Albistea entzun

Oraingo iraganak

Memoria ardatz duen 'Markak (Gernika 2016)' ikuskizuna estreinatuko dute bihar, Gernikan, Atxaga, Ordorika eta Mursegorekin
<em>Markak (Gernika 2016)</em> ikuskizunean ikusiko den bideoetako baten irudia.
Markak (Gernika 2016) ikuskizunean ikusiko den bideoetako baten irudia. 'MARKAK (GERNIKA 2016)'

Iñigo Astiz -

2016ko apirilak 29

«Gogoratzeak, memoriak lan asko eskatzen du; nahitaezkoa da euskarri batzuk egotea, zerbait, zeinu batzuk behar dira gogoratzeko, ze normalena ez da gogoratzea, normalena da ahaztea». Konstante bat da memoriari buruzko kezka Bernardo Atxaga idazlearen ibilbidean, eta memoria hartu zuen ardatz Gernikako bonbardaketaren oroimenetik abiatuta sortutako Markak liburuan ere. Eta, hain zuzen ere, gogoeta horiek hartu dituzte orain gidari Berde Produkzioak eta Filmak Media ekoizpen etxeek Markak (Gernika 2016) sortzeko. Dokumentala estreinatuko dute udazkenean, 1937ko erasoak markatutako hiriaren memoria kontatzeko, baina, orain, poesia, musika eta bideoak uztartzen dituen emanaldia prestatu dute biharko. Gernikako Jai Alai frontoian egingo dute estreinaldia; Atxaga arituko da saioa gidatzen, eta zuzeneko musika eskainiko dute Ruper Ordorikak, Mursegok, Vedran Smailovicek, Nebbian bikoteak, Aitor Etxebarriak eta Ander Mujikak.

«Memoria ariketa berezi bat izango da emanaldia». Berde Produkzioak etxeko kide da Hannot Mintegia; hura aritu da dokumentalaren zuzendari lanetan, eta bera dabil orain ere ikuskizuna zuzentzen. Dioenez, bonbardaketaren urteurreneko ekitaldi programaren parte da emanaldia, baina bonbardaketaz harago doa prestatu duten kontakizuna. «Bonbardaketaren lekukotza bat entzungo da, baina ikuskizunean ez da kontaketa historiografiko zehatz bat egingo».

Berez, ETB telebista kateak egindako enkargu bat da guztiaren hazia. Izan ere, 80 urte dira aurten lehen Eusko Jaurlaritza sortu zenetik, eta Agirre lehendakariarentzat esanguratsu izan ziren hiri edo guneekin dokumental serie bat egiteko asmoa du telebista kateak; hain zuzen ere, Gernikari buruzko atala grabatu dute Mintegiak eta Berde Produkzioak ekoizpen etxeko kideek. Bukatu dute lanik handiena jada, eta prozesu horren azken urratsa da ikuskizuna. «Iruditu zitzaigun polita izango zela Gernikagaz lotura daukaten belaunaldi ezberdinetako artistak elkarlanean ipintzen dituen ikuskizun bategaz bukatzea». Ikuskizunean txertatu egingo dituzte, gainera, dokumentaleko pasarteak.

Atxagaren gidaritza

Mintegiak azaldu duenez, emanaldiko sortzaile guztiek dute harremanenen bat Gernikarekin, baina bada kasu berezi bat ere, Vedran Smailovic musikariaren kolaborazioa izango baitu, esaterako, Mursegoren parte hartzeak. Sarajevoko txelista ezizenez ere ezagun da Smailovic nazioartean. Izan ere, 1992ko maiatzaren 27an, Balkanetako gerran, Sarajevon ogi pixka bat jasotzeko esperoan zegoela, jende ilara oso bat nola bonbardatzen zuten ikusi zuen musikariak, eta, hurrengo 22 egunetan, egunero-egunero joan zen sarraskia gertatutako lekura, Albinoniren pieza bat jotzera.

