Albistea entzun

Enpresa digitalak. Datuen babesa

Facebook jomugan, erabiltzaileen informazioa ez babesteagatik

Enpresa batek 50 milioi pertsonaren datuak bildu zituen AEBetako bozen emaitza baldintzatzeko
Mark Zuckerberg Facebookeko burua gaur da azalpenak ematekoa.
Mark Zuckerberg Facebookeko burua gaur da azalpenak ematekoa. ALBERTO ESTEVEZ / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2018ko martxoak 22

AEB Ameriketako Estatu Batuetako eta Europako erakundeek azalpenak eskatuko dizkiote Mark Zuckerberg Facebookeko buruari, jakin ostean sare sozial horretako 50 milioi erabiltzaileren datuak enpresa bati eman zizkiotela haien baimenik gabe. Lurrikara politikoa sortu du sare sozial ezagunarekin loturiko azken polemikak, erabilitako datuek AEBetako 2016ko presidentetzarako bozen emaitza baldintzatzea baitzuten helburu. Gerora zabaldu da enpresak harremana izan zuela brexit-aren aldeko talde batekin, eta horrek zalantzak sortu ditu enpresak eraginik izan ote zuen Europako Batasunetik ateratzeko erreferendumean ere.

The New York Times eta The Guardian egunkarien ikerketa batek eman du argitara Facebooken azken polemika: baimenik gabe, Cambridge Analytica enpresak sare sozialaren 50 milioi erabiltzaileren datuak bildu zituen, Donald Trumpen garaipena ziurtatzeko. Christopher Wylie enpresako langile ohiaren testigantzaren eta hark emandako hainbat dokumenturen bidez izan dute bi hedabideek errealitate horren berri.

Sei egunen ostean mintzatu zen Mark Zuckerberg enpresako burua, atzo; «akatsak» aitortu zituen, eta jakinarazi zuen ikerketa bat abiatu dutela. Gaur da azalpen zehatzagoak ematekoa, baina AEBetan eta Europan kezka handia sortu du gertaturikoak, eta Erresuma Batuko Komunen Ganberak —astearterako— eta Europako Parlamentuak bakoitzak bere ganberan azalpenak emateko gonbita egin diote Facebookeko buruari. Oraingoz, prentsa ohar baten bidez, enpresak adierazi du «engainatu» egin zuela Cambridge Analyticak.

Facebookek 2015ean jakin zuen erabiltzaileen datuak enpresa horren esku zeudela, eta azalpenak eskatu zizkion hari. «Esan ziguten datuak suntsitu egin zituztela», argudiatu zuen atzo Facebookeko presidenteorde Paul Grewalek. Ordea, gerora jakin da datuak erabili egin zituztela 2016ko bozetan.

Koganen rola

2014an sortu zen Cambridge Analytica, eta handik gutxira eskatu zion Cambridgeko Unibertsitateko ikerlari Aleksandr Kogani aplikazio bat sortzeko. Koganek baiezkoa eman zien, eta, This is Your Digital Life (Hau da zure bizitza digitala) aplikazioaren bidez, galdeketa bat betetzea proposatu zieten hautesle zerrendetan egon eta Facebookeko erabiltzaile direnei; horren truke, diru pixka bat jaso zuten. 270.000 pertsona inguruk deskargatu zuten aplikazioa.

Ofizialki, helburua zen boto emaileek hauteskundeetan dituzten joerak eta ohiturak aztertzea, betiere unibertsitateko ikerketa baten ikuspuntutik, baina enpresak aplikazioa baliatu zuen galdeketan parte hartu zuten erabiltzaileen lagunen informazioa biltzeko. Kopurua argigarria da: 270.000 pertsonak baietza eman zioten beren informazio pertsonala emateari, baina Cambridge Analyticak denera 50 milioi erabiltzaileren datuak bereganatu zituen.

Datu base hori erabiltzaileek Facebooken argitaratutako iritziekin batu ostean, koktel baliotsua osatzea lortu zuen enpresak, eta erabiltzaileen profil psikologiko eta politiko zehatzak osatu. Informazio horrekin, enpresak bazekien zein erabiltzailerengan izan zezakeen eragina, publizitatearen bidez bere botoa bideratzeko Trumpen hautagaitzaren alde. Hain justu, enpresan lan egin zuen Steve Bannon Trumpen kanpainarako estrategiaburu ohiak, eta Robert Mercer enpresariak, AEBetako Alderdi Errepublikanoaren diru emaile nagusietako batek, Cambridge Analytica finantzatu zuen 12,2 milioi eurorekin.

Oraingoz, Alexander Nix enpresako burua behin-behinean kendu dute kargutik, gertatutakoa argitu arte. Aplikazioaren egileak, berriz, salatu du Facebooken eta Cambridge Analyticaren «pagaburu» bilakatu dela egunotan, eta, aitortu duen arren erabiltzaileen datuak bildu zituela eta enpresari eman zizkiola, adierazi du hori egin zuela Cambridge Analyticak ziurtatu ziolako «dena legezkoa» zela. «Uste genuen guztiz normala zela egiten ari ginena», adierazi zuen atzo BBC4 irratian. AEBetako Merkataritza Batzorde Federalak hasia du ikerketa bat.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Guggenheimeko garbitzaileek Bilbon egin duten manifestazioa. ©Monika Del Valle / FOKU

Guggenheimeko garbitzaileek babesa eskatu diete hura diruz hornitzen duten erakunde publikoei

Imanol Magro Eizmendi

223 egun daramatzate greban, eta Jaurlaritzak esku hartzea erabaki du, baina, oraingoz, artekari moduan bakarrik

Elma Saiz Ekonomia kontseilaria Nafarroako Parlamentuan. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroak pandemia aurreko urtean baino %5,8 gehiago bildu du 2021ean

Xabier Martin

2020an baino %15 gehiago bildu du ogasunak: 4.170,4 milioi euro; alegia, 543,3 milioi gehiago. Zorra ere kitatu du Foru Gobernuak: 465 milioi euro arindu du, eta gaur egun 3.152 milioi euroko zor publikoa dauka.

Langraitzeko enpresaren sarrera. ©FIASA

Langile bati egindako jazarpen sexuala salatu du Fiasako batzordeak

Xabier Martin

ELAk, LABek eta UGTk esan dute enpresak «abusu sexuala ezkutatu» nahi izan duela, eta ez duela «arduraz» jokatu zuzendaritzako kide batek emakume langile bati egindako jazarpenaren aurrean.

Bizkaia dorrea, Bilboko Plaza Biribilean. ©juanan ruiz / foku

Neguriko familien bi funtsek Bizkaia dorrea erosi dute

Iker Aranburu

165 milioi eurotik gora ordainduko dizkiote oraingo jabeari. Solarpacken salmentari esker, 445 milioi euro patrikaratu zituzten.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.