ARKUPEAN

Zerbait hautsi zaigu

Pilar Kaltzada -

2018ko maiatzak 3

Henry Bengoa. Inventarium (1986) lana mugarria da nire bizitzan. Marra gorri bat. Zerbaiten amaiera eta beraz, zerbaiten hasiera. Hark euskaldundu ninduen; eta hari esker izendatu ahal izan nuen lehen aldiz gerora, barrua apurtu izan zaidan guztietan, ni neuk bakarrik entzuten dudan burrunba.

«Guri zerbait hautsi zitzaigukean bihotzean; krak» adierazten dute lagunaren bila Hanburgora joandakoek, eta horixe da, soinu hori bera, nire barruan aditzen dena zerbait apurtzen zaidanean: zerbait betirako galduko dudala esaten didan barne-hotsak «krak» egiten baitu oihu.

Barrura begiratzeko lana da, jendaurrean emateko egokia; kontraesana dirudi eta, agian, halaxe da.

«Krak» burrunbatsua aditu nuen Iruñean jazotako basakeriaren berri izan nuenean, norberarenak eta guztionak diren zauri zaharrek piku egiten dutela ikasi nuelako; apurtu zitzaidan berriro nireganako konfiantza, eta kalean ikusten nuen jendearenganakoa. Neska gazte horren izua, umiliazioa eta mina heldu zitzaizkidan, eta baita animalia horien lizunkeria, indarra, mespretxua eta harrokeria ere. Dena batera. Eta ez ziren bakarrik horkoak, ezta harenak ere: une oro, toki guztietan, egoera guztietan, klase, jatorri, pentsaera, janzkera eta izaera guztietako emakumeek pairatzen duten izua zen. Eta ez bakarrik horienak: toki, egoera, klase, jatorri, pentsaera, janzkera eta izaera guztietako gizonek ezartzen duten izua ere bazen. Hain zen jasanezina «krak!» hori, ezen ez nuen besterik entzuten, ez bazen krak horrek zartatu zuen guztia erortzean zabaltzen den soinu jasangaitza, elur-jausi baten antzekoa, edo ur-etorri handi batena.

Eta berriro entzun dut, berriro etorri da, etorri zaigu, egun hauetan, beltzez jantzitako gizon bat biolentzia zer den eta zer ez den, nola esan behar diogun eta nola ez azaltzen hasi zen unean. Berriro entzun zen nire barruan burrunba hori, eta berriro apurtu dira konfiantza eta, beste hitz hoberen baten faltan, nik «guganako fedea» deitzen dudan hori.

Lagunek ez zuten Henry topatu azken gutunak zekarren helbideko pisuan sartu zirenean, eta inventarium egiten dute, han utzitako gauzena. Objektu txikienak, hutsalenak zerrendatzen dituzte eta nik berea ez den etxe horretan zer dagoen eta zer ez dagoen behatzen duten gazteen mina nabari dut zerrenda hori errepasatzean. Izan ere, gauza txikietan bizi gara denok, ez eraikuntza handietan; tiradera batean ahaztutako garai bateko pegatina baten, galdutzat ematen zenuen koaderno zahar bateko esaldi deskontestualizatu baten, eta horrelakoetan. Gauza txikiak, hitz errazak dira geure mundu bakarra.

Krak! handi bat entzun dut atzera egun hauetan, gauza txiki askori erreparatuta. Bilboko Epaitegien aurrean bere haserrea agertzeko elkartu ziren neska, mutil, gizon eta emakumeek «ez zaude bakarrik» esaten zutela entzun dut, adibidez, eta malkoetaraino hunkitu naute bi hitz txiki horiek. Edozein sententziak baino egia handiagoa baitzekarten bere soiltasunean.

Bat-batean ohartu nintzen, eta zerbait hautsi zen orduan: urteetan ehunka, milaka, milioika emakumek gainean eraman duten bakardadea.

Nik Bernardo Atxagak sortu eta Ruper Ordorikak sentiarazten zidan mundua egiazki ezagutu ahal izateko ekin nion euskarari. Eta aldi berean, hantxe, ulertzen ez nuen horretan, zerbaitek argi egin zidan. Hizkuntza eta beldurrak berdinak dira: zenbat eta gehiago erabili, orduan eta askatzaileagoak dira. Kontraesana dirudi eta, agian, halaxe da.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Pertsona batzuk maskararekin pasa den astean, Orion (Gipuzkoa). ©Jon Urbe / FOKU

Getariako Udalak, hiru kasuren berri eman, eta Osasun Sailaren jarrera salatu du

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari eskatu diote zuzenean emateko egon daitezkeen positiboen berri eta hartzeko herritarrak babesteko hartu beharreko neurriak. Azpeitiko (Gipuzkoa) Udala ere kezkatuta dago.

Sanferminak bertan behera geratu diren arren, zuri-gorriz jantzitako gazte bat, maskararekin, Iruñean. ©Jesús Diges

Koronabirusaren agerraldiak

Berria

Koronabirusaren aurreneko olatua makaldu eta konfinamendua arintzen hasi ondoren agerraldi gehiago ditu gaitzak. Ekainetik aurrera gutxienez hamahiru agerraldi izan ditu COVID-19ak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna