Albistea entzun

HIRUDIA

'Eppur si muove'

Txema Arinas - Idazlea

2016ko azaroak 10

Eppur si muove bota omen zuen Galileo Galileik Inkisizioaren epaitegiaren aurrean bere munduari buruzko teoria heliozentrikoa ukatu orduko. Badirudi Fernando Aranburu donostiar idazleak antzerako zerbait egin zuela aspaldi Guadalajarako Liburu Azoka entzutetsuan, prentsa-aurrean, euskarazko idazleen kontrako honako hau adierazi eta gero: «Euskal idazleak diru-laguntzen mendean bizi eta ez dira libre ETAren kontra hitz egiteko». Izan ere, Aranbururen adierazpenek hautsak dezente harrotu zituzten, euskarazko idazle guztiak lapiko berean sartu baitzituen euskaraz ez dakien eta aspalditik Alemanian erbesteratua bizi den idazleak. Hortaz, Euskal Idazleen Elkartera gutun bat bidali zuen haren hitzak nolabait zuritu nahian edo, hau da, ohiko aitzakiekin batera, «kazetariek lardaskatu zituzten nire hitzak», barkazio moduko zenbait zuzenketa eta baita zuzendu nahi ez zuena berriro azaltzeko hainbat argudio ere: «Badago nire liburutegian euskarazko idazleek idatzitako nobela ugariz betetako apal bat (ETAren) arazoa erruz jorratzen dutenak, horietako zenbait euren egileek adiskidetasunez sinatutakoak. Halere, badaude ere beste batzuk terrorismoaren gaia saiheska, aitzaki-maitzaki edo oin-puntetan ukitzen dutenak, inor ez asaldatzearren edo». Jakina, gutunaren bukaera aldera Aranburuk ETAren gaiari berak bezain gordin eta adoretsu ekindako euskal idazlerik ez zegoela gogoratzen zigun ageriko gogo txarrez barkatzeko eskatu aurretik: «Aitortu beharrean nago aurreko astean okertu nintzela, damu naiz».

Hala eta guztiz, eta hasieran esan bezala, Fernando Aranburuk Eppur si muove bat egin du bere azken nobelan: «Haurrentzat idatzi bitartean, bakean utziko zaituzte. Baina, kontuz hi, motel, herriko gauzak idazbidera ekartzekotan. Nagusiendako idatzi gura baldin baduzu, koka itzazu zure istorioak Euskaditik urrun. Afrikan edo Amerikan, beste batzuek egin ohi duten bezala» (Patria, 259 orrialdea). Ezin argiago Aranburuk beste behin ere adierazi nahi duena, hau da, Guadalajaran bertan esandakoa; eppur....

Nola da posible, zergatik? Nik, Galileoren modura, badut teoria bat. Aranburuk folletoi bat idatzi nahi zuen ETAren terrorismoaren inguruan; egia borobilak, gordinak, krudelak erabiliz, noski, baina baita topikoz zein egia ustelez ere osatutako folletoi erraldoi bat. Gauzak horrela, euskarazko idazleak, berriz orokortuz, ETAren aurrean koldar hutsak edo konplizeak izan direla idaztea premiazkoa zitzaiolakoan nago, hau da, gogoan zuen ozta-ozta zuri-beltzeko erretratua egite aldera. Egia esan, folletoi bat idazten duzunean helburu bakarra edo nagusia irakurleak hunkitzea omen da. Horretarako istorioak irakurlea harrapatu behar du halabeharrez. Hortaz, ezin duzu gogoeta sakon edo zintzo handirik egin, asperrarazteko arriskua baituzu. Folletoian idazkerak ezer baino lehen efektiboa izan behar du, ez besterik.

Fernando Aranburuk ETAren terrorismoaren inguruko nobela errusiarra idatzi nahi izan duela aitortu du, Lev Tolstoiren Guda eta Bakea-ren antzera. Eta baliteke haren helburua lortu izana, bai, gaurdaino jasotako kritika ia guztiak itzelezko onak baitira. Laster sari parrastada bat jasoko du, alafede. Izan ere, Tolstoik bere garaiko Errusiako gizartearekin egin bezala, Aranburuk euskal gizartearen iragan hurbilari buruzko nobela erabatekoa idatzi duela diote. ETAri buruzko folletoi handia non aldez aurretik zekizkiten edo sumatzen zituzten egia eta ez-egia guztiak sartzen diren. Egia esanda, Patria erdal irakurlegoak aspalditik esperoan zuen nobela erabatekoa, behin betikoa, dela uste dut, beharbada erdal irakurle gehienek, Aranbururen antzera, Aritz Gorrotxategi, Mikel Hernandez Abaitua, Felipe Juaristi, Anjel Lertxundi, Jokin Muñoz, Juanjo Olasagarre eta euskarazko beste hainbat idazleren lanak ezezagun dituztelako.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Joanes Illarregi, bigarren final-laurdeneko irabazlea, gaur Arrasatek saioan. ©Andoni Canellada/FOKU

Joanes Illarregik irabazi du Arrasateko saioa

Miren Mujika Telleria

678 puntu bilduta lortu du lehen postua. Saioa Alkaiza izan du atzetik, bost punturen aldearekin.

Alaia Martin, gaurko saioa. ©Bertsozale Elkartea

Alaia Martinek irabazi du lehenengo final-laurdena

Miren Mujika Telleria

Nerea Elustondo sailkatu da bigarren Getxon (Bizkaia) jokatutako saioan

Laura Mora, <em>Los reyes del mundo</em> filmeko zuzendaria (eskuinean), filmeko lantaldeko kideekin, atzo, Kursaaleko amaiera galan. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

'Los reyes del mundo'-k irabazi du Urrezko Maskorra

Ainhoa Sarasola - Mikel Lizarralde

Laura Mora zuzendari kolonbiarrak bere herrialdeko bost gazteren istorioarekin eskuratu du jaialdiko sari nagusia. Genki Kawamura japoniarrarentzat izan da Zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorra

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...