Albistea entzun

'Dublindarra'

Joyceren irudizko biografia

Egilea: Alfonso Zapico. Itzultzailea: Bego Montorio. Argitaletxea: Astiberri.

Iraitz Urkulo -

2016ko apirilak 17

Alfonso Zapicok hiru urte behar izan zituen bere obrarik ezagunena sortzeko: Dublindarra. Ziur aski dublindarrik ospetsuena den James Joyceren biografia grafikoa osatzeko, ikerketa-lan sakona egin behar izan zuen, idazlea bizi izan zen hirietara begiak zabal-zabalik bidaiatuz, eta bibliografia zabala baliatu. 2012an Espainiako Komiki Sari Nazionala eskuratu zuen eta, generoan espezialista den Bego Montoriori esker, orain euskaraz ere badugu.

Zapicoren marrazkiek, zuri-beltzaren indarraz gain, oso estilo errealista dute. Detaileak zaintzeko teknika menperatzen du, zertzelada azkarrez irudi landuak egitekoa. Errealismo horrek berdin eragiten die komikian agertzen diren pertsonaiei zein Dublin, Trieste edo Parisko kaleei. Izan ere, Joyceren pausoen atzetik, liburuak XX. mende hasierako Europara eramaten gaitu, Irlandako giro politiko nahasian murgilduz edo I. Mundu Gerraren oihartzunak jasoz, besteak beste. Testuari ohi baino leku handiagoa eskaintzen dio Zapicok komikian. Modu zehatz eta laburrean, testuek Joyceren biografiari testuinguru sozial, politiko eta historiko oso bat ematen diote. Ezinbesteko erreferentzia horiek, aldi berean, idazlearen bizitza eta ibilbide literarioa baldintzatu zituzten beste erreferentzia pertsonalago batzuekin batera agertzen dira; esate baterako, orrialde ugari betetzen dituzte familia, lagun eta artista askorekin izandako harremanek, baita Europako hainbat hiritan bizitzera eraman zuen lan egoera prekarioak ere.

232 orrialdeko komikia Joyceren bizitzaren aldi ezberdinei dagozkien hainbat ataletan banatuta dago. Horietan guztietan idazlearen ideologia, izaera eta jokaera xelebreak ñabardura osoz deskribatuak dira. Halakoekin batera, haren obra literarioa ulertzen lagunduko diguten pasarteak ere etengabe txertatzen ditu Zapicok, Ulysses-en ingurukoei arreta berezia eskainiz, jakina. Anekdota esanguratsuenak aukeratuta, hortik abiatzen ditu beste autore eta artista askorekin izandako hartu-eman gorabeheratsuak, haren sorkuntzan eragina izango zuten bizipenak... Beste muturrean, talentua eta arrakasta uztartzea zein zaila den adieraziko diguten pasarteek ere pisu nabarmena izango dute, ez baita ahaztu behar Joycek idazteko eta argitaratzeko —oro har, bizimodua ateratzeko— izan zituen oztopo handiak.

Literatura unibertsalaren izen prestigiotsuenetako bati buruzko biografia izanik ere, Zapico ez da laudorioz beteriko bidetik jotzeko tentazioan erori. Horren ordez, Joyce alkoholiko, prostituta zale eta zenbaitetan familia eta lanarekiko arduragabea islatu du, haren talentu ukaezinarekiko eta bestelako bertuteekiko kontraste betean. Joyceren irudi erreal eta hurbil hori da, zalantzarik gabe, komikiaren arrakastarako gakoetako bat. Bestalde, egungo hizkera darabil Zapicok garai hartakoak jasotzeko; idazleak bizitzan pairatutako guztiak umore sotil batekin gozatzen ditu, dramatismotik ihesi, baina kontaketa ahalik eta fidel eta errealistena egiteari uko egin gabe. Dokumentazio-lan itzelarekin batera, bi baliabide horien —egungo hizkera eta dramatik urruntzeko joera— erabilera dotorea Dublindarra gomendatzeko enegarren arrazoia da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

«Areto txikiak maite ditut; hor, bazara edo ez zara, eta ni banaiz»

«Areto txikiak maite ditut; hor, bazara edo ez zara, eta ni banaiz»

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Aitak oparitutako gitarrak jarri zuen Aurora Beltran musikaren bidean, duela 50 urte. Tahures Zurdos taldeak markatu du bide hori, nahiz eta musikariak bakarrik grabatu dituen bere azken diskoak. Tahures 2019an itzuli zen; Beltran ez da inoiz joan.

1 ©RAUL BOGAJO / @FOKU

Artea hezkuntzari so

Aitor Biain

'Pentsatzeko leku bat. Arte eskola eta praktika esperimentalak Euskal Herrian 1957-1979' erakusketa jarri du Artiumek. Ekainaren 5era arte egongo da zabalik
<em>Zura eta ura</em> egitasmoaren sortzaile eta sustatzaileak, Aquariumeko atzoko aurkezpen agerraldian. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Itsas portuen erradiografia bat

Alex Uriarte Atxikallende

Argazkilaritza eta literatura uztartzen dituen 'Zura eta ura' egitasmoa aurkeztu dute Aquariumean
Langile bat Donostiako Trueba zinema aretoak desinfektatzen. ©GORKA RUBIO / FOKU

Kulturak 2021ean emandakoaren errepasoa dakar 'Jakin' berriak

Erredakzioa

Ismael Manterolak eta Ainhoa Urienek idatzi dituzte 247. zenbakiko artikulu nagusiak. Beste hainbat sinadura ere bildu dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.