Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Amelie Carraut. Itsaspeko biologoa

«Itsas espezieen %25 koralen menpe dira»

Amelie Carraut koralezko arrezifeak leheneratzen ari da Maldivetan. Klima aldaketak uraren berotzea dakar, eta horrek kalte egiten dio koralari. Alta, itsaspeko ekosistemaren beharrezko pieza da.

BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2021eko martxoak 18

Koralen edertasunak itsuturik, sorterritik 8.500 kilometrora abiatu da Amelie Corraut (Baiona, 1994). Australiarat tipitan egin bidaiak igorri du hain urrunerat: han aurkitu baitzituen koralak, eta, geroztik, «ezin burutik ken».

Edertasunaz harago, biologoak badaki zeinen «erabakigarria» den koralaren iraupena: itsas ekosisteman duen baitezpadako rolagatik. Horregatik, Reefscapers erakundean lanean ari da haien leheneratzean.

Maldivetara, nondik nora?

Erresuma Batuan urte bat pasatu nuen ingelesa ikasteko. Orduan nuen deliberatu itsas biologia nuela ikasi nahi. Lizentziaren ondotik, koralezko arrezifeei buruzko sei asteko ikastaro batean egon nintzen Indonesian. Hor nuen erabaki horretan aritu nahi nuela. Tartean, masterra eta lan batzuetan ibili ondotik, bertzeak bertze txinpantzeekin Indonesian, hemen hartu naute. Reefscaper fundazioan, 2020ko urriaz geroztik.

Nola arrantzatu zaituzte koralek?

Haien edertasunak, koloreak. Lehen aldian, lurrazalean sekula ikusi ez duzun mundu bat agertzen zaizu, hain ezberdina. Ongi sentitzen zara bertan, ingurumen askotarikoa du, espezie anitz harmonian bizi zaizkio. 15 urterekin, Australiarat egin genuen bidaia bat, eta han ikusi genuen koralezko arrezifea; geroztik, burutik ezin ilki!

Zerk du animalia egiten?

Elikatzen baita, ahoa baitu eta hatsa hartzen baitu urpean. Sortzen du koralezko geruza malgu bat, zeina hezurdura batean hazten baita. Hortik da sortzen arrezifea. Puska bat hartu, eta hortik da sortuko kolonia bat. Espezie anitz bada: batzuk adardunak dira, beste batzuk ordokiak, edo arroka, bola edo onddoak bezalakoak. Zuzen zenbat ez dakigu, baina Maldivetan, gutienik 250 espezie ezagutzen dira.

Zein da haren elikadura?

Sinbiosian bizi da alga batekin: Symbiodinium. Koralen ehunen barnean bizi da. Tentakuluei esker harrapatzen dituen planktonez elikatzen du bere burua. Alga horiek fotosintesiaren bidez elikadura ekartzen diote koralari, eta, trukean, algak aterpetzen ditu. Oso konplexua da, baina bata bertzea gabe ezin dira bizi. Alga horrek dio jatorrizko kolore bizi hori ematen.

Zurbiltzen den korala eri dea?

Uraren tenperaturaren arabera zurituko da. Berotzen segitzen badu, zuri segituko du, eta hondarrean hilko da. Marka txarra da, baina horrek ez du erran nahi hila denik.

Zein rol jokatzen du ekosisteman?

Erabakigarria da espezie anitzentzat. Lehenik, aterpetzen baititu ornodun, ornogabe, arrain eta karramarro espezie anitz. Bestalde, espezie batzuendako elikagaia da. Horrez gainera, haurtzaindegia da: arrain espezie batzuk koraletan babesten baitute beren burua hazi bitartean, harrapakinek ez atzemateko.

Reefscapers fundazioan koralen leheneratzea duzue xede. Desagertze lanjerrean direa?

Koralak desagertze bidean direnetz jakitea korapilatsua da. Baina fenomeno batzuk gertatu dira, El Niño izeneko ur-laster beroa abiatu baita Perutik, Indonesia, Thailandia, Mozambike eta Madagaskarreraino. Horrek eragin du ureko tenperaturaren igaitea hiruzpalau gradu hilabeteetan. Ukan dugun azkena 2016koa izan da. Kasu horietan, koralak zuritzen dira, eta hil daitezke. Orain, klima aldaketagatik, ozeanoa azidoagoa da, kutsadura eta tenperatura igotzeagatik habitata ez dute gehiago lehengo ideala. Gutinaka hiltzen ari dira. Horrek dakar bioaniztasunaren mendratzea. Sekulako inpaktua du. Ozeanoaren azaleraren %1 baino gutiago da koralen hedadura, baina itsas espezieen %25 koralei lotua da. Ikaragarria da: itsaspeko espezieen laurdenak koralen menpekoak dira.

Koralen guraso bilaka daiteke nahi duen oro.

Lagundu nahi duenak parte har lezake egitura bat adoptatuz: www.reefscapers.com-en.>>

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Alaitz Saizar eta Emory. ©ALAITZ SAIZAR

«Homosexuala izatea immorala da Malawin»

Jone Arruabarrena

Malawin zegoela, Emory 23 urteko gaztearen kasuaren berri izan zuen Saizarrek. Lesbiana izateagatik kale gorrian geratu zen Emory, eta kanpaina bat abiatu dute orain biek, LGTBIQ+ kolektiboaren alde.
Formigalgo estazioa urtarrilean, hutsik. Egoeraren ondorioz, ezin izan dute ireki. ©EFE

Larra-Belagua, pozik; gainerakoak, ez

Zihara Jainaga Larrinaga

Pandemiaren ondorioz ezarritako neurriek erabat baldintzatu dute eski denboraldia. Bisitarien faltan, estazio askok ezin izan dituzte ateak ireki. Larra-Belaguan txanponaren beste aldea ezagutu dute: inoiz baino nafar gehiago ibili dira.

Aurtengo itzuliaren une bat. ©Jon Urbe / FOKU

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Ainize Madariaga

Informazio osagarria