Baionako bestak

Baina bada lan oraino

Baionako bestetako erasoen aurkako talde feministak eman die hasiera Baionako besta alternatiboei, egin lana eskertuz, badela lan azpimarratuz; agerikoa gelditu den lana besta ofizialean izan da, non Jean-Marie Bigard izan baita protagonistetako bat, emazteak iraintzen dituen txisteengatik ezaguna.
<b>Irekitze alternatiboa. </b>Kolektibo feministetakoek bota dute txupinazioa.
Irekitze alternatiboa. Kolektibo feministetakoek bota dute txupinazioa. BOB EDME

Nora Arbelbide Lete -

2018ko uztailak 26
Hiru gune, Baionako besten 2018ko izpiritua laburbiltzen duten hiru memento laburbil ditzaketenak. Bat Baiona Ttipian hartua, San Andres plazari begira, Pyrenees ostatutik, nondik suziria kolektibo feministek jaurtiki baituten. Bestea, balkoian berean hartua, besta irekitze ofizialarena. Hor arras beste giro batekoa: Jean-Marie Bigard txistegile frantsesa ezaguna dela bere txiste misoginoengatik.

Celine Ferer, Pauline Bourdon eta patricia Karrikaburu errugbilariak. Jean-Daniel Chopin

Eta hirugarren argazkia, edo hobeki erraiteko, argazki saiakera, Peñena izan zen. Beltzez jantzirik agertu nahi izan zuten herriko etxe aitzineko plazan, bestak ordaintzearen kontra.

Baina, hasteko, beraz, irekitze alternatiboarena. Baiona Ttipiko San Andres plazari begira, Zizpa gaztetxeak antolatua izan da, azken urteetan tradizio bihurtua. Baionako bestetako eraso sexisten kontrako kolektibo feministari eman dio protagonismoa. «Karrikak gureak dira! Gora borroka feminista!», oihukatzeko aukera ukan dute, bozgoragailua. «Elkarlana» ere berretsi dute. «Errespetuz eta autodefentsaz, karrikak, gau ala egun, gureak direla erakutsiko dugu».

Eta funtsean, ondotik dantzatu banakoa bera ere horren ilustrazioa izan da. Neskak dantzan naturaltasun osoz. Eta ez da bukatua. Bi hitzordu finkatuak dituzte feministek. Batetik, gaur, 18:00etan hasiko den poteo feministarena, laborari txokotik hasiko dena. Eta bestea emazteen argazkiarena: larunbatean, 20:00etan, txosnagunean. Bide batez, irekitze alternatiboaren antolatzaileak poztu dira udalak berek egin eskaera onartu izanagatik. Hau da, eraso bat gertatu eta erasotuak salaketa ezarriz gero, herriko etxea auzian parte zibil gisa engaiatzea. Pauso inportantea iruditzen zaie erasorik gabeko bestak eraiki ahal izateko. Iruñeko Udalaren modeloa jarraitu duela udalak, badutela oraino zer ikas Iruñeatik nabarmendu dute bide batez, gaztetxekoek. Eta funtsean, jota batekin hasi zuten irekitze ekitaldia horren adierazle, nolabait. Mattin Lerissak kantatu Iruñea aise ederrago jotak bere efektua sortu du. Bere bozagatik eta bere ironia puntu bat hor ere agian.

Tokiko janaria eta edaria proposatzen segitzen du ELBren txokoak. Bob Edme

Hots, bada lan. Baina, aldi berean, lana, egin egiten da. Elkarte feministek ere, beren aldetik, indartu dute beren prebentzio lana, aldarrikapena bezala. Txosnagunekoei formakuntza bat eskaini die Aitzinako talde feministak. Besteak beste, erasoen aitzinean nola erreakzionatu lantzeko. Ostatu andana batekin ere komunikazio lan berezi bat eraman du Paf elkarteak. Sexu erasoen aurkako afitxak, pegatinak banatuz. Eraso sexistei ezetz erraiteko, «Ezetz beti ezetz» dela berresteko.

Peñen artean gero eta gehiago dira ostatuaren gibeletik zaintza lana egiteko prest direnak, baieztatzen du Peñak elkartzen dituen taldeko buru den Owen Lagadecek: «LGTB elkarteak kudeatzen duen Txalaparta peña gure taldearen barne da, eta beti azpimarratzen digute alde hori. Baita diskriminazio guztien kontra adi egoitearen beharra». Lagadecek berretsi du ere irmoki lantzen dutela komunak beti irekiak atxikitzea peña guztietan.

Bada ere liburuxka bat han eta hemen banatzen hasi denik atzoz geroztik, herriko etxearekin partaidetzan egina, Planning familialaren ingurukoekin osatua. Zehazki zer den sexu eraso bat esplikatzen du. Aski ongi egina da, baina Jean-Rene Etxegarai Baionako auzapezaren sarhitza eta pare bat esaldiz aparte, osoki frantses hutsean den dokumentua da.

5.000 korrikalarik hartu zuten parte lasterketan. Bob Edme

Bada ere Maina izeneko babesgunea. Hori ere instituzioei franko lotua da. Atzo arratsaldetik emana dute. Xaho kaiaren aldeko unibertsitateko sartzean da. Sexu erasoei aurre egiteko prebentzioa eta arta eskaintzen duen karpa da, iaz estreinatua. Hor egonen da talde bat egunero, 16:00etatik hasita. Eta horrez gain, bestalariengana ere badoaz, esku orria eta pegatinak banatzeko asmoz. Aipagarria izan daiteke ere justu bestak aitzin Planning familial elkarteak eskaini autodefentsa tailerra. Arrakasta lortu du prestaketak eta garatzeko asmoarekin gelditu dira. Itzalgune bakarra herriko etxearen partetik. Besta egitarauaren barnean horrelako ekimen bat sartzea ez zaiela egokia iruditzen jakinarazi du Jerome Agerre auzapez ordeak Sud Ouest egunkarian: «Autodefentsa lan sakon bati lotua delarik biziki gauza ona da, baina ezin da lotu gertakari dimentsio bati».

Herriko etxearen munduan badela lan oraino erakusten duen adierazpen bat, agian. Eta irekitze ofizilean ere ikusi da hori. Artetik errateko, bertsorik gabe segitzen du irekitze ofizialak. Horren ordez, iaz estreinatu bezala, aurten ere Agur jaunak kantatu dute balkoinetik, Charles Ferret tenoreak kantatuta. Okzitanieraz diskurtsoa askoz luzeagoa botatzeko aukera ukan dute. Eta, gero, hiriko hiru giltzak bota zituzten. Bata Neskak Baionako errugbi taldeak txapeldunak aurten, bestea Matthieu Androdias arraunlari txapeldunak eta, azkena, beraz, Jean-Marie Bigard txistegile frantsesak. Hark du ukan ere mikroa hartu eta bestak irekiak direla iragartzeko pribilegioa. «Urdanga askatzea» txisteagatik ezaguna da, non emazteak ihiziei konparatzen baititu, eta bortxaketa kulturako klixe andana bat errepikatzen. Feministek aspaldian salatua. Hark berak jadanik ihardokia die feministei erranez «egiazko emazteek» ulertzen dutela, egiazki gizonaz dela trufatzen. Eta feministak ez direla «egiazko emazteak». Kontraste handia hortaz, atzoko ireki egunak. Batean feministak ikur, bestean misoginia.

Beltzez jantziak

Atzo gauak utzi hirugarren argazkia edo hobeki erraiteko hirugarren argazki saiakera peñena izan zen. Egia erran ez ziren hainbeste ikusten kamiseta beltzak. Gora altxatu lepoko gorriek dena estaltzen zuten. Ez zen ere oihu berezirik entzun. Entzun zitekeen, ordea, behin baino gehiagotan Frantziako ereserkia. Azken urteetan urtero entzuten den kantua. Nahiz eta ez den ere aho batez kantatzen. Baionako harmoniak laster batean arrankatzen baitu Peña Baiona.

Horiek horrela, hor zuten halere intentzioa peñek. Zehazki, hamabost peñaren ekimena izan zen. Aldarrikapen nagusia: hirira modu librean sartu ahal izatea, ordaindu gabe. Izan ere, aurten lehen aldikoz pagatuz izanen dira bestak, ostiral, larunbat eta igandean. «Aurten 8 eurotan da, baina nola segurta dezakete heldu diren urteetan ez dela 15, 20 edo 25 euro izanen?», dio elkarteen izenean mintzatu den Owen Lagadecek. Besta eredu bat dagoela zalantzan eta gogoeta sakonago bat beharrezkoa dela eskatu du. Proposamenak ere badituzte. «Besta ederra da: ez dadila bilakatu, ez komertziala, ez normaz betea. Ez bada espontaneoa ez du gehiago ezertarako balio».

 

 

 

 

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Nora Arbelbide Lete

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna