Albistea entzun

Obsesio baten marka

AEBetako administrazioak hiru aste luze daramatza partez itxita, inoizko epe luzeena, errepublikanoak eta demokratak aurrekontua onartu ezinik baitaude
AEBetako Artxibo Nazionala, Washingtonen. Eraikina abenduaren 22tik dago itxita.
AEBetako Artxibo Nazionala, Washingtonen. Eraikina abenduaren 22tik dago itxita. ERIK S. LESSER / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Kristina Berasain Tristan -

2019ko urtarrilak 12

Donald Trumpek marka egin du. Ameriketako Estatu Batuetako administrazioaren inoizko itxiera luzeena beteko da gaur: Shutdown-ak hiru aste egin ditu, 22 egun, zehazki. Bill Clintonen agintaldikoa da aurreko itxierarik luzeena: 1995eko abenduaren 15etik 1996ko urtarrilaren 6ra arte iraun zuen; 21 egun, alegia. Demokratekin aurrekontuak adosteko ezintasuna ikusirik, presidenteak abenduaren 22an erabaki zuen administrazioa partez etetea, eta, oinarrizko zerbitzuak bermatuta badaude ere, zorigaiztoko marka bat da.

AEBetako administrazioak bi milioi langile ditu, eta neurriak 800.000 laguni eragiten die. Museoak, zoologikoak, parke nazionalak eta hainbat agentzia itxita daude, eta beste batzuek ordutegiak murriztu dituzte: Yosemite, Arraila Handia, Artxibo Nazionala eta Askatasunaren estatua daude horien artean. Leku paradigmatiko horietatik haratago, baina, herritarren bizimoduan ere ondorioak izan ditu itxierak, eta aurki ekonomian ere eragina izango du. Aireportuetan jada hainbat hegaldi bertan behera utzi dituzte segurtasunaz arduratzen diren agentzietako langileak etxean daudelako. Espazio publikoetan zikinkeria pilatzen ari da, hainbat tokitan txertoak jartzeari utzi diote, baita ezkontzeko paperak edo heriotza ziurtagiriak emateari, eta zenbait diru laguntza jasotzeko tramiteak etenda daude, baita ikuskaritzak ere. Etxe Zuriari eta Nasari ere eragin die itxierak.

Protestak

Administrazioaren %25 dago itxita: 420.000 funtzionario soldatarik gabe ari dira lanean, eta beste 380.000 lanik eta soldatarik gabe daude. Funtzionarioak, egoera ikusita, kalera atera dira, eta protestak herrialde osora zabaltzen ari dira. Washingtonen, Etxe Zuriaren atarian, ehunka lagun elkartu ziren herenegun, baita hainbat hiriburutan ere.

Ez dirudi, epe motzean behintzat, administrazioa guztiz zabalduko dutenik. Trumpek Mexikoko mugan zutitu nahi duen harresiarekiko duen obsesioan dago gakoa. Aurrekontuetan 4.900 milioi euroko partida bat jaso nahi du agintariak, baina demokratak ez daude prest beharrezkoa ikusten ez duten azpiegitura batean dirutza hori gastatzeko. Errepublikanoen eta demokraten arteko azken bilerak hamalau minutu iraun zituen. Trump, ohikoa duen harrokeriaz, mahaitik altxatu zen, demokratek harresia ez zutela babestuko jakinarazi ziotenean.

Harresi bat sortu da bi alderdien artean, eta nekez iritsiko dira errepublikanoak eta demokratak adostasun batera datozen egunotan. Trumpek larrialdi nazionala ezartzea da mataza askatzeko bidea, baina hau ere ez dirudi irtenbide erraza. Presidenteak enegarren aldiz adierazi du aukera hori aktibatzeko erreparorik ez duela. Herenegun egin zuen mehatxua, mugaren aurrean: «Egin behar baldin badut, egingo dut». Ohartarazpenaren ondoren, baina, adierazi zuen «oraindik» ez dagoela hori egiteko prest: «Ez nuke horretara iritsi behar zentzuzkoa delako [...] Murrua behar dugu».

