Albistea entzun

Lan Ikuskaritzak aurten aztertutako kontratuen %30 iruzurrekoak dira

Eusko Jaurlaritzako Lan Sailak 6.379 kontratu aldarazi ditu, finkoak edota lanaldi osokoak izateko
Taberna bateko zerbitzari bat, udako terraza batean.
Taberna bateko zerbitzari bat, udako terraza batean. IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jokin Sagarzazu -

2019ko abenduak 31

Iruzur handia dago aldi baterako kontratuetan eta lanaldi partzialekoetan. Errealitate hori utzi du agerian, beste behin, EAEko Lan Ikuskaritzak. Ondorioztatu du aurten egindako hiru kontratuetatik bat ez dela legezkoa: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 21.258 kasu aztertu ditu, eta %30 iruzurrezkoak ziren. Urtea hasi zenetik, lan kontratuen legezkotasuna zaintzen duen erakundeak 6.379 kontratu aldarazi ditu —3.376 emakumerenak eta 3.003 gizonenak—, eta legera egokitu dituzte: finkoak bihurtu dituzte, edota lanaldiak luzatu dizkiete.

Maria Jesus San Jose Eusko Jaurlaritzako Lan eta Justizia Sailburuak eman ditu ezagutzera datuak. Azaldu duenez, aurten aldarazitako kontratuen %85 aldi baterakoak izateari utzi, eta mugagabe bihurrarazi dituzte; %15i, berriz, luzatu dizkiete eguneko lan orduak. Proportzio horiek berdin mantentzen dira legealdia hasi zenetik. Denera, lau urtean 16.218 kontratu aldarazi dituzte: gehienak (%39) aurten.

Datuek erakusten dute kontratazioaren iruzurrak eusten diola, kontrolerako neurriak eta kanpainak ugaritu arren. Eta agerian uzten dute, halaber, enpresarien lege hauste nagusia aldi baterako kontratu faltsuarena dela. Iruzur gehienak ostalaritzaren eta hezkuntzaren esparruetan egiten dituzte kontratatzaileek.

Horri dagokionez, zifra batzuk eman ditu Jon Azkuek, Lan eta Gizarte Segurantzako sailburuordeak. Esan du %26koa dela behin-behinekotasuna, eta Europan kopuru hori %15 dela batez beste. Gogoratu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aurten egindako 870.000 kontratuetatik «78.000 baino ez» direla izan mugagabeak. Eta gaineratu du hiru lurraldeetako kontratu guztien %15 direla lanaldi partzialekoak, eta horien %70 emakumezkoek betetzen dituztela.

Horiek hala, Espainiako Gobernu berriari dei egin dio kontratu mota horien baldintzak berrikusteko. Egin daitezkeen kontratu motak gehiago zehazteko eskatu dio, eta iruzurrezko kontratuak erabiltzen dituzten enpresentzako zigorrak «gogortzeko». Egun, isunak 626 eta 6.250 euro artekoak dira. Baina enpresek isun bakarra jasotzen dute, kontratu irregular kopuruaren, iruzurraren epearen eta enpresaren tamainaren araberakoa. Sindikatuen eta beste eragile batzuen aspaldiko eskaera da kontratu irregular adina isun jasotzea enpresek.

Beste kontrol batzuk

Kontratazio iruzurraren alorrean ez ezik, beste batzuetan egindako ikuskaritzen emaitzak ere eman ditu Lan Sailak. Gizon eta emakumeen berdintasunari buruzkoak, adibidez: San Josek adierazi du 351 kontratu aztertu dituztela, eta horietatik 261 ostalaritzako sektorekoak direla, hoteletako gelak garbitzeko langileen jarduerekin lotutakoak —«oso feminizatua dagoen sektore bat», sailburuak azpimarratu duenez—: guztira bederatzi arau hauste atzeman dituzte, eta 84 eskakizun bidali, pertsona horien kontratuak erregularizatzeko.

Soldata arrakalari buruzko alorrean 80 kontratu aztertu dituzte, arau hauste bat atzeman dute, eta sei kontratu aldatzeko eskatu dute. Haurdun dauden andreen eta egoera berezian dauden beste langile batzuen segurtasun neurriei dagokienez, 24 kasu aztertu dituzte, eta zortzi kasutan galdegin dizkiete neurriak. Sexu edo genero jazarpenarekin loturik, bi kasu aztertu dituzte, eta eskakizun bat bidali dute.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aurtengo sagardotegi denboraldiaren aurkezpenean, pitxerra sagardoz betetzen. ©JON URBE / FOKU

SAGARDOTEGIAK, TXINPARTA GALDUTA

Miren Mujika Telleria

Hasi berri da sagardotegi denboraldia, eta azken biak ekonomikoki eskasak izan baziren ere, begi onez begiratzen diote aurtengoari sagardogileek. Tentuz jokatu nahi dute, hala ere; egoerara egokituz. Horregatik, urtarrilaren 28aren zain daude, orduan erabakiko dira aurrera begirako urratsak.

 ©JULIO MUÑOZ / EFE
Alemaniako Gobernuko kideak, argazki baterako prestatzen, joan den ostiralean. ©CLEMENCE BILAN / EFE
Citiz auto-partekatu kooeratiben sareko auto batzuk. ©Citiz

Auto-partekatu kooperatiba sortuko dute Ipar Euskal Herrian

Iñaki Etxeleku - Iparraldeko Hitza

Nork bere autoa utzi kooperatibako autoak partekatzeko egitasmoa bidean jarri dute lau lapurtarrek. Elkartea udaberrian sortu eta lehen autoak 2023ko martxan nahi dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.