Albistea entzun

LARREPETIT

Osaba-izebak

Blanca Urgell -

2022ko irailak 14

Lehen talka: arrobera aulkian dago osaba leihoaren bestaldean. Astebetean urteak etorri zaizkio gainera. Ilea bakandu, masailezurra jausi, begiak behera ditu, bere artean murgilduta. Ez dauka solasteko gogo handirik. Alboan dago izeba, beti bezala, osabari eskua emanda.

Inguruko abarrotsek min ematen diote. Ez du gure solas txikietan parte hartzen. Halako batean, baina, hariari heldu eta bere laneko istorio horietako bat kontatu du xehe-xehe. Narratu bitartean, osabaren begien zolan berriro ikusi dut ezagutzen dudan gizona, lehengo indarrak eta ahalak noiz berreskuratuko zain. Etsipena ere hantxe dago: «88 urte» —ematen du esaten diola bere buruari—: «nola demontre irtengo naiz honetatik?».

Parkek noizbait artaziak bilatuko dituzte, zeinek duda, baina artean utz diezagutela hitzekin jolasten: Zer da osaba? Zer da izeba? Zer esan nahi zuten hiztunentzat osagaiak gardenak zirenean?

Denok dakigu -ba bukaera dutela (ahizpa, alaba, iloba, neba...), baina osaba-z ezer gutxi gehiago. Tamalez, EHHE-k ez dakar, eta Agud & Tovar-en orloi hitzeraino baino ez ziren heldu. Beraz, izeba-tik hasiko gara, nahiz Schuchardt-ek uste zuen honek -ba osaba-ren eraginez hartu zuela, jatorriz *ize zelakoan (cf. izeko < *ize + -ko hipokoristikoa).

EHHE-k izen-ekin lotu du ('izena jartzen zuena'?), eta Bähr-ek ahizpa-rekin, -iz- zatiari erreparaturik, jatorriz 'amaren aldekoa' zatekeelakoan. Izan ere, kultura askotan izen ezberdinak hartzen dituzte amaren eta aitaren aldekoek, edota odoleko osaba-izebek eta ezkontzaz bilakatutakoek. Honek erakusten digu honelako hitzetan kultura eta hizkuntza elkarrekin landu behar direla, batak bestea argitzekotan: etimologiak antzinako familiaren egitura, edota alderantziz. Erronka polita.

Aukera guztien artean, osaba pertsona heldu, jakintsu eta onbera gisa irudikatzen duena hautatuko dut: osaba Tom, osaba Ben eta osaba Luis, nola ez.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...