindakoa. «Ez ditu zientziaren estandarrak betetzen. Baina benetan hala balitz ere, zoramena litzateke», ohartarazi du Asier Fullaondo EHUko Genetika irakasleak. «Teknikoki egin daiteke, baina badu zentzurik? Ez du ezer konpontzen». Fullaondok ezbaian jarri du, gainera, ikerlari txinatarraren xedea terapeutikoa denik: «Berez gaixorik ez dagoen enbrioi baten geneak aldatu ditu, haurrek etorkizunean izan dezaketen gaixotasun bat saihesteko, baina ezin du hori ere ziurtatu».

Horixe bera azpimarratu du Nerea Osinalde Biokimika irakasleak. «Helburua izan beharko litzateke heredagarria den gaixotasun bat sendatzea umea jaio aurretik. Baina berak prebentzioa, hobekuntza bat bilatu nahi izan du. Eta duda da: zer da hobekuntza? Eraldaketa genetikoen bidez ezaugarri jakin batzuk dituzten haurrak sortzea?».

Aurrera begira, halaber, aldaketa horiek pertsona horiengan sor ditzaketen bestelako eraginez ohartarazi dute bi irakasleek. «Eta aldatu dugun gene horrek beste funtzio batzuk izango balitu ikusi ez ditugunak?», galdetu du Fullaondok. «Eta heredagarria balitz hori?», gaineratu du Osinaldek. Horrekin lotuta, gurasoen babesgabetasuna azpimarratu dute. «Zein berme ematen zaizkie?».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Zumaian (Gipuzkoa) eguerdian egin dute ziztadak gaitzesteko elkarretaratzea. ©Urola Kostako Hitza

Eraso matxistak salatu dituzte Donostian, Gasteizen eta Algortan

Berria

Donostian lau emakumek ziztadak salatu dituzte, eta Zumaian eta Algortan banak. Elkarretaratzeak egin dituzte hiru leku horietan erasoak gaitzesteko. Donostian, gainera, gizon bat atxilotu dute bere bikotekideari laban batekin eraso egiteagatik.

XEEK taldeak Maulen ezarri duen afixa bat, atzoko protestarako. ©G. FAUVEAU

Espekulazioaren kontra protesta egin dute Maulen

Oihana Teyseyre Koskarat

Etxe agentzietan itzuli bat osatuz egin dute manifestazioa, eta salatu dute kostaldean dagoen etxebizitzaren krisia Zuberoara heltzen ari dela

Joxean Muñoz Otaegi eta Amagoia Gurrutxaga Uranga, Donostian. ©Maialen Andres, FOKU

«Utopien funtzioa energien aktibazioa da»

Jon O. Urain

Nola irudikatu gizarte hobeak, ipar gisa hartu eta bideari ekiteko. Utopiak ez dautza gatazkarik ezean, Martinezen ustez, gatazka «modu justuagoan» kudeatzean baizik. Gizarte hobeak ez baitira «zerutiarrak»: «Beti egongo dira egitekoak».

Ilustrazioa: Eider Eibar. ©

«Utopien funtzioa energien aktibazioa da»

Jon O. Urain

Nola irudikatu gizarte hobeak, ipar gisa hartu eta bideari ekiteko. Utopiak ez dautza gatazkarik ezean, Martinezen ustez, gatazka «modu justuagoan» kudeatzean baizik. Gizarte hobeak ez baitira «zerutiarrak»: «Beti egongo dira egitekoak».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.