Hipoteka lege berria

HIPOTEKETAN GARDENTASUN BILA

Inork ez du nahi abusuzko zoru klausulena bezalakorik atzera gertatzerik. Hipoteka mailegua kontratatzean aldeei eta bitartekariei ardura handiagoa eskatzeko eta segurtasun juridiko handiagoa emateko xedearekin, hipoteka lege berria onartzekotan dira Madrilen.
BERRIA

Irune Lasa

2017ko martxoak 12
Alde guztiek uste dute beharrezkoa dela Hipoteka Legearekin zerbait egitea, baita bankuek ere. Adibidez, BBVAko presidente Francisco Gonzalezek orain gutxi esan du Hipoteka Legea duela hamar urte aldatu izan balitz, bankuek ez lituzketela izango gaur egun dituzten arazoak. Zoru klausulak eta hipoteka gastuak zituen buruan Gonzalezek, eta haiengatik, auzitegien erabakien ondorioz, bere bankuak eta beste hainbat entitatek euren bezeroei itzuli beharko dieten dirutza.

Abusuzko klausulak pairatu dituzten mailegu hartzaileak ere libratuko ziren ordu hartan legea aldatu izan balitz? Erantzuna ez da horren argia. Dena den, ez dira, ez, hamar urte itxaron beharko Hipoteka Legearen moldaketarako. Datozen asteetan prestatu nahi dute erreforma Espainiako Ekonomia eta Justizia ministerioek, Kongresuan apiril amaieran edo maiatzean eztabaida eta onar dadin.

Espainiako Gobernuak ezin du bere lana askoz gehiago luzatu, besteak beste, lege berriarekin hipoteka maileguei buruzko Europako zuzentarauaren transposizioa egin behar duelako, eta horretarako epea 2016. urteko martxoan amaitu zitzaiolako.

Izan ere, Europak ere uste du hipoteka sistema hobetu behar dela eta horretarako, 2014. urtean onartu zuen zuzentaraua, Batasuneko herrialde guztietan aplikatu behar dena. Zuzentarauak berak azaltzen du zergatik: «Finantza krisiak frogatu du merkatuko parte hartzaileen jokaera arduragabeak finantza sistemaren oinarriei kalte egin diezaiekeela, eta horrek interesatu guztien konfiantza ahultzen du, bereziki kontsumitzaileena, eta ondorio sozial eta ekonomiko larriak ditu».

Dela alde bateko dela besteko arduragabekeriarengatik, ez dago zalantzarik, egun indarrean dagoen hipoteka legearen inguruko gabeziak larrutik ordaindu ditu jende batek, krisiak bete-betean jo dituenean. Epaitegiak direla bide, banku eta kutxei beranduxeago iritsi zaio gabezia horiek nozitzeko garaia, baina hasiak dira igartzen abusuzko klausulen ondorioak euren kontuetan. Kutxabankek, esaterako, 60 milioi euro gorde behar izan ditu Cajasurren zoru klausulak ordaintzeko

Eta igarri diote ere, urte gorabeheratsuon ostean, euren ospea ez dagoela bere onenean. Hortik, ziurrenez, hipoteka legea aldatzekotan den honetan bankako ahots handiek egiten duten egungo sistemaren defentsa trinkoa.

BBVAko Francisco Gonzalezen ustez, Espainiako hipoteka sistema «deabrutzen» ari dira, «gehiengoarentzat izugarri merkea izan denean, eta espainiarren %79ri etxebizitza bat jabetzan izatea ahalbidetu dionean». Bankiako presidente Jose Ignacio Goirigolzarriren ustez, «ezin da Europako hipoteka merkeenekin onura izan duen gehiengo zabalaren kontra egin arazoak izan dituen %2 hori babesteko».

Espainiako Banka Elkarteko presidente Jose Maria Roldanek, berriz, gogoratu du krisi ekonomikoaren garai gogorrenean ere, hipoteka maileguen %94 atzerapenik gabe ordaintzen zirela. Luis de Guindos Ekonomia ministroak ere ildo bereko adierazpenak egin ditu orain gutxi: «Espainiako familien %78k dute etxebizitza jabetzan, Europako batezbestekoa baino hamar puntu gehiago. Eta, horretan, hipoteka sistemak zeregin garrantzitsua izan du. Guztion artean zerbait ondo egingo genuen».

INEren arabera, Hego Euskal Herriko familien %83,7 ziren beren etxearen jabeak 2015. urtean.

Defentsa sendo horrekin, bankak aldaketa handi-handirik ez duela nahi antzeman daiteke. Baita arau eta eskakizun gehiagorekin hipotekak garestitzeko arriskua dagoela esaten dutenean ere.

Hori bai, aldi berean, finantza entitateek segurtasun juridiko handiagoa nahi dute saltzen dituzten hipoteka maileguentzat, epaitegiak gurutze bide bilakatu baitzaizkie azken urteetan.

Eta kontsumitzaileen mesederako izango da lege berria? Gardentasuna da hitz magikoa. Gardentasuna duela helburu dio Europako zuzentarauak; eta lege aldaketak kontsumitzaileentzako gardentasuna duela xede esan du De Guindos ministroak. Kontratua sinatu aurreko fasean mailegu hartzaileak informazio gehiago izango duela, eta prozedura berriarekin letra txikia ulertzeko baliabide guztiak izango dituela.

«Baina horiek guztiak lehendik bazeuden», ohartarazi du Iñaki Velasco EKA Euskal Kontsumitzaileen Elkarteko arduradun juridikoak. «Indarrean dagoen legeak jada hori jasotzen zuen; dauzkagun arauekin bankua behartuta zegoen informazio hori ematera, eta, hain zuzen, horregatik gelditu dira bertan behera zoru klausulak, bankuek informazio hori eman behar zutelako eta ez zutelako legea bete».

Velascoren ustez, lege berriak egitea baino garrantzitsuagoa da finantza entitateek arau horiek egoki betetzen dituztela kontrolatzea, halakoak gainbegiratuko dituen erakunde baten bitartez. Izan ere, prozedura baldintza berriekin orain arteko prozedurarekin gertatzen den gauza bera gertatzeko arriskua ikusten du EKAko ordezkariak: «Azkenean, dena presaka eta korrika egitea, 'sina ezazu hemen, eta kitto' automatizatu batean amaitzeko».

Badira, Velascoren ustez, badaude premia handiagoko legeak, hipotekekin zerikusi zuzena dutenak baina ia aipatu ere egiten ez direnak. «Adibidez, etxea ordainean eman ahal izateko, Bigarren Aukerarako lege bat beharko litzateke, Europako beste zenbait herrialdeetakoen modukoa. Lotsagarria da ikustea zorpetuari, etxe gabe geratu dela eta, interes desberdinen erruz, oraindik ere zorra handituz joaten zaiola; horrela zorrari ezin zaio inoiz bueltarik eman».

ESKAINTZA ARGIA

Bigarren aukerarik ez da aipatzen Espainiako Ministro Kontseilutik pasatu den zirriborroan. Hipoteka lege egitasmoaren arauak, oraingoz, hiru bloke handitan banatzen dira. Lehen blokean, hipoteken promozio, komertzializazio eta kontratazioari dagokionean, Europako zuzentarauak agindutakoak aplikatzen dira gehienbat, eta, horietan, berritasun nagusia Informazio Estandarizatuen Europako Fitxa da (ESIS).

Mailegu emaileak zazpi egunez izaera loteslea izango duen fitxa hori eman behar dio bezeroari, eskainitako maileguaren ezaugarri guztiekin: maileguaren zenbatekoa, iraupena, interes tasa mota eta mailegu emaileari itzuli beharreko kopuru osoa; urteko tasa baliokidea, bai hasieran bai hilero pagatu beharreko beste gastu guztiak, kuota kopurua, haien aldirokotasuna eta zenbatekoa; mailegua aurretiaz itzultzeko baldintzak eta kostuak; eta mailegua beste dibisa batean hartzean truke tasek izan ditzaketen ondorioei buruzko etsenpluak.

