Albistea entzun

Mendi ibilbidea

Xalbadorren larretan

Aldude haraneko biztanleak lurrari oso atxikita bizi izan dira betidanik. Artzain tradizioa oso erroturik baitago.
Aldudeko haranaren ikuspegi osoa Isterbegiko tontorretik.
Aldudeko haranaren ikuspegi osoa Isterbegiko tontorretik. MIKEL ARRIZABALAGA Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Arrizabalaga -

2021eko maiatzak 4

Hiru dira Aldudeko harana osatzen duten herriak: Banka, Aldude eta Urepele. Nafarroa Behereko mendien artean dago, eta hango biztanleak lurrari oso atxikita bizi dira. Artzain tradizioa oso erroturik dago. XVII. mendean populatu zuten inguru honetan, badira lekuko desberdinak antzina paraje hauetan gizakia bizi zela. Hor ditugu, esaterako, inguruko mendietan aurkituko ditugun megalito ugariak; eta, horiekin batera, erromatarrek Bankan ustiatutako meatzeak. Inguru bukoliko hauetan badira hainbat ibilbide eder. Baina guk Urepeletik Isterbegira igotzen dena aukeratu dugu. Bertatik Aldude haraneko eta hura inguratzen duten mendien ikuspegi paregabea dago.

Urepeleko plazatik, frontoiaren ondotik, abiatuko gara; gure ezkerrera Xalbador bertsolariaren omenez jarritako plaka utzita. Herritik, erreka zeharkatzen duen bidea hartuko dugu, eta 400 bat metro bertatik bete eta gero, ezkerretik asfaltatutako bidea hartuko dugu, maldan gora erraz garaiera irabaziz. Aurrera eginez, berehala, gure eskuinera Xalbadorrenea baserria ikusiko dugu, bertsolari ezagunaren jaiotetxea. Xabier Letek, Urepeleko artzaina kanta ezagunean, oso ondo irudikatu zuen Fernando Aire Xalbador bertsolaria. Aldude haraneko Urepele herrian jaio zen, 1920an, eta 1976an hil zen, bere omenaldi egunean, bihotzekoak jota. Bertsolari liriko eta poetikoa; bere bizitzari, familiari, baserriari, fedeari eta naturari buruz kantatu zuen. Hizkuntza galtzeari buruz eta Ipar Euskal Herriaren kontzientziarik ezaz moldatu zituen bertsoak, hunkigarriak izateaz gainera, gogorrak eta zorrotzak dira oso. Ezin bertzean (1969) eta Odolaren mintzoa (1976) eman zituen argitara. Bertsolari apala, leku guztietan maitatua izan zen. 1977an euskaltzain ohorezko izendatu zuten.

Gure ibilbidearekin jarraituz, aldapa bizi batek altuera hartzen lagunduko digu, eta errepidearen ondoan dagoen metalezko hesi baten ondora iristean, hura utzi, eta ezkerretik, garo artean ateratzen den lurrezko bide zabala hartuko dugu. Garo lekuak atzean utzita, goi lautada txiki batera helduko gara, Patarramunhoko tontorretik gertu. Pista batek berehala Korrotako lepoan utziko gaitu, Isterbegira igotzeko azken malda pikoaren oinean.

Borda berrituaren ondotik igaro eta berehala, malda pikoari ekingo diogu. Ez dago xenda nabarmenik, beraz sigi-sagan erraz iritsiko gara mugarri bat duen Isterbegiko tontorrera. Mendi honek inguru osoaren ikuspegi paregabea du. Alde batetik, Aldudeko harana osorik ikus daiteke, soilik Banka geratuko zaigu ikustezin. Bestela, Urepele eta Aldude herriak, Esnazu auzoa eta hamaika baserri eta borda mendien magaletan barreiaturik. Inguruko mendiek ere gure arreta erakarriko dute segituan. Hargibele, Alba, Harluxe, Argintzu, Okoro, Adi, Lindus, Adartza dira, besteak beste, mendi horiek, eta Aldude haranari gotorleku baten itxura ematen diote.

Abiapuntura itzultzeko, lehenik Korrotako lepora jaitsiko gara, eta bertan bi aukera izango ditugu. Lehena, aurretik igotako bidea errepikatzea; bigarrena, berriz, errepidetik herriraino jaistea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Bi bikoteak, konforme pilotekin

Bi bikoteak, konforme pilotekin

Aitor Manterola Garate

Elezkanok eta Zabaletak batetik, eta Peñak eta Albisuk bestetik, igandeko finalerako pilotak aukeratu dituzte Bizkaia pilotalekuan. Baikoko bikotearenak bizixeagoak dira.

Santiagotarrakeko arraunlariak, larunbatean, Orioko estropadan. ©JOXE MARI OLASAGASTI

«Denok izan ginen irabazleak»

Aitor Manterola Garate

Arraunean egun historikoa izango da 2021eko maiatzaren 1a: lehen aldiz jokatu zen emakumeen zortziko ontzien Gipuzkoako Txapelketa, Orion. Bide luze baten hasiera beharko luke.

Danel Elezkano, pilota bat eskuetan duela, herenegun, jaioterrian, Zaratamon. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Txarrenari ere onena atera dio

Julen Etxeberria

Danel Elezkanok kolpe gogorra hartu zuen Aspek aurreko binakakotik kanpo utzi zuenean. Orduan bizi izandakoak «asko» ikasteko eta gauza batzuk «gehiago baloratzeko» balio izan diola dio; batez ere, «gertukoen maitasuna sentitzea».

 ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

«Finala ez da izango gure arteko azken partida bezalakoa»

Julen Etxeberria

Txapelketa ikusgarria egin du Zabaletak, eta makina bat laudorio jaso. Eskertu egin ditu, baina zehaztu du «kasu gutxi» egiten diela. Lana biribiltzea besterik ez du buruan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna