Albistea entzun

KRITIKA. Dantza

Nor ote da normala?

Asier Zabaleta koreografoaren <em>Janeten titia</em> obrako irudi bat.
Asier Zabaleta koreografoaren Janeten titia obrako irudi bat. ERTZA KONPAINIA Tamaina handiagoan ikusi

Agus Perez -

2018ko urriak 23

'Janeten titia'

Zuzendaritza eta koreografia (dantzarien parte hartzearekin): Asier Zabaleta. Musika: Jhana Beat. Eszenografia: Asier Zabaleta, Pello Artola. Argiak: Junki Mayo. Jantziak: Asier Zabaleta, Klara Artola. Dantzariak: Maria Andres, Thiago Luiz Almeida, Caio Henrique de Souza, Denis Martinez. Lekua: Donostiako Viktoria Eugenia antzokia. Eguna: Urriak 20.

Janet Jackson artista eszeniko estatubatuarrak bular bat emanaldi batean erakutsi zuenean inoiz ez da garbi jakin gorabehera haren benetako jatorria polemika itzela piztu zen puritanismoan hezitako AEBetan, baina gurean ere jazo zitekeen, halakorik gertatuz gero. Asier Zabaleta donostiar koreografoak gertakari hura hartu du estreinatu berri duen lanaren abiapuntutzat eta, anekdotatik harago, auzi interesgarri batzuen inguruan ibili da emanaldian zehar.

Zer jotzen dugu normaltzat eta zer ez? Zergatik bihurtzen da batzuentzat eskandalu-iturri beste batzuen aburuz normala dena? Jakina da dena ez dela dirudiena. Orduan, zergatik jotzen ditugu egiatzat lehengo batean agertzen diren itxurak? Hain azkar, hain segur, hain sakon egiatzat jo ere? Zer dela-eta iruditzen zaizkigu normalak gure ohiko menpekotasunak? Beste askotan ere murgildu da Zabaleta kutsu sozial eta —azken finean— politikoa duten gaietan, eta orri hauetatik askotan aldarrikatu dut dantzak gure mundua eta gizartea interpretatzeko duen ahalmena. Beraz, nire aldetik behintzat, eskertzeko modukoa da honen moduko lanak eta koreografoak gurean aurkitzea.

Hasierako iluntasuna argitu denean, musikaria ikusi dugu, dotore jantzita eta gitarra elektrikoa besoetan zuela. Jhana Beat du izen artistikotzat, eta gitarra, harmonika, beatbox-a eta ahots trebatua lagun, jainkosa baten moduan girotu du, gidatu du, edertu du une oro emanaldiaren planteamendua: maillot beltzez jantzitako izakiei roboten kutsu automatikoa eman die; techno abstraktuaren eremuan murgildu da gero eta erritmo ikaragarrietan bildu du bi gizonen arteko borroka kementsua, lau dantzariek zerutik jaso dituzten liburu sakratuen kontura hasi dena.

Une batean edo bestean, itxuraz gizon ala emakume egiten gaituena aztertu da, oso era irudimentsuan nik uste, eta ikuspegi nabarmen interesgarria eman diote emakumearen biluzteari, inguruan zituen hiru gizonek pixelatze analogiko moduko bat gorputz biluziaren inguruan atondu dutenean. Beranduago, bere irudi fisikoaren desitxuratzea irudikatu du neska dantzariak, eta amaieran geundela zirudienean musikariak bere musika-postua utzi eta a capella abestu digu blues zirraragarri bat, bi dantzari gizonezko eskuko telefonoa tarteko duo pasionatu bati ekin baino lehenago.

Dantzarien banaketa hiru gizon eta emakume bat, estetikaren kitsch itxura eta baliabide eszenikoen erabilera irudimentsua oso lagungarriak izan dira lehen aipatutako auzien kontraesanak nabarmentzeko, eta dantzarien eboluzio koordinatuek eta banan-banako erakustaldiek heien guztien maila frogatu digute. Amaitutakoan, zutik txalotu dute ikusle gehienek proposamenaren ausardia, eta lau dantzariek despedidako solo labur bana eskaini digute, Jhana Beat ahaztezinaren laguntzaz.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

Oier Iruretagoiena artista <em>San Sebastian eta fantasma</em> erakusketarako ondutako pieza baten ondoan, Donostiako San Telmo museoan. ©JON URBE / FOKU

Sufrimenduaren estetizazioa

Itziar Ugarte Irizar

Oier Iruretagoienak 'San Sebastian eta fantasma' erakusketa zabaldu du Donostiako San Telmo museoan. Bi parte ditu: martiri erromatarraren iruditik abiatutako lanak eta soinu instalazio bat

Cristina de Middelek Aleatoris Vulgaris seriean sortu dituen collageetako bat. ©BERRIA

Irudiekin kritika egiteko lengoaiak

Ane Eslava

Cristina de Middelek artearen tresnak baliatzen ditu argazkiekin bere ikuspegiak zabaltzeko. Erakusketa bat jarri du Nafarroako Unibertsitateko Museoan

Gure izeneko umea eta haren aita dira Alex Orbe marrazkilariak eta Unai Elorriaga idazleak argitaratutako <em>Jarraitu inurriari</em> liburuko protagonistak. ©HARRIET EDICIONES

Lurrundu egin den ama bat

Iñigo Astiz

Unai Elorriaga idazleak eta Alex Orbe marrazkilariak ama noiz itzuliko esperoan bizi diren aita-alaba batzuen nondik norakoak kontatu dituzte 'Jarraitu inurriari' komiki liburuan

 ©GORKA RUBIO/ FOKU

«Tradizioa etxe zahar bat eraberritzearen moduko zerbait da»

Alex Uriarte Atxikallende

'KlasikAT'egitasmoaren barruan, Kalakanek Euskadiko Orkestrarekin diskoa grabatu du. Hego Euskal Herriko lau hiruburuetan eta Donibane Lohizunen aurkeztuko dute, urriaren 20tik azaroaren 5era bitartean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna