Albistea entzun

Mendi ibilbidea

Bizkartzun, Zuhalmendi eta Esnaur

Gure historiaren pasarte batzuekin zerikusia duten hiru mendi apal hauek iraganaren lekuko isilak dira gaur egun.

Behartzungo tontorretik ikuspegi zabala Azkaine aldera.
Behartzungo tontorretik ikuspegi zabala Azkaine aldera. MIKEL ARRIZABALAGA Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Arrizabalaga -

2021eko ekainak 22

Azkaineko Arraioko ibarrean (Lapurdi) goititzen diren hiru mendi apal hauekharreman zuzena dute gure historiaren pasarte batzuekin. Gasteizko eta San Martzialeko gerretan, Napoleonen tropen porroten ondoren, tropa frantsesek gotorlekuak eta lubakiak eraiki zituzten , Lapurdiko mugan zeuden herrien gailurretan. Tropa anglo-hispano-portugaldarren erasoen beldur, hogei baino gehiago altxatu zituzten Azkaine, Sara eta Urruña inguruko mendi eta gainetan. Ibilaldi honetan bisitatuko ditugun barruti haiek modua ematen zuten tropa aliatuen mugimenduak kontrolatzeko eta Azkaineren aurkako erasoak saihesteko. Azkenean, tropek, Lapurdiko herriak hartu, eta Esnaur eta Bizkartzun mendi gainetan eraikitako barrutiak abandonatu zituzten.

Ibilaldia hasteko, Azkaineko Arraioko ibarreraino joango gara, eta bertatik abiatuko gara, ibilbide zirkularra osatzeko. Balizatutako bideak (Sentier des sommets-Bizkarzun-Esnaur), Arraioko erreka zeharkatu, basoan murgildu, eta Bizkartzun eta Esnaur mendien artean igotzen den pista zabal batera eramango gaitu. Mendiaren magaletik erraz igoko gara, eta, bihurgunera ailegatzean, Martinhaurrebordaren ondoan, pista utzi, eta Bizkartzun aldera zuzentzen den bide belartsutik jarraituko dugu. Tontorrera iristean, Azkaine gure mende, eta gertu, Larhun mendiaren silueta nahasezina. 185 metroko goragune apal honetan, 655 metro koadroko heptagono irregular formako gotorleku bat eraiki zuten 1813ko uztaila-azaroa bitarte.

Tontorrera igotzeko erabilitako bidetik atzera egin, eta pista zabalera itzuliko gara. Bide balizatuak gurutze handi baten ondora eramango gaitu, Sara eta Senpereko lurrek bat egiten duten tokian hain zuzen ere. Gurutzean, 2000ko jubilaua hitzak agertzen dira. Norabidea galdu gabe, hartxintxarrezko pistan barrena metro batzuk bete, eta Kintoa txerri arrazaren haztegi bat ikusiko dugu. Euskal txerria Euskal Herriko bertako txerri arraza bat da, eta, bere koloreengatik, batzuetan txerri zuri eta beltza esaten zaio. 2017tik jatorri izen babestua du: Kintoa.

Zuhalmendi mendira gerturatzean, haztegi gehiago ikusiko ditugu. Bide balizatua tarte batean utzi, eta tontorrerantz zuzentzen den bide belartsuan zehar jarraituko dugu. Tontorra zabala da, eta, hemen ere, lubakiak eta defentsarako arrasto batzuk topatuko ditugu. Bigarren mendi honetatik, Xaretako ikuspegi ederraz gozatuko dugu. Sarako lurretan dagoen zabaldiari bizkarra eman, eta Larhun mendiari begira jarriko gara gertu ikusiko dugun lepo txiki batera jaisteko. Hortik, gertu dugun pista zabalera jaisten jarraituko dugu, aurrez utzi dugun bide balizatuarekin bat eginez.

Basoan murgildu, San Inazio lepo aldera gerturatu, aldapa piko batek maldan behera jarri, eta aldenduko gaitu. Errepidean dagoen aparkaleku batetik, Nagusienborda baserriraino hedatzen den asfaltozko errepide txikitik, Esnaur mendira gerturatzen hasiko gara. Baserriaren azpiko aldetik ateratzen den xenda hartu eta, aldapa motz baina piko batetik Esnaurreko tontorrean utziko gaitu. 273 metroko garaiera duen mendian, zazpi aldeko forma eta 2.200 metro koadroko azalera duen gotorleku baten aztarnak ikus daitezke.

Abiapuntura itzultzeko tenorean, marra horiek erakutsiko diguten noranzkoan jaisten hasiko gara. Bidezidorrak Esnaur mendiaren magaletik Arraioko ibarraren behealdera eramango gaitu, abiapuntura hain zuzen ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©Osasuna

Karolina Sarasua iraindu eta mehatxatu zuten gazteak identifikatu ditu Poliziak

Berria

Adin txikikoak dira guztiak, eta, beraz, Adin Txikikoen Fiskaltzaren eskuetan gelditu da jazoerari buruzko ikerketa.

Fernando Llorente, Eibarreki azterketa medikua pasatzen. ©SD EIBAR

Fernando Llorentek Eibarren jokatuko du

Julen Etxeberria

36 urteko aurrelaria talderik gabe zegoen, eta denboraldia amaitu arteko kontratua adostu du eibartarrekin. 

Rodrigo Salinas Bidasoako jokalaria, jaurtitzen, atzo. ©GORKA RUBIO / FOKU

Bidasoak lehen garaipena lortu du Europako Ligan

Berria

Irundarrek lehen zatian eginiko lanari esker irabazi diote Pfadi, Artalekun, ligaxkako bigarren jardunaldian: 32-28

Alaveseko jokalariak, partidako gol bakarra ospatzen, Mamadou Loumek sartutakoa. ©DAVID AGUILAR / EFE

Arnasaldi sakona

Eñaut Agirrebengoa

Alavesek bigarren garaipena kateatu du, Elxen aurka, Loumen gol bati esker. Jaitsieratik irten da behin-behinean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.