'Munduko poesia kaierak'

Bidearen erdian, bide berri bat

Hasier Rekondo -

2015eko martxoak 29

Egilea: Carlos Drummond de Andrade. Itzultzailea: Koldo Izagirre. Argitaletxea: Susa.

Munduko Poesia Kaierak, iragan urtean Susa argitaletxeak abian jarritako bildumak, dohaintza eskertu ezina egin digu bosgarren entregan, Koldo Izagirreren itzulpen ezin poetikoago baten eskutik: antzinako poesia zaharkituaren harriak erauzi nahian, modernismoren «bidearen erdian» bide berri bat eraiki zuen Carlos Drummond de Andrade poeta brasildarraren (1902-1987) unibertso poetikoa euskaraz ematea, hain zuzen ere.

Minas Gerais estatuko Iratiban familia aberats batean jaiotako poetak, Farmazia ikasketak egin ondoren, funtzionario lanetan eman zuen ia bizitza osoa. Poesia brasildar garaikidearen «sortze-agiria» idatzi zuen 1928ko uztailean Revista de Antropofagia aldizkariaren 3. zenbakian No meio do camino (Bidearen erdian) poema argitaratzean. «Ez zait inoiz atzenduko gertatu hori / betazal nekatuon bizitzan. / Ez zait inoiz atzenduko bidearen erdian / harria /harria bidearen erdian /bidearen erdian harria». Orduan ez zuen mespretxuzko hitzik jaso, ezta larregizko laudoriorik ere, modernismoaren eta aurreko poesia tradizionalaren gaineko eztabaida sutsuenak igaroak baitziren harrezkero, baina dudarik ez dago bide berri bati ekin ziola, poeta iraultzaile, mistiko, politiko eta ironikoaren ezaugarri guztiak dituen Drummond de Andradek.

Bere poesia modernistatzat jo izan den arren, bigarren belaunaldi berantiar batean kokatua nonbait, modernismoa gainditu eta poeta fundatzaile oparoa dugu Drummond, inongo zalantzarik gabe. Argitalpen honetan, esaterako, argiro agertzen du gaien zein formaren aldetik aniztasun ikaragarria. Hala nola, erritmo jakin bati jarraiki eta formak errepikatuz aipatu Bidearen erdian poema edo Manuel Bandeira poetari eskainitako Literatur poetika poema ironikoa, edo Bonba poemarik modernistena eta errepikakorrena. Gondim de Fonseca arerio poetikoak Drummondi leporatzen zizkion «akatsen» artean, errimaren falta eta papagai baten antzera gauzak errepikatzeko joera zeuden. Poesia politikoenak ere, edo sozialenak, badu pisurik apetazko antologia poetiko honetan. Gogoangarriak dira, esaterako, prosa-poetiko narratibo eta aldi berean esperimental baten jabe, Brasilgo Aratusteei (Festa II) edo Mexikon jokatutako Munduko Kopari (1970), jokatu den mitikoena ezbairik gabe, eskainitako poemak. Vinicius de Moraes musikari eta kantari handiaren itzalak ere aurkitu ditzake zenbait bertsotan irakurleak. Ez da erraza poema batean, demagogia populistan erori gabe esan nahi da, Tostao, Rivelino, Jair edo Pele protagonista dituen poesia gorenena ehuntzea. Drummonden bihotzean, Mexiko idealizatu hartako zelai erreetan futbolaz gaindiko beste zerbait zegoen jokoan. Eta beste zerbait horretaz ari da poesia, kanonizazio guztien gainetik, ezertaz ari bada. «Botek birrindutako Jaliscoko estadioa, / belar nekatua, / bola burlatu eta burlosoa naiz. / Ikusten? Ez naiz ikusle. Jokatzen ari naiz». Carlos Drummond de Andraderen poesiari esker, ez gara gehiago irakurle soilak, poetak gara une batez, edo poesiak dirauen bitartean bederen.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

‘Gauzak direna balira’ Habanako gaukariaren hirugarren alea

‘Gauzak direna balira’ liburua aurkeztu du Joseba Sarrionandiak Kubatik

Mikel Lizarralde - Amagoia Gurrutxaga Uranga

Habanako gaukariaren hirugarren liburukia gaur aurkeztu dute, Donostian, eta idazleak bidalitako bideoa eman dute bertan.

 ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

«Honek aukera eman digu, nahitaez, bide berriak probatzeko»

Iñigo Astiz

Lehendakaritzan diharduen hamasei urteetan eraldatzen ikusi du Durangoko Azoka Mujikak, baina sekula ez aurten bezainbeste. Onartu duenez, ilusioz eta beldurrez dago etziko irekiera heltzeko.
 ©JUAN CARLOS RUIZ / @FOKU

Beltzaren azpiko tonuak

Ainhoa Sarasola

Habi musika taldeak 'Koloreak' bigarren diskoa plazaratu du. Aurreko lanaren ia segidatzat du bikoteak, eta zuzenean aurkeztuko dute orain
Bi bisitari Bilboko Guggenheim museoari begira ©Marisol Ramirez/Foku

Iazko bisitarien %26 hartu ditu aurten Bilboko Guggenheimek

Iñigo Astiz

Fundazioaren patronatuak 24 milioi euroko aurrekontua onartu du hurrengo urterako, iazko kopurua bosten bat murriztuz. Euskal artistei buruzko erakusketa bat eta abstrakzioari emakumezkoek egindako ekarpenari buruzko bat izango dituen programa bat ere adostu dute. 

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna