Noiz sortua: 2019-01-29 00:30:00

LARREPETIT

Napoliera

Goizalde Landabaso -

2019ko urtarrilak 29

Napoli kaotikora ailegatzean belarria apur bat finduz gero, jabetuko zara bertakoek darabilten hizkuntza ez duzula ulertzen. Berba galduren bat harrapatuko duzu, baina kantaera eta hitzak osterantzekoak dira. Laster, baina, ohartuko zara ahoz aho darabilten hori beste hizkuntza bat dela. Alegia, italiera eta hizkuntza ezezagun hori bi direla.

Zazpi milioik hitz egiten du napoliera-kalabriera. Ez soilik hirian, inguruan ere bai, eta Napoli ingurutik munduratutako familia askok ere badarabilte. Unescoren arabera, napoliera hizkuntza bat da, ez italieraren dialektoa. Toki hori, Mediterraneoko beste asko bezala, joan-etorrikoa izan da. Bertotik pasatu dira: greziarrak, bizantziarrak, frantsesak, aragoiarrak, normandiarrak... Horietatik edan du napolierak, baina oro har hizkuntza indoeuroparra da eta latina du oinarri. Napoliko kaleetan han eta hemen entzun dezakezu hizkuntza. Aragoiko erreinupean hizkuntza ofiziala izateko zorian egon zen, baina inoiz ez da ofiziala izan eta egun ere ez da. Horrek arriskuan jartzen du bere iraupena. Izan ere, zazpi milioi hiztunetik gora ditu, baina ez da eskoletan ikasten, ez dago hedabiderik hizkuntza hori darabilenik, ez dago ia literaturarik eta etxeko eta lagunen eremura mugarrituta dago. Napoliko abesti ezagunak napolieraz daude: O sole mio, edota Funiculí, funiculá. Unescoren arabera, munduan 2.500 hizkuntza dago desagertzeko arriskuan. Napoliera da hiztunik gehien duena, baina ahulezia galantak ditu. Hizkuntza hori entzutean sentitu nuen euskara sekula entzun ez duenak lehenengoz aditzean sentitzen duen harridura, ulermenik ezak eragindako huts oteizarra. Zazpi milioi hiztun baino gehiago izan arren, babes faltak abesti batera muga lezake napoliera ederra. Azken batean, hizkuntza handiek Highlander filmaren xedea dute: soilik gera daiteke bat; eta gerra horretan ere denak galtzaile izango gara.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 25ean eguneratua, 20:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan zazpi pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, zortzi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 28.496 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.020 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ikasle bat ikasgelan, Donostiako Axular Lizeoan. ©Gorka Rubio / Foku

Eskola «gutxitan» itzuli dira ikasgelara, sindikatuen arabera

Berria

ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuen arabera, ikastetxe «gutxi» izan dira gaur ateak ireki dituztenak. Sindikatuek protesta egin dute Gasteizko Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren aitzinean.

Ikasgelara itzulera

Abian da itxialdiaren bigarren arindua

Berria

Konfinamendua samurtzeko neurriak ugaritu direla agerikoa izan da gaur; hondartzetan, makrodendetan, ostatuetan eta eskoletan aldaketa eguna izan da. Sindikatuek ohartarazi dute arretaz aztertuko dutela ea ikasleak eta irakasleak segurtasunez itzultzen ari diren eskolara, eta hala ez bada mobilizazioak egingo dituztela nabarmendu dute.

 

Arrrigunagako hondartza, Bizkaian. ©Marisol Ramirez / FOKU

Paisaia aldatzen (eguneko laburpena)

Pello Urzelai

Hildakorik gabeko egun baten ondoren, berriz zenbatu dira hildakoak, baina gorabeherak daude Nafarroako datuekin.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna