PROPOSAMENAK

Haran gazi bat

Gatzagen historiaren berri izateaz gain, gatz haraneko arkitektura ikusgarria behatu daiteke Añanan. Gatza egiteko aukera ere badago
Bisita gidatu bat Añanako gatzagetan.
Bisita gidatu bat Añanako gatzagetan. RAUL BOGAJO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Arruabarrena -

2020ko abuztuak 23

Duela 251 milioi urte hasi zen Aro Triasikoa, eta duela 200 milioi urte bukatu. Garai hartan, kontinente guztiek Pangea izeneko kontinente bakarra osatzen zuten, eta gaur egun Gesaltza Añana (Araba) izenez ezagutzen den herria ozeano handi batek estaltzen zuen. Ozeano horren lurrunketak, berriz, ebaporita geruza handiak eragin zituen hondoan, eta, gerora, beste estratu batzuk sortu ziren horien gainean. Denboaren poderioz, ordea, ebaporita geruza horiek lurrazal gainera igotzen hasi ziren, dentsitate txikiagoa zutelako; eta gaur egun ere prozesua aktibo dago. Geruza horrek hainbat material ekartzen ditu berekin: karniolak, ofitak, kareharriak eta buztinak, besteak beste.

Horrela, Gesaltza Añanako lau iturburuetatik berez-berez irteten da ur gazia; iturburu horietako bakoitzak 210 gramo gatz ditu litroko, ozeanoek daukatena halako zazpi.

Añanako gatz egileek zurezko enbor hustuekin eraikitako ubideen banaketa sistema sortu zuten, lau kilometro dituena. Iturburuak haranaren goialdean daude, eta ubide sistemak gesala banatzen du gatz ustiategi osoan zehar. Gesala larrainetara iristen da, eta, ura modu naturalean lurruntzean, gatza lor daiteke. Egurrezko eraikuntza horiek pasaia bitxia osatzen dute, eta Nazio Batuen Erakundeak mundu mailako ondare sistema garrantzitsu izendatu du.

Orain, ustiategia bertatik bertara ezagutzeko aukera ematen duen ibilbide bat dago, iturburuetatik gatz ustiategietaraino doana. Zati batzuetan, bidea egurrezko pasabide baten gainetik esekita iragaten da, eta beste batzuetan, egurrezko zutabeek eusten dieten gatz-kristalizazio larrainen azpitik. Hainbat ibilbide gidatu egiteko aukera dago gatz haranean: besteak beste, gatzagen historia, arkitektura, arkeologia eta bioaniztasuna ezagutzeko. Norberak bere gatz propioa ekoizteko aukera ere badago, bertako arduradunen laguntzaz. Noski, Añanako gatz egileek egindako gatz preziatua ere erosi daiteke.

Azkenik, gatza egin ondoren, erlaxatzeko betarik ere ez da falta; oin eta esku bainuak hartzeko gune bat ere badago haranean.

Duela 7.000 urteko aztarnak

Aste honetan egindako indusketek 1.200 urte baino gehiago dituen gatzunetarako egurrezko kanala azalarazi dute. Aro Neolitikoko hainbat tresna ere aurkitu dituzte; hau da, duela 7.000 urte baino gehiagokoak. Horrek esan nahi du Añanan dagoela munduan gatz bizia ekoizten duen lantegirik zaharrena.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©ARGAZKIA: MARISOL RAMIREZ /FOKU - ARGAZKI MONTAJEA: BERRIA

Nora doa euskal kultura?

Amaia Igartua Aristondo

Transmisioa, sustapena, kulturgileen arteko batasuna edota instituzio subiranoak izatea. Horiek dira euskal kulturak etorkizunean dituen erronka kolektiboetako batzuk, BERRIAk galdekatutako zazpi sortzaileen ustez. Batzuetan, sektorearen norabideak bat egiten du bide orokorrarekin; kasu guztietan, lanetan eragiten du.

<em>Hobbita</em> 1937an argitaratu zuen J.R.R. Tolkienek. Goian, lehen edizio haren azalerako sortu zuen irudia. ©EFE / MORGAN MUSEOA

Editorea hobbit zuloan behera

Joannes Jauregi

Urtea bete da Christopher Tolkien zendu zela, John Ronald Reuel Tolkien idazlearen seme eta hil ondoko argitaldaria. Aitaren itzalpean eman zuen bizi osoa, itzal hori lantzen, osatzen eta argitara ematen. Funtsezkoa da haren jarduna ulertzea aitaren balio literarioaz jabetzeko.

Salem 66 taldea da bilduman ageri direnetako bat. ©'STRUM & THRUM' BILDUMA

Tin-tin egiten, hardcore garaietan

Julen Azpitarte

'Strum & Thrum' bilduma argitaratu dute: AEBetako 1980ko hamarkadako hardcore eztandaren itzalpean loratu zen tokiko pop eszenako doinuak bildu dituzte LP bikoitzean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna