Albistea entzun

IRLEN SAREA

Portmanteau

Gorka Julio -

2020ko abenduak 12

Frantsez jatorria du hitzak, baina ingelesez erabiltzen da, hitz baten hasiera eta beste baten amaiera kontratatuz, tarteko silabak alde batera utzita, osatzen diren hitzak identifikatzeko. Euskaraz grekera nahiago dugu eta akronimo deitzen diegu, ἄκρος, akros, «muturra», eta ὄνομα, onoma, «izena». Fedibertsoa bi hitzen, federazioak eta unibertsoak osatutako portmanteau edo akronimoa da.

Fedibertsoa, egunero erabiltzen baditugu ere, gero eta arazo gehiagoren iturburu diren Interneteko sare zentralizatu, ez federatu eta jabedunek sortzen dituzten arazoei aurre egiteko modu bat da. Tresna zentralizatu, sortzen eta kudeatzen zailen aurrean, irlen sare bat proposatzen duen ekosistema moduko bat.

Irlak bai, baina elkar konektatzeko aukera duten irlak. Fedibertsoa osatzen duten tresnek,elkarren artean hitz egiten dezakete, Facebooken dagoen erabiltzaile batek Twitterren dagoen batekin elkarreragitea ezinezkoa da, Fedibertsoko tresnen artean aldiz, posible litzateke.

Pribatutasuna zaintzeaz gain, aniztasuna kudeatzen ere laguntzen dute. Tresna bakoitzaren instantzia bakoitza (ez beldurtu hitzarekin, tresna bera hainbat aldiz eta hainbat lekutan instala daitekeenez bakoitzari horrela deitzen diogu) ezberdina da. Bere arauak erabaki ditzake, hizkuntza, gaiak, onarpen politika... Gustuko ez baduzu, beste instantzia batera joan zaitezke edo zurea sortu, eta hala ere handik ere beste instantzia batzuetako pertsonek idazten dutena jarrai dezakezu.

Era horretako gero eta tresna gehiago sortzen ari dira. Software librea direnez, mundu mailan komunitate ezberdinek beren instantzia propioak sortu dituzte. Gurean, Mastodon (mikroblogintzareako sare soziala) egin zen ezaguna, Mastodon.eus-en sorrerarekin, baina Peertube (bideoak), Pixelfed (irudiak), Funkwhale (audioak) edota Lemmy (foroak) sortzeko tresnak ere badaude. Duela gutxi, azken biek ere instantzia propioak dituzte euskaraz: Baleafunk.eus eta Lemmy.eus.

Hori dena posible egiten duena software libreko tresna horiek dira, baina bereziki horien artean harremana eta elkarrekintza ahalbidetzen duen protokoloa. Federazioa kodetu daitekeela erakusten dute, dibertsitatea mantenduz elkarlana posible egiteaz gain, eskala handiagoak sortzeko baliagarri dela. Handien aurrean, arrain txikien baturak sare handiak eraiki ditzakeela, alegia.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Gasteizko hainbat gaztek parte hartu zuten atzo erronkan. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Jolas bat tokiko saltokien alde

Edurne Begiristain

'Googaz 3.0' egitasmoak eta Gasteizko Udalak ihes gela antzeko bat antolatu dute Gasteizen, bertako merkataritza gazteen artean sustatzeko. Hogei taldek parte hartu dute.
 ©JON URBE / FOKU

«Kirola, Euskal Herria eta ofizialtasuna; hiru gai horiekin, amaierara arte»

Jon Ander De la Hoz

Martxel Toledo pilotaren mundutik igaro zen euskal selekzioen ofizialtasunaren alde engaiatzera. Egun, lehen lerrotik aldenduta dago, baina aldarrikapenari eusten dietenak sostengatzen segitzen du oiartzuarrak: «Behar banaute, prest izango naiz».
Hamasei eragileren babesarekin egin zuen atzo agerraldia Netflix Euskaraz taldeak, Durangon (Bizkaia). ©E. PORTILLO / FOKU

Netflix Euskaraz herritar taldeak euskalgintzaren babesa jaso du

Urtzi Urkizu

Netflixi euskarazko edukiak eskatzeko, 10.500 sinadura bildu dituzte. Jarraitu egingo dute sinadura biltzen: 20.000 lortzea da xedea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.