Hiri-eredua eta bizitza burujabeak

BERRIA

Markel Ormazabal - Donostiako Sortuko kidea

2019ko maiatzak 19
Igaro zen aste santua eta hedabide eta agintari gehienek, berriro ere, aho beteka eta harro agertu dituzte turismoak gurean utzi dituen zifrak eta errekorrak. Eskuak igurtzi, eta udak emango duenari begira dauzkagu jada. Zenbakiek, ordea, ezkutuan dituzte helmuga-turistikoetako biztanleon eguneroko penitentziak. Izan ere, bisitari eta turistekin batera heltzen baita, besteak beste, behin-behineko gaien garestitzea, garraio publikoko sarearen saturazioa, kutsadura eta hondakinen sortze altua, edo espazio publikoaren masifikazioa. Badira, halaber, gurpildun maletetan bildurik turistaren ohiko bizilekura itzuliko ez diren gaitzak ere; hala nola gentrifikazio-prozesuak, prekaritatearen hedatzea edo higiezinen espekulazioa. Hiriak, eta Donostia nabarmen, hiri-eredua sakon aldatzen ari den kapitalizazio prozesu betean aurkitzen dira: kapital higiezin-finantzarioak erabakitzen du inbertsioen norabidea, eta turismoaren zerbitzura dauden aktibitate ekonomiko berriak hirien egitura produktiboa eraldatzen ari dira.

Aldaketa hauek ez dira ausaz sortutako errealitateak. Aitzitik, ekonomia jakin baten ondorio dira, eta zehatzago, espazioaren ekoizpen kapitalista jakin baten emaitza; Ivan Miró ekintzaile eta ikerlariak akumulazio turistiko-inmobiliarioa deitzen duen erregimen berrian orokorturiko baldintza espaziala dira, hain zuzen ere. Kapitalismo finantzarioak munduko ekonomiaren azken hedapen zikloa ezaugarritu du eta espazioaren produkzioa nahiz honi lotutako prozesuak dira, hain zuzen, logika finantzarioa ekonomiaren erdigunera ekarri duten indarrak: merkatura bideratutako ekoizpen espaziala da finantza-ekonomiaren oinarri materiala eta hiri-espekulazioa, berriz, finantza merkatuaren lehengai nagusia. Espazioa, kapital metaketaren euskarria izatetik, metaketaren lehengai izatera igaro da, eta logika honen ondorioz, hiria (lurraldea) kapitalismo globalaren erdigunean kokatu da.

Izan ere, hiriak kapitala erakartzen du, besteak beste, hirietan bideragarriagoa delako azpiegitura nahiz zerbitzu publikoetan inbertitzea. Hala bada, hiri guztiak lehian dabiltza zeinek erakarriko kapital eta inbertsore gehien, eta norgehiagokan garaile irteteko, etekin handiena emango duen egitura ematen ari zaie hiriei. Norgehiagoka horretan lehiakor izateko, halaber, «marka» sortu behar da. Eta hiria merkantzia bilakatzen da, salgaia eta, aldi berean, merkantzia ekoizten duen enpresa. Inoiz baino produktiboagoa den hiri-eredua gailendu da, eta hiria enpresa bat bezala kudeatzen da. Lehen bizitzeko ziren hiriak negoziorako espazio bilakatu dira orain. Turismoa, zentzu honetan, Europa hegoaldeko herrialdeetako hiri-marken osagai behinena bilakatu da, eta aldi berean, nazioarteko kapitalarentzat sarbide nagusia.

Herritarren erabaki ahalmena finantza-elite batek bahituta dago, gure bizitzak indibidualismora eta merkatuarekiko erabateko dependentziara eta kontrolera kondenatu nahi dituzte. Menpekotasun egoera hori gainditu eta burujabetza osoa nahi dugu, bizitza burujabea delako bizitza duin bakarra. Eta hiri-testuinguruan, burujabetza anitzen (ber)eskuratzea hiria bera berreskuratzetik pasatzen da. Bestela esanda, espazioa kapital metaketarako lehengai nagusia bada, hots, desjabetutako klaseen zapalkuntzarako elementu nagusia bada, egungo klase borrokaren helburua espazioaren ekoizpen eta kudeaketaren sozializazioa eta kolektibizazioa izango da.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna