LURRA EZ DADIN SALEROSGAI IZAN

Lüküze-Altzümartako laborantzako lur bat eraikuntzarako saltzea oztopatu zuen ELB sindikatuak ekainaren 15ean. Azken urteotan halako kasu gehiago gelditu ditu Ipar Euskal Herrian, Lurzaindiaren laguntzarekin. Laborantzako lurrak era kolektiboan erosteko diru beharretan dira.
ELBko kideak, joan den ekainaren 15ean, Lüküze-Altzümartako lur espekulazioa salatzeko egindako protestan.
ELBko kideak, joan den ekainaren 15ean, Lüküze-Altzümartako lur espekulazioa salatzeko egindako protestan. BERRIA

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2016ko uztailak 3
Duela hamazazpi urte 13 hektareako lur bat erosi zuen gizon batek Lüküze-Altzümartan (Baxenabarre), laborantzarako erabiltzeko. 100.000 euroren truke eskuratu zituen lurra eta etxea, eta nekazaritzarako erabili zuen etxaldea hainbat urtetan. 2004az geroztik, ordea, lur multzoa puskaka saltzen hasi zen; nekazaritzarako izateko partez, erosle dirudunek lur horretan etxeak egin zitzaten. Azken kasua duela aste gutxikoa da: etxe agentzia baten bidez, bi hektareako zati bat saldu nahi izan du jabeak, 46.000 euroan.

ELB sindikatuak eman du «espekulazio» xedearen berri. Baita modu aski berezian eman ere. Hain zuzen, jabeari amarrua prestatu zion ekainaren 15ean: lurra erosteaz interesatua balitz bezala deitu zuen sindikatuko kide batek etxe agentziara, eta lekua ikusteko jabearekin gelditu zen. Hitzorduaren mementoan banderola eskutan goaitatu zuten ELBko militante ugarik lurraren jabea. Pankartan, mezua argiki idatzita: «Lurra ez da merkantzia, espekulatzaileei stop!».

Ipar Euskal Herrian laborantza iraunkorraren alde ari den sindikatuak lortu zuen bere helburua, ekintzari esker: lurra ez da prezio horretan eta etxeak egiteko saldua izanen. «Etxe agentziak kenduko du iragarkia bere Internet gunetik», azaldu du Edouard Exilard ELBko kideak. Sindikatuko kideek argi dute mezua: «Agentziek ez dute sudurrik sartzerik laborantzako aferetan. Laborantza lurrak, etxaldea, laneko tresnak dira, ez merkantzia».

Ez da horrelakoak gertatzen diren lehen aldia. Izan ere, lurraldearen erakargarritasun turistikoaren eraginez, handia da lur espekulazioa Ipar Euskal Herrian. Kostaldekoa da ezagunena, baina barnealdean ere bada, eta azken urteotan, handiagoa, Lurzaindia sozietateko Dominique Ameztoik azaldu duenez: «Ipar Euskal Herrian anitz espekulazio bada laborantzako lurraren gainean. Laborantzako lurra gero eta gehiago galtzen ari gara, anitz jendek, dirudunek, erosten baitituzte laborantzako lurrak, egun batez eraikuntzarako jinen diren esperantzarekin. Eta bertze batzuek oporretarako, edo pausaleku gisa».

Exilard beldur da barnealdea ez den kostaldearen antzekoa bilakatuko laster: «Behar da beti begiak erne egon». Sareak dituzte horretarako Ipar Euskal Herriko eskualde guzietan, eta tarteka lortzen dute horrelako kasuak oztopatzea. Amikuzeko Ilharre herrian gertaturikoa gogoratu du ELBkoak: «Duela bizpahiru urte zen etxe agentzia batean salgai alimaleko etxe bat. Entzuna genuen zurrumurrua finantza talde txinatar bat interesatua zela etxalde horretaz, jabeak izan ginen ikusten, eta orain ulertu dute ez zutela saltzeko paradarik; ez dutela nahi dutena egiten ahal». Jabeak artzain soil bat xerkatzen du orain: «Artzaintsa gazte bat joanen da normalki heldu den neguan, eta horrela konpontzen dira gauzak».

Bitartekari ugari

Arazo guziak ez dira jabearekin mintzatuta bakarrik konpontzen, ordea. Izan ere, bitartekari ugari badira espekulazio aferetan. Horietako bat dira herriko etxeak. Lüküze-Altzümartakoaren kasuan, ELBk gogor salatu du Barthelemy Agerre auzapezak izandako jokabidea: «Auzapezak sei hirigintza baimen eman dizkio jabeari urte hauetan». Azken lur zatiaren kasuan, ordea, ELBk susmoa du prefeturak ez ote duen blokeatu baimena ematea. «Jabeak bi hektarea horietan galdegina omen zion hirigintza baimena auzapezari; eta edo auzapezak errefusatu dio, edo administrazioak. Guk pentsatzen dugu administrazioak duela errefusatu, zeren eta orain, barnealde honetan, herri tipi horietan, administrazioak errobinetak zerratzen baititu: ez ditu zernahi gauza uzten egitera».

Arazoak sortzen ditu herriko etxeek baimenak emateak. Izan ere, horien ondorioz, laborantzako prezioan saldu beharrean etxeak egiteko prezioan saldu izan dituzte lurrak. Lüküze-Altzümartakoa, kasurako: «Duela zenbait urte erosiak zituen laborantzako prezioetan hamahiru hektarea etxe batekin 100.000 eurotan, eta geroztik baditu beharbada 300.000 euro eginik etxe egiteko leku horien salduz. Gauza horiek ditugu ez onartzen ahal».

Horrelakoek eragiten dute, hain justu, laborantzako lurren prezioak igotzea, eta etxalderik ez duten laborari gazteek ezin erosiak bilakatzen dira: «Laborantzako etxalde bat edo lur bat saltzen uzten baldin badugu hala bada ere kario, eta ez badugu zerbait egiten, erreferentzia bilakatzen da. Horretarako ez dugu nahi utzi prezioak goititzea». Lurzaindiko Ameztoik ere gauza bera azaldu du: «Ukan dugu kasu bat Arbonan. Bazen kanpotik jin Belgikako gizon bat etxe bat egina zuena, eta nahi zuen trankiltasuna bere etxe inguruan. 1,6 hektarea saldu dira hor, eta gizon horrek, diruduna baitzen, eman ditu 523.000 euro». Lurzaindiak, hori ikusita, SAFER erakundera jo zuen: «Galdegin genion SAFER-ari lehentasunezko erosketa egitea, eta lur hori arraestimatzea. Estimatu zuen lur hori laborantzako lur merkatuaren arabera, 10.000 eurotan!». Jabeak, azkenean, ez zuen lurra saldu.

Lurren prezioak finkatzeko Frantziako egitura da berez SAFER, baina sindikatuaren akuilurik gabe ez duela behar bezala lan egiten salatu du Ameztoik. «Ez dute beti guk errana onartzen, zeren eta estatuko instituzio bat baita: badira estatuko ordezkariak baimena eman behar dutenak. Eta erran behar da garbiki sentitzen dela Iparraldean kolonizazio xede baten moduan». Salatu duenez, etxe, azpiegitura eta saltoki handiei ematen dizkiete lehenik baimenak, eta laborariak izaten dira zerrendan azkenak: «Errazki uzten dute pausaleku eta horrelako egitera, multinazionalen saltoki handi horiek hektareak eta hektareak jaten dituzte urte guziz, eta, horientzat, baizik-eta enplegua sortzen dutela, ateak zabaltzen dira aise. Eta horiek denak zerbitzatuta, Iparraldean laborantza bizi da bertzeen lur soberakinekin». Nekazariek ere jarduera ekonomikoa sortzen dutela adierazi du Ameztoik, ordea.

Horren aitzinean badu aterabidea Lurzaindiak: espekulaziorako erabili nahi diren lurrak SAFER-ari estimarazi, eta ondotik kolektiboki erostea. GFA Lurra egituraren segida hartu zuen Lurzaindiak duela hiru urte, eta bi sozietateek eginiko erosketa guziak kontuan hartuta, badituzte jada 374 hektarea berenganaturik. «Prezioa ontsa bada, lurra erosten dugu. Guk erosten ditugunak behin betiko merkatutik kenduak baitira: hori da abantaila». Laborari gazteei uzten dizkiete erositako lurrak gero, alokairuan. «Laborari bat plantatzen da lur horietan, bere erretretara joan artio. Erretiratzen delarik, edo baditu haurrak segidaren hartzeko, eta orduan ez da problemarik, edo ez du segida hartu nahi duten haurrik, eta Lurzaindiak berriz dei egiten du, bertze laborari gazte baten plantatzeko». Gaur egun 29 laborarik egiten dute lan Lurzaindiari esker, Ipar Euskal Herriko hogei etxaldetan.

Akziodunen bila

Lurrak erosteko, ordea, dirua behar. Eta horretarako akziodunak xerkatzen ditu Lurzaindiak. Ameztoik azaldu duenez, hogei eurotik aitzina bilaka daiteke pertsona edo enpresa bat akziodun. Berez, dirua bortz urterako ezartzen du akziodunak sozietatean, baina gehienek ez dute itzultzeko eskatzen: «Badira 3.000 bat akziodun Lurzaindian, baina anitzek ematen dute dirua ez berriz bost urteren buruan berreskuratzeko».

Kanpaina berria abiatua dute orain, 400.000 euro eskuratzeko. Bi etxalde erosiak dituzte Zuberoan diru horrekin: bata Arüen eta bertzea Ainharben. Hiru laborari plantatuak dira jada bi baserrietan, eta ordaindu egin behar dituzte orain. Udarako dirua lortzea espero zuten, baina oraindik ez dira erdira helduak. «Pixka bat luzatu dugu kanpaina, ikusiz dirua emeki sartzen zela, eta urte hondarrerako pentsatzen dugu arribatuko garela. Beti esperantza atxiki behar da, beti behar da dei egin, eta gure lana erakutsi jendeari. Ikustearekin lana egiten duzula, jendeak ematen du».

Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.lurzaindia.eu

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna