Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Patxi Garat. Kantaria

«Ene kantuek eta bozak badute nik baino melankolia gehiago»

Duela hogei urte utzi zuen Patxi Garatek Sarako plaza, Frantzian arrakasta biltzeko. Hamar urtez isildu ondoren, 'En basque' diskoa atera berri du, baina euskaraz. Etxera itzultzeko «enbeia» du.

GUILLAUME GARAT Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2021eko ekainak 8 - Baiona

«Erroetarat itzultzen» ari da Patxi Garat (Sara, Lapurdi, 1981): En basque hirugarren bakarkako diskoa euskaraz atera baitu. Hamabi frantses kantu ezagunen bertsioak dira.

 

Egia da «itzaletan urtu» zarela duela hogei urte Frantzian bildu zenuen arrakastatik landa?

Bi disko ateratzetik, oharkabean pasatu zaizkit hamar urte kantatu gabe. Bitartean Pierre Palmaden tropan aritu bainaiz antzerkian eta besteentzako idazten. Orain disko honekin argitara heldu naiz berriz, eta heldu den urtean aterako dut beste bat frantsesez.

En basque, zergatik izenburu hori eta frantsesez?

Sinpleagoa zelako; euskaraz ez dakien jendeak berehala uler dezan euskarara ekarritako frantses kantuak direla.

Publiko berririk xerkatzen duzua?

Aspalditik sumatzen nuen euskaraz kantatzeko beharra. Ideia aurkitu ezinik eta hemen ni baino euskarazko kantu egile hoberik baita, iruditu zait ideia ona zela frantsesezko kantu horiek euskaratzea. Ez dut nire bizia salmenten arabera kalkulatzen, bihotzetik eta sinpleki egiten dut. Hemengo jendeari interesa dakioke, eta, aldi berean, nahi dut frantses publikoa ireki dadila gure kulturari, ate bat da gure hizkuntza beharbada lehen aldiz entzuteko.

Euskara zapaltzen duen hizkuntzan duzu arrakasta bildu; nola kudeatu duzu?

Badira hogei urte Parisen frantses munduan bizi naizela. Horregatik gero eta behar haboro sentitzen dut hemen hatsa hartu, bizi eta euskara sentitzeko. Erroetara hurbiltzeko beharra dut. Euskaltasuna handizki aldarrikatzen dut denetan. Hemen sortu naiz, biziko eta hilen.

Ez duzu zeure burua ikusi kontraerran batean?

Ez dakit. Ikastolako semea naiz, etxean eta lagunekin euskaraz ari gara... 15 urterekin, bitxiki, frantsesez idazten hasi nintzen frantses literaturak liluraturik. Molac legeaz galdetzen didatenean, diot ene bi hizkuntzak ez ditudala elkarren kontra ezartzen. Badakit batzuek ez nautela maite ene bizia frantsesez bizitzen dudalako. Baina ez naiz beste euskaldun bat baino gutiago.

Kantuen letretan bada sentimendu asko; euskaraz egiten duzu?

Christophe kantariaren heriotzak eragin zidan minetik hasi nintzen Aline euskaraz naturalki kantatzen.

Itzulpenak oro zureak direa?

Bai, kantu ezagun arrakastatsuak dira. Lehena Chistophena izan zen, ondotik Ginsbourg, Brel... Aisa izan da hautaketa, ereduak baititut eta ene ahots meherako egokiak. Clara Luciani sartu dut Korsika eta gure herriaren arteko zubi gisa.

Hemen esateko banoala kantuan Mikel Laboa aipatzen duzu.

Ginsbourgek Verlaine aipatzen du, baina hemengo erreferentzia gisa Txoria txori hautatu dut.

Bakarra da zurea.

Egun 1 Louanendako idatzi nuen.

Eztanda kantuarekin singlea egin duzu; zergatik?

Gure bertsio goxoa maite baitut. Ez nintzen ohartu koplen melodia eta hitzak zeinen ederrak diren. Minoritate guziak interesatzen zaizkit. Horregatik ekarri ditut emazte kantariak: ezin baikara gelditu mutilen artean, ireki behar dira gauzak.

Sara Zozaiaz gain, Ilargiari galdegin kantuan haurrak entzuten dira.

Miarritzeko ikastolako haurrekin oso elkarlan goxoa izan da, zinez.

Diskoa melankolikoa da, ezta?

Kantuak berez hala dira. Ene ahotsak eta kantuek badute nik baino melankolia gehiago.

Musika tresnak zein izan dira?

Denak akustikoak. Nahi nuen dena goxo-goxo izan zedin, kantuak eta hizkuntza lehenesteko.

R apikaria hobetsi duzu, nahitara?

Hasieran euskaraz kantatzen nuelarik r gabeko hitzak hautatzen nituen, frantsesen gisa ahoskatzen bainituen. Orain, ordea, kantatzen dudalarik r apikaria hobesten dut, belarrirako nahiago baitut.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aguada Fenixeko indusketa gunea, LIDAR teknologia bidez hartutako irudi batean. / ©Alfonso Bouchot / Wikimedia Commons (CC BY-SA)

Ezkutaturik dauden 478 monumentu aurkitu dituzte Mexikon laser bidez

Jon Ordoñez Garmendia

Oihanak estaltzen dituen lautada artifizial batzuk atzeman ditu zientzialari talde batek, Mexikoko Gobernuak LIDAR teknologiaren bidez hartutako irudiak aztertuz.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«'Kontrol' hitzak adiera ezberdinak ditu armen merkatuaz hitz egitean»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Urteak daramatza Calvok armen salerosketa ikertzen, Delas zentroan. Industria hori kontrolatzea posible den ala ez: galdera hori izango du hizpide Gasteizen bihar emango duen hitzaldian.
Berria Ikasgelaren Tutoriala

BERRIA Ikasgela, egunerokoarekin ikasteko tresna

Mikel P. Ansa

Proiektu berri bat sortu du BERRIA egunkariak: Ikasgela. 12 urtetik aurrerako ikasleekin eskola orduetan lantzeko gaiak proposatuko ditu webgune batean: Berria.eus/ikasgela.

HBO Max plataformak gaur estreinatuko du <em>Todo lo otro</em> telesaila; Abril Zamorak sortu du. ©HBO MAX

HBO Max gaurtik martxan da Hego Euskal Herrian, eduki berriekin

Urtzi Urkizu

Plataforman HBO, Max Originals, Warner Bros, DC eta Cartoon Networkeko edukiak daude

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Ainize Madariaga

Informazio osagarria

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.