Kontsumitzaileak eskaintzaren nondik norako guztiak argi izatea du helburu fitxa horrek, baina baita eskaintza desberdinen artean alderaketa egitea erraztea ere.

Hipotekari lotuta beste produktuen salmentak ere debekatzen ditu Europako zuzentarauak, baina eskaintza konbinatuak baimentzen ditu. Hots, oraintsu egiten denak zilegi izaten jarraituko du. Hori bai, eskaintza konbinatu horretan hipotekarekin lotuta doan produktu bakoitzaren (aseguru, helbideratze, pentsio plan...) kostuari buruzko informazioa zehaztu beharko dio saltzaileak mailegu hartzaileari.

Truke tasen aldaketetatik babesteko, beste dibisaren batean egindako hipoteka mailegua aldatu ahal izango du mailegu hartzaileak bere bizitokia duen herrialdeko monetara edo bere diru sarreren monetara, eta hori arautuko du lege berriak.

SINADURAREN AURRETIK

Bigarren bloke batean, hipotekaren kontratazioaren fasean ahalik eta gardentasun handia ekarri nahi du moldaketa berriak. ESIS delako fitxaz gain, sinatu beharreko Ohartarazpen Estandarizatuen Fitxa (FiAE) jasoko du mailegu hartzaileak eta, horren bidez, klausula eta elementu garrantzitsuen, zein haiei lotutako arriskuen berri izango du. Hor joango lirateke, besteak beste, zoru klausulak, aurretiazko itzulerarako aukerak, maileguari lotutako gastuak... Interes tasa aldakorreko hipoteken kasuan, entitateak beste agiri bat ere eman beharko dio mailegu hartzaileari, interes tasen bilakaera desberdinetan bere kuotak zein izango liratekeen azalduz.

NOTARIOAREN UNEA

Behin mailegu hartzaileak informazio guztia eskura duenetik, zazpi eguneko gogoeta epe bat zabalduko da, eta bitarte horretan ezingo da hipoteka kontratua sinatu. Eta epe horretarako etorriko da legearen berritasun handienetako bat: notarioek egingo duten lana.

Gogoetako zazpi egun horietan, notarioak bezeroari aholkularitza eman beharko dio mailegu kontratuari eta bertan jasotzen diren klausulei buruz eta kontsumitzaileak agiria sinatu beharko du kontratu aurreko dokumentazioa jaso eta ulertu duela baieztatuz. Notarioak horren akta jasoko du, doan.

Orain arte, hipoteka maileguen kontratuak sinadura eguna baino hiru egun lehenago egon behar zuen notariotzan, bezeroak hura aurretiaz irakurtzeko aukera izan zezan, baina inork gutxik ezagutzen zuen hori, batez ere mailegu hartzaileen artean.

Lege egitasmoaren arabera, behin zazpi egun horiek pasatuta, eta mailegu hartzaileak FiAE delakoa izenpetuta, kontratua sinatzeko orduan, entitateek eta kontsumitzaileek kontratu eredu bat ere izango dute eskura, baina borondatezkoa izango da hori erabiltzea.

Mailegu emaileari dagokionez, finantza entitateak, behartuta egongo dira kontsumitzailearen finantza kaudimena behar bezala ebaluatzera. Hori egin ahal izateko, zein mailegua saltzeko, langileek gaitasun jakin bat izan beharko dute, besteak beste, mailegu hartzaileak informazio egokia jasotzen duela bermatzeko.

Beste aldaketa esanguratsu bat ere etorriko da lege berriarekin, iraganeko gehiegikeria batzuen iturrian zer zegoen adierazten duena: finantza entitateei debekatu egingo zaie euren langileen soldata aldakorra produktu jakin batzuen salmentarekin lotzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna