Albistea entzun

LEKU-LEKUTAN

50 urte Papua mendebaldeko iruzurretik

Urtzi Urrutikoetxea -

2019ko abuztuak 11

Mende erdi bete berri da munduko deskolonizazio prozesuetako ekintza lotsagarrienetako batetik. 1969ko uztail-abuztuan legitimatu zuen Indonesiak Papua mendebaldearen konkista; NBErekin erreferenduma adostu ostean, herritarrei galdeketa egin beharrean, mehatxupean mila lagun inguru baietz esatera behartu, eta papuar guztien ahotsa ordezkatzen zutela ebatzi zuten. Fartsa hura laster onetsi zuten nazioarteko erakundeek, ordea, eta ordutik dozenaka mila lagun hil dituen gatazka neokoloniala bizi du Ozeaniako bigarren uharte handienak —Australiaren atzetik—. Jakartak Javako musulmanen kolonizazioa bultzatu du, papuarren animismoa —edo kristautasun sinkretikoa— baztertuz. 50 urteko kolonizazioak erdira jaitsi du jatorrizko biztanleen kopurua Papua mendebaldean. Amnesty Internationalek duela urtebete argitaratutako txostenean, lurraldean giza eskubideen «zulo beltza» zela zioen; 2010etik 2018ra ia ehun exekuzio estrajudizial zenbatu zituen.

Gatazka armatua gogortu egin da azken hilotan, eta papuarrek independentziaren aldeko borondate irmoa erakutsi dute. Indonesiako militarrekin dauden borroken ondorioz, dozenaka herrixka erre dituzte, milaka lagunek etxetik alde egin behar izan dute, eta, uztailean emandako datuen arabera, 139 lagun hil dira desplazatuen guneetan hartutako gaixotasunengatik.

Lurraldeko hiru talde armatu garrantzitsuenek Vanimoko adierazpena izenpetu zuten maiatzaren batean, eta uztailean indarrak elkartu zituztela iragarri zuten Papua Mendebaldeko Armada Iraultzaileak (TRWP), Papua Mendebaldeko Armada Nazionalak (TNPB), eta Papua Mendebaldeko Nazio Askapenerako Armadak (TPN.PB). Elkarrekin Papua Mendebalderako Askapen Mugimendu Batua sortu dute, Benny Wenda buruzagi erbesteratua buru duela.

Oso esanguratsua da urratsa, besteak beste mugimendu militarra politikoaren aginduetara egotea dakarrelako. Eta eremu militarrean edo barne politikan bezainbat diplomaziaren arloan jokatzen denez gatazka, nazioartera mezu indartsua bidaltzen dio. Kenny Wenda Erresuma Batuan bizi da 2002an asiloa onartu ziotenetik. Berriki Oxfordeko hiriak Askatasunaren saria eman dio. «Justizia, giza eskubideak eta autodeterminazioa eskatuz, Papua mendebaldeko herriaren oihua entzun zuten lehenetakoa izan zen Oxford», esan du Wendak. Indonesia sutu egin da sariaren berri izan duenean. Ingalaterrako hiri horretatik bideratzen da Free West Papua nazioarteko kanpaina, izan ere.

Nazioartean erosotasun gutxi dakarren auzia da, duela mende erdi egindako hanka-sartzeaz eta haren ostean etorri diren krimenez jakitun. Baina ezin ezkuta inor gutxik daukala egoera aldatzeko borondaterik, estatu nagusiek Indonesiaren subiranotasuna aitortzen dute, eta errezeloz begiratzen diote Txinak interesen bat izan dezakeen edozein gatazkari.

Ez daude bakarrik, ordea: nazioarteko kanpainaz gain, eskualdeko estatu txikiek —txiki baina estatu, NBEn beren aulki eta beren botoarekin— babesa adierazi izan diote papuarrei, melanesiarrek batez ere. Halaxe lortu zuen Kenny Wendak duela hil batzuk NBEko ordezkariengana iristea Genevan, Vanuatuk bere ordezkaritzan sartuta. Pazifikoko gobernuburuek egunotan egin behar duten bilerako agendan ere sartu dute gaia, Australiak Indonesiarekiko harreman estua izan arren: Txinak Pazifikoan daukan eraginaren aurrean, Canberrak harreman onak nahi ditu eskualdeko herrialde txikiekin.

Indonesiako ehunka milioi herritarren aldean nazio txikiak dira, izan ere, baina babes diplomatiko horiek oso garrantzitsuak gerta daitezke. Lehen ere Kaledonia Berriko independentziaren alde egin dute, eta Frantziaren menpeko Polinesia NBEko deskolonizatu beharrekoen zerrendan berriz sartzea lortu zuten 2013an. Parisen aurrean kikiltzen ez badira, Jakartak ez ditu beldurtuko herrialde horiek. Are gutxiago beren etxearen defentsan ari diren papuarrak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Polizia Rio de Janeiroko Jacarezinho txabola-auzoan, atzo. / ©Andre Coelho, EFE

Rio de Janeiron 25 pertsona hil dituzte Polizia operazio batean

Arantxa Elizegi Egilegor

Jacarezinho txabola auzoan izan da operazioa, bart gauean. Poliziak ukatu egin du sarraskia izan dela, eta «protokolo guztiak» bete dituztela defendatu du.

Mambasa hiria, Iturin, Kongoko Errepublika Demokratikoan. ©HUGH KINSELLA CUNNINGHAM / EFE

Armak isiltzea lehentasun

Oskar Epelde Juldain

Talde armatuen indarkeria amaiarazteko asmoz, Kongoko Errepublika Demokratikoko Gobernuak setio egoera ezarri du hilabete batez Ituri eta Ipar Kivu eskualdeetan.

Myanmarko armadako soldadu bat, Yangon hirian. ©EFE

Myanmarko armak «enbargatzeko» eskatu diote 200 GKEk NBEri

Julen Aperribai

«Adierazpenetatik harago» joan eta junta militarrarekin salerosketarik ez egiteko eskatu diote. Oposizioak milizia bat sortuko duela iragarri du

Kolonbiako Gobernuaren aurkako manifestariak, herenegun, Medellinen. ©LUIS EDUARDO NORIEGA A. / EFE

Kolonbiako protestek ez dute etenik, negoziazioek aurrera noiz egingo zain daudela

Iosu Alberdi

Poliziak gutxienez 37 manifestari hil ditu azken astean, GKE-en arabera. Gobernua hainbat erakunderekin bildu da, baina ez grebara deitu dutenekin. Elkartasuna adierazteko bilkurak egin dituzte bart Hego Euskal herrian.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna