Albistea entzun

ARGI ALDIAN

Facebook, Trump eta pribatutasunaren agurra

Gorka Azkune - Irakasle eta ikertzailea Deustuko Unibertsitatean

2018ko apirilak 8

Ziurrenik jada entzungo zenuten Facebooken azken istiluaren berri. Komunikabide guztietan irten delakoan nago. Ez dakit ongi zer bertsio iritsi den zuengana, beraz nik jaso ahal izan dudan bertsioa azaldu nahi dizuet. Kasu hauetan, gehiegitan tamalez, zehaztasun gutxiko berriak iristen zaizkigu, sentsazionalismoa gailentzen baitzaie gertakariei. Benetan borobila baita esatea Trumpek hauteskundeak irabazi zituela Facebook bidez jendea manipulatu zuelako. Baina ez dirudi hori horrela izan denik.

Facebooken profila duen orok badaki badaudela hainbat joko eta app Facebooken bertan erabil daitezkeenak. App horiek ez dituzte Facebooken bertan egiten. Beste enpresa eta programatzaile batzuek egin ohi dituzte. Hori da Facebooken negozio eredua. Eredu horren barruan bada, ordea, xehetasun garrantzitsu bat: app horiek erabiltzaileen profilen datuak beregana ditzakete. Ez da segurtasun zulo bat, ez; Facebookek berak uzten die app horiek garatzen dituzten enpresei datuak bereganatzen. Eta Facebookeko erabiltzaileei horren berri ematen zaie. Baina bada beste xehetasun garrantzitsu bat: erabiltzaileak bestelakorik esaten ez duen bitartean, app horiek erabiltzaileen kontaktuen datuak ere bil ditzakete. Beste hitz batzuetan esanda: nik Candy Crush-en jokatzen badut nire Facebookeko profilarekin, joko horrek, nire datuak ez ezik, nire kontaktu guztien datuak ere jaso ditzake! Beste behin, erabiltzaileek konfigura dezakete bere profila hori horrela izan ez dadin.

Datu politika berezi hori aprobetxatu zuen Cambridge Analytica enpresak 50 milioi profilen datuak bereganatzeko. Aleksandr Kogan izeneko Cambridgeko akademiko batek app bat jarri zuen Facebooken, Test your personality izenpean (proba zure izaera). 270.000 erabiltzailek instalatu zuten app hori. Baina beren kontaktuen informazioa hartzeko baimena ez zutenez aldatu, 50 milioi erabiltzaileren datuak bildu ahal izan zituen! Oraindik ez dago argi, baina Koganen atzean Cambridge Analytica enpresa zegoen nolabait. Datu horiek biltzeko ordaindu zioten, ala behin bilduta Koganek saldu zizkien datuak. Dena dela, 50 milioi pertsona horien datuek Cambridge Analyticaren eskuetan amaitu zuten.

Horrela, Cambridge Analyticak datu horiek Trumpen mesedetan erabili omen zituen, Facebookeko erabiltzaileengan eraginez. Istorioaren zati hori oso zalantzazkoa da. Eztabaida asko daude horren inguruan, baina badirudi hainbat adituk eta esperimentuk erakusten dutela eragin mota hori lortzea ez dela posible. Kontu egin Cambrdige Analyticak, bere 50 milioi pertsonei buruzko informazioarekin, ezin izan ziola Ted Cruz senatariari lagundu errepublikanoen hautagaia izaten. Beraz, benetan beraiek al daude Trumpen garaipenaren atzean? Ezetz dirudi.

Dena dela, istorio honek hainbat gogoeta garrantzitsu dauzka nire ustez. Lehenik eta behin, Facebook bezalako enpresek duten negozio ereduaren etikaren inguruko eztabaida hor dago, eta oso garrantzitsua da. Baina has gaitezen lehenengo gure etxea garbitzen. Facebooken datu politika publikoa eta ezaguna zen. Erabiltzaile denek izan zuten politika horren berri. Baina inor kezkatu al da horretaz? Inork irakurri al du politika horren inguruko oharrik? Gu gara gure datuak enpresa handi horien eskuetan jartzearen erantzuleak. Eta hori argi izan behar dugu. App bat instalatzeko 5 euro eskatzen badizkigute, askok eta askok ez dugu instalatuko. Baina gure kontaktuen informazioa, argazkiak ikusteko baimena eta beste hainbat datu jasotzeko baimena eskatzen badigute, ez dugu inongo arazorik. Beraz, alferrik da orain harritu ala haserretzea. Gure pribatutasunari agur esan diogu. Eta kontzienteki egin dugu hori.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Elhadji Ndiaye omentzeko ekitaldia, Iruñeko Arrotxapea auzoan, iaz. ©JESUS DIGES / EFE

ESPALOIAN ITOTAKO BIZITZA

Ion Orzaiz

Duela bost urte, 2016ko urriaren 25ean, Elhadji Ndiaye senegaldarra zendu zen, Espainiako Poliziaren zaintzapean, Iruñean. Atxiloketa bortitz baten ostean konfirmatu zuten hila zela. Poliziaren jokabide arrazisten ondorio dela uste dute Ndiayeren lagunek eta gobernuz kanpoko erakundeek.
Egonkorrak bilakatu dira Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean Frantziako indar armatuek egiten dituzten kontrolak. ©BOB EDME

Sistemaren belauna lepoan

Oihana Teyseyre Koskarat - Jone Arruabarrena - Ion Orzaiz -Javi West Larrañaga

Migratzaileen aurkako jazarpena fenomeno orokortua da Euskal Herrian. Adituek eta gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute Poliziak «sistematikoki» erabiltzen duela bortxa pertsona arrazializatuen aurka.
 ©BERRIA

«Polizia, nahitaez, giltzarri da gizarte arrazista iraunarazteko»

Maite Asensio Lozano

Segurtasunaren zein mehatxuen inguruan zabaltzen diren ideiak «eraikuntza politikotzat» dauzka Douhaibik; horrekin lotu ditu kolektibo arrazializatuen aurkako kriminalizazioa eta jazarpen poliziala.
 ©BERRIA

«Behartu nahi gaituzte Poliziaren aurrean behera begiratzera»

Ion Orzaiz

Modou Faye, 'Beltxa'. Senegal atzean utzita, Iruñera iritsi zen duela urte asko. Paperak ditu orain, Africa United elkarteko burua da, baina horrek ez du Poliziaren jazarpenetik libratu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.