«Gezurren» iturburura, egia argitzeko

Gernikako bonbardaketaren inguruko 31 «gezur» jaso ditu Xabier Irujok 'Gernika. Genealogy of a lie' liburuan. Gertakarien egia nazioartera eramatea du xede
Xabier Irujo historialaria, atzo goizean, Donostian.
Xabier Irujo historialaria, atzo goizean, Donostian. MAIALEN ANDRES / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Julen Aperribai -

2019ko maiatzak 21

1937tik gaurdaino iraun duten «gezurren» genealogia egin, horiek eraitsi, eta nazioarteko plazara eramatea: helburu horiekin argitaratu du Xabier Irujo historialariak Gernika. Genealogy of a lie liburua.Gernikako bonbardaketaren inguruan zabaldutako mitoak ardatz dituen bi liburu kaleratuak ditu Irujok aurretik, eta haietako baten, hots, La verdad alternativa (2017) lanaren ingelesezko bertsioa da atzo Donostian aurkeztu zuena.

Orain bi urteko liburuaren oinarrian zegoen dokumentazio lanean urratsak egin ditu Irujok ordutik hona, eta datu berri batzuk azaleratu ditu liburuan. Bonbardaketaren inguruko «gezurren» atzean historikoki bi joera egon izan direla azaldu du: bonbardaketa izan zela ukatzen duena, batetik, eta bonbardaketaren kalteak nabarmen txikitzen dituena, bestetik: «ildo erredukzionista». Irujoren arabera, frankismoaren hasierako bertsioa, bonbardaketa ukatzen zuena, ez zuen sinetsi nazioarteko prentsak, eta orduan garatu zen ildo erredukzionista. Albako dukeak eginkizun garrantzitsua izan zuen, historialariak azaldu duenez, frankismoaren enbaxadore lana egin baitzuen Erresuma Batuan, frankismoaren bertsioa sinesgarria ez zela ohartuta: «Txosten zientifiko bat egin behar zela bururatu zitzaion, ez gertakaria ezeztatuz, baizik egia txikituz eta mugatuz».

31 dira liburuan deseraiki dituen gezurrak. Haietako bakoitza nola eta nork sortu duen aztertu du, eta nola iraun duen hainbeste urtez. Azaldu du, besteak beste, esan izan dela Errenteriako zubia eraisteko egindako«bonbardaketa estrategikoa» izan zela Gernikakoa. Gezurtatu egin du bertsio hori: «Izua hedatzeko asmoz egindako bonbardaketa izan zen. Logika horri erantzuten dio, esaterako, ondoren Eusko Jaurlaritzaren errendizioa eskatu izanak». Hildakoen kopuruari buruz zabaldutakoak ere nabarmendu ditu Irujok: «Oraindik ere badira egileak 100 eta 300 hildako izan zirela diotenak, inongo dokumentazio lanik egin gabe. Guk, aldiz, baditugu gutxienez 50 dokumentu ziurtatzen dutenak 2.000 baino gehiago izan zirela hildakoak». Soilik Andra Mariko babeslekuan 500 lagun inguru hil zirela ere gogoratu du.

Artxiboko lana eta garai hartako testigantzak uztartu ditu Irujok ikerketa lanean. Elkarrizketatuen ekarpena nabarmendu du: «Oso iturri garrantzitsua izan dira». Gertatutakoaren egiazkotasunaz ia ezer ez da publikatu 80 urtean, dioenez. Gabezia horri erantzuteko eta ikertutakoa nazioarteratzeko asmoz kaleratu du liburua. AEBetan, Erresuma Batuan eta beste herrialde anglosaxoietan zabalduko da, batez ere.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Neurri bereziak dituen taberna bat, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Gaueko aisialdiaren mugen aurkako salaketa jarriko dute Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalariek

Andoni Rekondo Izagirre

Uste dute 01:30ean ixteko agindua «neurrigabea» dela, eta laguntza ekonomikoak galdegin dituzte.

Osasun langileak PCR probak egiten Donostiako Okendo kultur etxean, ostiralean. ©Gorka Rubio/FOKU

353 positibo atzeman dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek: 211 positibo izan dira.

Bizkaiko zahar etxe bateko egoiliarrak paseoan. ©Marisol Ramirez/FOKU

Bilboko zahar etxe bateko zortzi egoiliarrek positibo eman dute

Olatz Esteban Ezkati

Birjinetxe zentrora eraman dituzte kutsatu diren egoiliarrak; eta hainbat langile bakartu dituzte, haiek ere positibo eman ostean.

 ©Raul Bogajo / Foku

Lanbidek Zaramagako eta Laudioko bulegoak itxi ditu, bi langilek positibo eman ostean

Andoni Rekondo Izagirre

Bulegoetako gainerako beharginak ere etxera bidali dituzte berrogeialdia pasatzera. Bitartean, kudeaketak webgunearen bitartez egin ahal izango dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna