Albistea entzun

IRLEN SAREA

Web3

Gorka Julio -

2022ko urtarrilak 8

Fededunarentzat, web3a Interneten eta, agian, jendartearen antolaketaren hurrengo fasea izango da. Web 1.0a protokolo ireki deszentralizatuen garaia izan zen, baina informazioa web estatikoen bidez irakurri eta erakutsi mugatzen zen ia. Web 2.0a birzentralizazioaren aroa da, datuak partekatzeko eta elkarreraginean aritzeko aukera handiekin, baina plataforma korporatibo itxien zerbitzuei lotuta. Web3ak mundua kontrol monopolistiko horretatik askatzeko ideia duela esan ohi da, baina benetan start-up-ak, arrisku-kapitalistak eta Silicon Valleyko handiek nagusitasun teknologikoa ez galtzeko marka bat dirudi.

Web3a, sharing economy edo hodeia hitzek bezala, abstrakzio erakargarri bat izan nahi du. Blockchain teknologian oinarrituta dago, datuak gordetzeko aukera ematen duen sare banatu bat da eta kriptomonetak eta NFTengatik ezaguna da orain. Web3ren proiekturik handiena, baina, Metabertsoa izan daiteke.

Teknologia banatuak aspalditik daude. Web 1.0a izan zen berez sare banatuak sortzeko aukera eman zuen lehena. Web 2.0an jaio ziren zenbait teknologiak aukera gehiago eskaini dituzte, sare banatuetan eta deszentralizatuetan sakontzeko. Horrela jaio dira fedibertsoa osatzen duten teknologia guztiak (Oauth, AcivityPub, REST Api-ak) edo BitTorrent, Tor sarea, IPFS... horien artean bat gehiago da blockchain. Teknologia bat, teknologikoki banatua edo deszentralizatua izateagatik ez da libre izango, kapitalak atxiki dezakeen bitartean; oparoa izan zitekeena mugatzen da horrela. Laster ikusi ahalko dugu «lur digitalaren» gaineko espekulazio urbanistikoa edo objektu digital garestien salerosketa.

Pena da, birtualitateak mundu berriak sortzeko aukera emango bailuke; eskasia artifizialaren aurrean, oparotasun logikak probatu; itxia dena, ireki bihurtu; askatasun hedatzaile izan eta ez mugatzaile; datuak eta erabakiak jendearen esku jarri, korporazioen eta kapitalaren esku utzi beharrean. Ustezko web3a askatzailea izango bada, liberalismotik ere askatu beharko du, merkatu kapitalistarentzako esfera berri bat izango ez bada. Ezinbestean, hacker kulturari atxikitzen gatzaizkion langile, militante, ekintzaile eta datu-sortzaile guztiak web3a baino, web3 aske baterantz —aurreko interakzioetatik askatzailea dena jasoz— bultzatu beharko dugu hurrengo urteetan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Bakea sinatzeko ezpatak

Bakea sinatzeko ezpatak

Olaia L. Garaialde

Mitoz eta ustez josita dago Lesakako ezpata dantzaren jatorria; ez dago argi zein den. Urtez urte dantza aldatu da, eta emakumeen presentzia handituz joan da. 2018. urtean lehenengo aldiz dantzatu zuten

 ©Bob Edme

«Euskararen aldeko lana egiten dugu egunerokotasunean»

Oihana Teyseyre Koskarat - Ipar Euskal Herriko Hitza

Senpereko Herriko Etxearekin akordioa lortu izana abiapuntu bat izanen dela uste du Maia Larrondo Ajuriagerrak. Azken urteetan Euskal Hedabideekin izandako lorpenak egonkortzea espero du.

Oihan <em>OPH</em> rap kantari gazteak gogor salatu du baxoa eta brebeta euskaraz egitea debekatzea. ©PATXI BELTZAIZ

EHZn, mila kolore dantzan

Ainize Madariaga

EHZren bigarren egunak kolore orotako publikoa erakarri du plazarat. Zirkuak eta bertso eta rap saioek jendetza bildu dute Irisarri erdigunean.

«SESBetik itzultzea gogorra izan zen: gorriak ginen, adar-buztan eta guzti»

Amaia Igartua Aristondo

Espainiako gerra hasi zenean, Santurtziko portutik Sobietar Batasunera alde egin zuten Sevillaren gurasoek, artean haurrak zirela, eta 20 urteren ondoren itzuli ziren, familiarekin. Euskal Herriratu osteko urteen oroitzapen mingotsa du Sevillak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...