Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Donostiako 70. Zinemaldia. Zabaltegi-Tabakalera

Errealitatetik asko duen fikzioa

Muskizko Petronorren lantegia da Estibalitz Urresola zinemagileak zuzendutako 'Cuerdas' filmaren ardatza. Enpresaren boterea eta eragindako osasun kalteak azaleratzen ditu
Estibaliz Urresolaren <em>Cuerdas</em> filma; irudian, filmeko protagonista.
Estibaliz Urresolaren Cuerdas filma; irudian, filmeko protagonista. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Jone Bastida Alzuru -

2022ko irailak 17 - Donostia

Ikuspegi errealista du Estibalitz Urresola zinemagile arabarrak zuzendutako Cuerdas film laburrak. Atzo proiektatu zuten lehen aldiz Zinemaldian, Zabaltegi-Tabakalera sailean. Harrera arrakastatsua izan du lanak; aurrez, Cannesko jaialdi entzutetsuan estreinatu zuten, eta Urrezko Erraila saria lortu zuen. Muskizko (Bizkaia) Petronorren lantegia da kontakizunaren ardatza, eta enpresak duen boterea eta eragindako kalteak azaleratzen ditu. 91 urteko emakume bat da istorioko protagonista, eta haren begietatik jasotzen da kontakizuna. Abesbatza bateko kide da; ez dabiltza diruz ondo; desagertzeko arriskua dute, eta enpresa laguntzeko prest dago. Hainbatek, ordea, planto egitea erabakitzen dute, norberaren printzipioak tarteko; ez daude prest haien dirua jasotzeko. Halaber, filmeko pertsonaia guztiak zeharkatzen ditu, nolabait, gatazkak emakumezkoak dira gehienak.

Fikzioa da Cuerdas, baina errealitatetik asko du. Dokumental baten traza ere hartzen du sarri. Urresola zuzendariak BERRIAri esplikatu dio dispositibo «sinplea» muntatu zuela, horrek malgutasuna ematen ziolako «gauzak harrapatzeko» eta ez ibiltzeko fikzioak askotan markatzen dituen jokatzeko modu «hertsi» horietan. Azaldu du Bilbon egindako ekofeminismoaren inguruko hitzaldi batzuetan piztu zitzaiola istorio hau kontatzeko desira. «Emozionatu egin nintzen adineko horrenbeste emakume ikusita; normalean ez dira pantailetan agertzen, ez behintzat rol aktibo batekin, komunitate eta elkarteetako lider eta mugimendu sozialen parte». Batzar horietan, baina, beste errealitate batekin egin zuen topo, eta hizketaldi baten istorioa zinemara eramatea erabaki zuen: Meatzaldeko kasuarena, hain zuzen.

Urresolaren arabera, hitzaldi haietan ohartu zen nola dauden lotuta lurra eta emakumeen gorputza, biak esplotatu egiten dituztelako. «Oso irakurketa sakonerako aukera zegoela iruditzen zitzaidan, eta, bestalde, liluratuta nengoen emakume haiekin. Uste dut egunerokoan eta zinemagintzan subjektu isilaraziak izan direla». Adineko emakumeak dira pertsonaia gehienak, jarrera aktiboa dutenak.

Hain zuzen, borrokan dabiltzan hainbat herritarren bizipenak eta testigantzak jaso zituen lehenik, eta, hala, martxan jarri zuen film laburra. Enpresak sortutako osasun kalteak, buruhausteak eta eztabaida islatu nahi izan ditu pelikularekin, eta abesbatza erabili du horretarako hari mutur modura. Hala argitu du zuzendariak: «Abesbatza batean ahots asko daude, eta eztabaida edo elkarrizketa hori egotea ahalbidetzen zidan. Bestalde, adineko emakume askorentzat ahalduntzeko espazioa da. Talde batera doaz, eta lagunekin, ikasketekin eta bidaiatzeko aukerarekin egiten dute topo». Kolektiboaren ideia ere azpimarratu du.

Toki askotako errealitatea

Filmekoa kontakizun lokal bat dela dio, baina baita «beste leku askotako errealitatea» ere. Boteredun enpresek herrian eztabaida sortzen dute, ingurumenean eta osasunean eragindako kalteengatik, eta haien interesak lehenesten dituzte. Halako kasu asko daudela dio Urresolak, eta eztabaida handiak sortzen dituzten gatazkak direla. «Askotan uste dugu politika parlamentuetan egiten dela, baina politika guztiok egiten dugu eguneroko erabakiekin. Filmean kontzientzia politikoaren esnatzea ere badago».

Pelikulako gehienak ez dira aktoreak, baizik gatazka bizi duten Muskizko herritarrak; profesionalekin elkartuta osatu dute filma, besteak beste Miguel Garcesekin eta Xanti Agirrezabalagarekin.

Urresola: «Erronka zen: oso ondo edo gaizki irten zitekeena; baina pelikulari balio erantsia ematen dio emakume talde honekin lan egiteak». Muskizko teatroko eta abesbatzako kideak elkartu zituen, eta entsegu tarte luze baten ondoren lortu zuten azken emaitza. «Filmazioaren aurretik lan asko egin genuen, eta denbora horretan sortu den lotura izan da baliotsuena». Errealitatetik asko duen arren, Cuerdas fikzioa dela gogorarazi du Urresolak, eta gidoia gauzatzeko aktore profesionalen lana azpimarratu. Baita bidean izandako elkarren arteko laguntza ere. «Prozesua oso emankorra eta aberatsa izan da, gizatasun handikoa».

Zinemaldiko aurkezpenean izan da Begoña Suarez filmeko protagonista ere. Meatzaldea Bizirik plataformako presidentea da bera. «Pentsaezina» zen esperientzia izan dela adierazi du, eta pozik dagoela emaitzarekin, batez ere bidean jasotako tratuarekin. Zuzendaria ere «gustura» dago izandako harrerarekin: «Pentsaezina zen. Proiektu esperimentala zen, ez genekien nola aterako zen». Cannesen estreinatu, eta Donostiako Zinemaldian segitu du bidea filmak; asmoa dute Euskal Herriko beste txoko batzuetan emateko ere.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©Bertsozale Elkartea

Nerea Ibarzabal irabazle Baionan

Olatz Enzunza Mallona

671,5 puntu lortu ditu Ibarzabalek, eta bigarren egin du Sustrai Colinak, 668 puntu eskuratuta. Ondotik geratu dira, hurrenez hurren, Beñat Gaztelumendi, Julio Soto, Unai Agirre eta Eñaut Martikorena.

<b>Amurrioko saioa.</b> Joan den larunbateko saioa, Amurrioko Bañueta kiroldegian. ©GARI GARAIALDE

Iristen aurren, eta joaten azken

Miren Mujika Telleria

Baionan jokatuko da gaur Bertsolari Txapelketa Nagusiko bigarren itzuliko bigarren saioa. Ohi bezala, 17:00etan hasiko da. Aulki, soinu eta foku; pronto izango dira den-denak ordurako. Bertsozale Elkarteko ekoizpen taldeak du horren ardura. Zein da, baina, horren atzean dagoen inurri lana?
Indar Trabesen lehen kontzertua fikzioan irudikatzen, herenegun, Mutrikuko Venezia diskotekan. ©JON URBE / FOKU

Itoiz taldearen lehen printzak

Jone Bastida Alzuru

Doxa ekoiztetxea eta Larraitz Zuazo zuzendaria Itoiz taldeari buruzko pelikula bat prestatzen ari dira, dokumentalaren eta fikzioaren artean mugitzen dena. Mutrikun izan dira filmatzen.

Ekoetxea Urdaibaik hizkuntza indigenen erakusketa bat jarri du ikusgai. ©Monika del Valle / Foku

Hizkuntza jasangarriak

Amaia Igartua Aristondo - Bizkaiko Hitza

Busturiko Urdaibaiko Ekoetxeak erakusketa batean bildu ditu 11 hizkuntzatan emandako testu batzuk eta haien euskarazko itzulpenak: 'Hizkuntza indigenak, Ama Lurra zaintzen'. Abenduaren 18ra bitartean bisitatu ahalko da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.