Larrialdi nazionala

Kongresuak 1976an onartu zuen Larrialdi Nazionalaren Legea. Presidenteari larrialdia ezartzeko eskumena ematen dio lege horrek, kongresisten onespenik gabe, baina mekanismo horren mugak eta baldintzak lausoak dira. 1979tik 31 aldiz aktibatu da, gehienetan gerra edo hondamendi naturalen aurrean, horregatik, larrialdi nazionala deklaratu ahal izateko, mugan «krisi humanitario bat» gertatzen ari dela esaten ari da presidentea, mugatik «droga asko» sartzen dela, «heroina bereziki», horrek legea aktibatzeko bermea emango liokeelakoan. Larrialdi a aktibatuta, gastu militarrera bideratutako dirua harresia eraikitzeko baliatu ahal izango luke, baina hori egitea zuzena eta zilegia ote den ere zalantzan jartzen ari dira adituak. Auzia auzitegietan katramilatu daitekeela ohartarazi dute.

Trump epaileen aurrera eraman dezakete larrialdia justifikatzeko argudio faltsuak baliatzen baditu. Deklarazioak kalteren bat eragiten dien herritarrek ere gora jo dezakete. Harresia egiteko desjabetzen diren lurren jabeek, esaterako, kaltetuak izan direla frogatzen badute, helegitea jar dezakete.

Trumpek, dena den, egoera trabatzea leporatzen die demokratei, bere hitzetan ez diotelako harresia egitearen garaipena aitortu nahi. Batzuk eta besteak, dena den, datorren urteko hauteskunde kanpainari begira jarri dira, eta presidenteak oso presente dauka immigrazioaren kontrako diskurtsoak eraman zuela garaipenera. Trumpen «harresi ederra» bigarren agintaldi bat irabazteko gakoa izan daiteke berriz ere, nahiz eta azaroan egin ziren agintaldi erdiko bozetan, demokratek aurrea hartu zuten. Kongresuan, bada, oposizioa da nagusi. Senatuan, aldiz, errepublikanoek ordezkari gehiago dituzte; 53, demokraten 47 eserlekuen aurrean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Saudi Arabiako Mohammed bin Salman printzea Joe Biden AEBetako presidentearekin ©BANDAR ALJALOUD HANDOUT / EFE

Emakume saudiarabiar bati 34 urteko espetxe zigorra ezarri diote Twitterren duen jardunagatik

Lide Egizala Urteaga

Salma al-Xehab izena du, eta bere delitua izan da Palestinako eta Yemengo herrien abertzaletasuna babestu eta emakumeen eskubideen alde agertzea. Saudi Arabiak emakumeen eskubideak defendatzen dituen ekintzaile bati ezarri dion kondenarik luzeena da.

Mahmud Abbas, artxiboko irudi batean. ©MOHAMAD TOROKMAN / POOL

Mahmud Abbas: «1947tik gaurdaino, Israelgo Gobernuak 50 sarraski egin ditu Palestinako 50 herritan»

Nagore Arin

Harrabotsa sortu dute Mahmud Abbas Palestinako Agintaritza Nazionaleko presidenteak Israeli buruz esandakoek. Palestinarren aurkako «50 holokausto» egin izana leporatu dio Israeli.

Kataluniako atentatuak, bosgarren urteurrena

Erasoen osteko galdera gordinak

Gorka Berasategi Otamendi

Bartzelonako eta Cambrilseko atentatuek ezin ulertua eragin zuten, egileak gizartean «integratuta» zeuden gazte batzuk zirelako. 16 hildako eta 140 zauritu utzi zituzten.
«Eskoletan egiten ari dena ez da prebentzioa, antiterrorismoa da»

 ©BERRIA

«Eskoletan egiten ari dena ez da prebentzioa, antiterrorismoa da»

Gorka Berasategi Otamendi

Erradikalizazio prozesua askotariko faktoreen uztartze bat da, Vidalen iritziz. Ohartarazi du nazioarteko politikek ere zuzeneko eragina dutela indarkeria jihadistaren indartzean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...