Atxaga izango da sortzaile guztien piezak batuko dituen haria, Mintegiak kontatu duenez, dokumentalaren ideiarekin lanean hasi eta berehala etorri baitzitzaien Markak lana akordura egileei. «Haren kontatzeko era hor dago; gauza sakonak zelan azaltzen dituen hain era sentzilloan. Markak liburuak badu Gernikako bonbardaketa ardatz moduan, baina gero beste lotura batzuk ere baditu, eta gehiago egiten du berba memoriari buruz eta aztarnei buruz, eta nola gogoratzen dugun, iraganaren eta orainaren arteko harremanak zelan egiten diren...». Eta dokumentalean ere gertakari zehatzetik harago jotzen saiatu dira Mintegia eta kideak. «Gernikaren sinboloa mundura zein azkar hedatu zen kontatzen dugu, baina Gernikaren inguruko sinbologia zelan berritu den ere gura izan dugu erakutsi, eta azken urteetan izan duen eraldaketa ere bai», azaldu du zuzendariak.

Lekukotza historikoak eta gaur egungo jarduerak uztartu dituzte horretarako. 14 urterekin bonbardaketa ikusi eta gero Astra armagintza fabrikan aritutako emakume baten hitzak bildu dituzte, esaterako, baina Astra fabrikaren egungo kultur erabilera zein den ere erakutsi dute. Bildu dute egun Gernikan bizi den Kiori izeneko neska japoniar baten testigantza, eta Hiroshimako bonbardaketak haren memorian duen marka azaldu, adibidez, baina kontuan hartu dute orain lau urte sortutako Lobak izeneko egitasmoa ere. «Mosaiko moduko bat da dokumentala», laburtu du Mintegiak. «Gernikaren erretratu bat egitea izan da asmoa, gutxi gorabehera, eta erakustea oraingo hiriak iraganarekin dauzkan loturak. Markak». Eta espiritu bera du bihar eskainiko duten ikuskizunak ere.

Berezia da Gernikako Jai Alai pilotalekua Berde Produkzioak ekoizpen etxeko kideentzat, eta horregatik hautatu dute gune hori oraingoan ere ikuskizuna bertan aurkezteko. Han eskaini zuten, esaterako, orain hilabete batzuk Jai-Alai blues izeneko dokumentala; han proiektatu zuten orain urte batzuk Amerikanuak filma, eta orain han emango dute Markak (Gernika 2016) emanaldia ere. Mintegia: «Leku horrek gauza asko iradokitzen dizkigu».

'MARKAK (GERNIKA 2016)'

Gernika. Jai Alai pilotalekuan, bihar, 20:30ean. Sarrera: 8-10€.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Ikusleak distantzia gorde gabe eta maskara jantzita, Love of Lesbian taldeak martxoan Bartzelonan eman zuen kontzertuan. ©ALEJANDRO GARCIA / EFE

Makroari neurria hartzen

Aitor Biain

Izurriak kolpetik eten zituen ekitaldi jendetsuak, batez ere musikaren alorrean. Horregatik, Love of Lesbian taldeak Bartzelonan eginiko kontzertuari arretaz begiratu dio sektoreak, osasun protokoloetan aldaketarik eragin dezakeelakoan. Erakundeei malgutasuna eta elkarlan estuagoa eskatu diete eragileek.

 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Kulturaren sektoreko profesionalak lanean jarri nahi ditugu berriz»

A. Biain

Kultura Bizia egitasmoa gaur jarriko da martxan, Gasteizko Iradier Arenan. Urrira arte, 600 lagunentzako kontzertuak eta kultur ekitaldiak izango dira. Kulturaren «gurpila martxan jartzea» da antolatzaileen helburua.
 ©LACOSA STUDIO

«Herrixkan kantuan eta dantzan gabiltzanean, gizartea eraldatzen ari gara»

Gorka Erostarbe Leunda

Galiziako eta Asturiasko herri kantuak lehengaitzat hartu, eta haien berrinterpretazioa eginez osatu du musika ibilbidea, espiritu kabareteroz eta hurbil duenarekiko miresmenez eta aitortzaz. Gaur aurkeztuko du 'Trópico de Covadonga' ikuskizuna, Gasteizko Principal antzokian.
Goia (ezkerrean) eta Iglesias (erdian), gaurko aurkezpen ekitaldian. ©Javier Etxezarreta / Efe

Ireki dute Santa Klarako 'Hondalea' ikusteko izen ematea

Andoni Imaz

Ekainean hasiko dira bisitak egiten Donostiako uharteko itsasargira, Cristina Enea fundazioak antolatuta. Arte instalazioari buruzko ekitaldi batzuk egingo dituzte hileko lehen astean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.