Albistea entzun

Oraingo iraganak

Memoria ardatz duen 'Markak (Gernika 2016)' ikuskizuna estreinatuko dute bihar, Gernikan, Atxaga, Ordorika eta Mursegorekin
<em>Markak (Gernika 2016)</em> ikuskizunean ikusiko den bideoetako baten irudia.
Markak (Gernika 2016) ikuskizunean ikusiko den bideoetako baten irudia. 'MARKAK (GERNIKA 2016)'

Iñigo Astiz -

2016ko apirilak 29

«Gogoratzeak, memoriak lan asko eskatzen du; nahitaezkoa da euskarri batzuk egotea, zerbait, zeinu batzuk behar dira gogoratzeko, ze normalena ez da gogoratzea, normalena da ahaztea». Konstante bat da memoriari buruzko kezka Bernardo Atxaga idazlearen ibilbidean, eta memoria hartu zuen ardatz Gernikako bonbardaketaren oroimenetik abiatuta sortutako Markak liburuan ere. Eta, hain zuzen ere, gogoeta horiek hartu dituzte orain gidari Berde Produkzioak eta Filmak Media ekoizpen etxeek Markak (Gernika 2016) sortzeko. Dokumentala estreinatuko dute udazkenean, 1937ko erasoak markatutako hiriaren memoria kontatzeko, baina, orain, poesia, musika eta bideoak uztartzen dituen emanaldia prestatu dute biharko. Gernikako Jai Alai frontoian egingo dute estreinaldia; Atxaga arituko da saioa gidatzen, eta zuzeneko musika eskainiko dute Ruper Ordorikak, Mursegok, Vedran Smailovicek, Nebbian bikoteak, Aitor Etxebarriak eta Ander Mujikak.

«Memoria ariketa berezi bat izango da emanaldia». Berde Produkzioak etxeko kide da Hannot Mintegia; hura aritu da dokumentalaren zuzendari lanetan, eta bera dabil orain ere ikuskizuna zuzentzen. Dioenez, bonbardaketaren urteurreneko ekitaldi programaren parte da emanaldia, baina bonbardaketaz harago doa prestatu duten kontakizuna. «Bonbardaketaren lekukotza bat entzungo da, baina ikuskizunean ez da kontaketa historiografiko zehatz bat egingo».

Berez, ETB telebista kateak egindako enkargu bat da guztiaren hazia. Izan ere, 80 urte dira aurten lehen Eusko Jaurlaritza sortu zenetik, eta Agirre lehendakariarentzat esanguratsu izan ziren hiri edo guneekin dokumental serie bat egiteko asmoa du telebista kateak; hain zuzen ere, Gernikari buruzko atala grabatu dute Mintegiak eta Berde Produkzioak ekoizpen etxeko kideek. Bukatu dute lanik handiena jada, eta prozesu horren azken urratsa da ikuskizuna. «Iruditu zitzaigun polita izango zela Gernikagaz lotura daukaten belaunaldi ezberdinetako artistak elkarlanean ipintzen dituen ikuskizun bategaz bukatzea». Ikuskizunean txertatu egingo dituzte, gainera, dokumentaleko pasarteak.

Atxagaren gidaritza

Mintegiak azaldu duenez, emanaldiko sortzaile guztiek dute harremanenen bat Gernikarekin, baina bada kasu berezi bat ere, Vedran Smailovic musikariaren kolaborazioa izango baitu, esaterako, Mursegoren parte hartzeak. Sarajevoko txelista ezizenez ere ezagun da Smailovic nazioartean. Izan ere, 1992ko maiatzaren 27an, Balkanetako gerran, Sarajevon ogi pixka bat jasotzeko esperoan zegoela, jende ilara oso bat nola bonbardatzen zuten ikusi zuen musikariak, eta, hurrengo 22 egunetan, egunero-egunero joan zen sarraskia gertatutako lekura, Albinoniren pieza bat jotzera.

Atxaga izango da sortzaile guztien piezak batuko dituen haria, Mintegiak kontatu duenez, dokumentalaren ideiarekin lanean hasi eta berehala etorri baitzitzaien Markak lana akordura egileei. «Haren kontatzeko era hor dago; gauza sakonak zelan azaltzen dituen hain era sentzilloan. Markak liburuak badu Gernikako bonbardaketa ardatz moduan, baina gero beste lotura batzuk ere baditu, eta gehiago egiten du berba memoriari buruz eta aztarnei buruz, eta nola gogoratzen dugun, iraganaren eta orainaren arteko harremanak zelan egiten diren...». Eta dokumentalean ere gertakari zehatzetik harago jotzen saiatu dira Mintegia eta kideak. «Gernikaren sinboloa mundura zein azkar hedatu zen kontatzen dugu, baina Gernikaren inguruko sinbologia zelan berritu den ere gura izan dugu erakutsi, eta azken urteetan izan duen eraldaketa ere bai», azaldu du zuzendariak.

Lekukotza historikoak eta gaur egungo jarduerak uztartu dituzte horretarako. 14 urterekin bonbardaketa ikusi eta gero Astra armagintza fabrikan aritutako emakume baten hitzak bildu dituzte, esaterako, baina Astra fabrikaren egungo kultur erabilera zein den ere erakutsi dute. Bildu dute egun Gernikan bizi den Kiori izeneko neska japoniar baten testigantza, eta Hiroshimako bonbardaketak haren memorian duen marka azaldu, adibidez, baina kontuan hartu dute orain lau urte sortutako Lobak izeneko egitasmoa ere. «Mosaiko moduko bat da dokumentala», laburtu du Mintegiak. «Gernikaren erretratu bat egitea izan da asmoa, gutxi gorabehera, eta erakustea oraingo hiriak iraganarekin dauzkan loturak. Markak». Eta espiritu bera du bihar eskainiko duten ikuskizunak ere.

Berezia da Gernikako Jai Alai pilotalekua Berde Produkzioak ekoizpen etxeko kideentzat, eta horregatik hautatu dute gune hori oraingoan ere ikuskizuna bertan aurkezteko. Han eskaini zuten, esaterako, orain hilabete batzuk Jai-Alai blues izeneko dokumentala; han proiektatu zuten orain urte batzuk Amerikanuak filma, eta orain han emango dute Markak (Gernika 2016) emanaldia ere. Mintegia: «Leku horrek gauza asko iradokitzen dizkigu».

'MARKAK (GERNIKA 2016)'

Gernika. Jai Alai pilotalekuan, bihar, 20:30ean. Sarrera: 8-10€.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Bi ume Durangoko Azokan, bi helduren bizkarrera igota. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Transmisioa: nor-nori-nork

Iñigo Astiz

Egitarautik beretik hasita, bi urteko osasun larrialdiak kultur transmisioan izan duen eraginari buruzko kezka igar daiteke Durangoko Azokan. Gaiari buruzko iritziak bildu ditu BERRIAk Landako gunean
Jordi Panyella Pollen argitaletxeko editorea, atzo, Durangoko museoan. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Editorial katalan bat azokan

Andoni Imaz

Aurten, lehen aldiz, Euskal Herritik kanpoko argitaletxe batek ere parte hartu du Durangoko Azokan: Polálen-ek. Euskaratik katalanera itzulitako lanak ekarri dituzte.
Gotzon Barandiaran eta Miren Narbaiza, aurten Ahotseneko zuzenekoak hartu dituen Durangoko Plateruena kafe antzokiaren atarian, atzo. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Sorkuntzari arreta, sortzaileari ahotsa

Ainhoa Sarasola

Sortzaileei plaza bat emateko eta sorkuntza erdigunean jartzeko jaio zen Ahotsenea, orain dela hamabost urte. Ehunka musikari, idazle eta artista hartu ditu ordutik, eta erreferente bilakatu da, sustatzaileen ustez. Baina badu aurrera begirako erronkarik ere.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.