ARKUPEAN

Galtzaileen kontakizuna

Amaia Nausia Pimoulier -

2019ko urriak 24

«Historiagile bezala gure iraganaren inguruan egiten dugun kontakizunarekin kezkatuta nagoela esan dut behin baino gehiagotan, komunikabide honetan, eta beste batzuetan ere bai. Atzera begiratzea historiagile bezala eta gertatutakoa nola eta zein parametroren pean kontatu den aztertzea oso garrantzitsua da. Beraz, askotan, historialarion lana ez da hainbeste iragana ikertzea, baizik eta besteek, garaileek kontatu dutena deseraikitzea, batez ere galtzaileen aldearekin enpatia handiagoa sentitzen dugunontzat. Herri bezala beste momentu historiko batzuetan borreroen aldean egon garela ukaezaina da; urriaren 12a gertuegi dago hori ahazteko. Baina, ulertuko duzuen moduan, emakumea eta euskalduna naizen heinean galtzaileen bandoan kokatzea errazagoa egiten zait. Kontakizunari begira, beraz, garaileen diskurtsoa nola inposatzen den ongi dakigu, horretan behintzat eskarmentu handia dugu euskaldunok. Baina badugu eskarmentua diskurtso hori deseraikitzen ere. Hor dugu 1512ko aferaren inguruan izan zen eztabaida historiografikoa. Hamarkadetan, anexioaren bertsioa ia azalpen bakartzat inposatu zen arren, 2012 urtearen inguruan egin zen ahaleginaren ondorioz oso zaila egiten zaie askori konkistari buruz ez hitz egitea. Norabide bat dugunean kontakizunari buelta eman ahal zaionaren adibide bat baino ez da hau, noski. Edo historiografia feministatik ere ahalegintzen ari gara sorginkeriaren historiaren ehizaren inguruan azken urteotan Europa mailan Historian emakumearen kontra izan den feminizidio handiena izan dela salatzen eta emakume horien guztien memoria berreskuratzen.

Baina esan bezala, Historiaren kontakizuna, batez ere gertuago dugun Historiarena, ez dugu oso aldekoa izan. Horregatik agian Kataluniarekiko enpatia sentitzea errazagoa egiten ari zaigu azken boladan. Are errazagoa oraindik Estatuaren errelatoak gurekin erabili izan ohi dituen eta Kataluniaren herriarekin errepikatzen ari den tresnak bere egia absolutoa inposatzeko erabiltzen ari dela identifikatzen dugunean. Eta, horren guztiaren aurrean, nire aldetik kezka bat mahai gaineratu nahiko nuke; errelato hegemonikoa deseraikitzeko argi izan behar dugu zein balioetan oinarrituko dugun herri bezala nortasuna eta indarra emanen digun kontakizun berria. Askotan defendatu dut gure memoriaren mugarriak aukeratzeko garaian mugarri horiek balio feministetan, antimilitaristetan eta kolektibotasunean oinarritu behar dutela. Atzera begiratzerako orduan bezala, gaur bizitzen ari garenaren aurrean eta etorkizunera begira berdintsu jokatu beharko genuke.

Gustatu zitzaidan Oskar Matutek udara aurretik esan zuenean PSOEren eta Unidas Podemosen blokeoaren aurrean Espainiako alderdiak neuronak baino gehiago testosterona erabiltzen ari direla. Orokorrean gizarte nahiko testosteronikoan bizi garela esanen nuke. Horregatik, gertatzen ari denaren inguruan —Espainiako estatuaren errepresioaz ari naiz, noski— gure bertsioa munduari eta gure etorkizuneko gizarteari azaltzeko garaian zein parametroen arabera eginen dugun ongi pentsatu beharko genuke. Garaile-galtzaileen paradigmarekin jarraituko dugu? Edo gai izanen gara parametro hori gainditzeko eta gure propioa eraikitzeko?

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

COVID-19aren jarraipen batzordea, Iñigo Urkullu lehendakaria buru dela, atzo Gasteizen. ©JON RODRIGUEZ BILBAO / EFE

Pandemia osoan izan den kopururik handiena zenbatu dute Bizkaian: 402

Olatz Esteban Ezkati

Hego Euskal Herrian 651 positibo izan dira. Hamasei egoiliar eta 36 langile kutsaturik daude Bizkaiko zahar etxeetan. Eusko Jaurlaritzak ez du baztertzen osasun larrialdia berrezartzea

Nekane Murga Osasun sailburua, atzoko agerraldian. ©Miguel Toña / EFE

Etxeratze agindua, zalantzazko muga

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzak etxeratze agindua izan du hizpide; hau da, herritarrei eskubidea kentzea ordu jakin batetik aurrera kalean ibiltzeko. Adituek ez dute argi horretarako eskumenik ba ote duen.

Emakume bat, elikagaiak kalean saltzen, Quiton, Ekuadorko hiriburuan. ©JOSE JACOME / EFE

Birusari, errenta unibertsala

Cecilia Valdez

Koronabirusaren pandemiak pobrezia hedatu eta desberdinkeria areagotu duela ikusita, Latinoamerikako zenbait herrialdetan oinarrizko errenta unibertsala eta haren gisako neurriak ari dira aztertzen. Errentarentzako dirua nondik bildu, horixe da erronkarik handienetako bat.

Donibane Lohizuneko plaza, konfinamendu denboran ©Bob Edme

Donibane Lohizuneko ostatu bat hetsi dute

Ekaitz Etxamendi

Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefeturak erabaki du Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Le Miam ostatuaren hestea bost egunez, zigor gisa. Neurria beterik, gaur ireki dute berriro.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna