«Gezurren» iturburura, egia argitzeko

Gernikako bonbardaketaren inguruko 31 «gezur» jaso ditu Xabier Irujok 'Gernika. Genealogy of a lie' liburuan. Gertakarien egia nazioartera eramatea du xede
Xabier Irujo historialaria, atzo goizean, Donostian.
Xabier Irujo historialaria, atzo goizean, Donostian. MAIALEN ANDRES / FOKU

Julen Aperribai -

2019ko maiatzak 21
1937tik gaurdaino iraun duten «gezurren» genealogia egin, horiek eraitsi, eta nazioarteko plazara eramatea: helburu horiekin argitaratu du Xabier Irujo historialariak Gernika. Genealogy of a lie liburua.Gernikako bonbardaketaren inguruan zabaldutako mitoak ardatz dituen bi liburu kaleratuak ditu Irujok aurretik, eta haietako baten, hots, La verdad alternativa (2017) lanaren ingelesezko bertsioa da atzo Donostian aurkeztu zuena.

Orain bi urteko liburuaren oinarrian zegoen dokumentazio lanean urratsak egin ditu Irujok ordutik hona, eta datu berri batzuk azaleratu ditu liburuan. Bonbardaketaren inguruko «gezurren» atzean historikoki bi joera egon izan direla azaldu du: bonbardaketa izan zela ukatzen duena, batetik, eta bonbardaketaren kalteak nabarmen txikitzen dituena, bestetik: «ildo erredukzionista». Irujoren arabera, frankismoaren hasierako bertsioa, bonbardaketa ukatzen zuena, ez zuen sinetsi nazioarteko prentsak, eta orduan garatu zen ildo erredukzionista. Albako dukeak eginkizun garrantzitsua izan zuen, historialariak azaldu duenez, frankismoaren enbaxadore lana egin baitzuen Erresuma Batuan, frankismoaren bertsioa sinesgarria ez zela ohartuta: «Txosten zientifiko bat egin behar zela bururatu zitzaion, ez gertakaria ezeztatuz, baizik egia txikituz eta mugatuz».

31 dira liburuan deseraiki dituen gezurrak. Haietako bakoitza nola eta nork sortu duen aztertu du, eta nola iraun duen hainbeste urtez. Azaldu du, besteak beste, esan izan dela Errenteriako zubia eraisteko egindako«bonbardaketa estrategikoa» izan zela Gernikakoa. Gezurtatu egin du bertsio hori: «Izua hedatzeko asmoz egindako bonbardaketa izan zen. Logika horri erantzuten dio, esaterako, ondoren Eusko Jaurlaritzaren errendizioa eskatu izanak». Hildakoen kopuruari buruz zabaldutakoak ere nabarmendu ditu Irujok: «Oraindik ere badira egileak 100 eta 300 hildako izan zirela diotenak, inongo dokumentazio lanik egin gabe. Guk, aldiz, baditugu gutxienez 50 dokumentu ziurtatzen dutenak 2.000 baino gehiago izan zirela hildakoak». Soilik Andra Mariko babeslekuan 500 lagun inguru hil zirela ere gogoratu du.

Artxiboko lana eta garai hartako testigantzak uztartu ditu Irujok ikerketa lanean. Elkarrizketatuen ekarpena nabarmendu du: «Oso iturri garrantzitsua izan dira». Gertatutakoaren egiazkotasunaz ia ezer ez da publikatu 80 urtean, dioenez. Gabezia horri erantzuteko eta ikertutakoa nazioarteratzeko asmoz kaleratu du liburua. AEBetan, Erresuma Batuan eta beste herrialde anglosaxoietan zabalduko da, batez ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna