ARGI ALDIAN

Antisorgailuak

Marian Iriarte - Kimika irakaslea EHUn

2015eko apirilak 19

Duela hilabete Emakumeen Nazioarteko Eguna ospatu zen, martxoaren 8an, eta emakumeek zientzian izan duten garrantziaz arduratuta, blog batean (ciertaciencia) irakurritakoa ekarriko dut gaurkoan hona.

Aspalditik ezagunak eta erabiliak izan dira hainbat metodo emakumeak haurdun ez gelditzeko. Horien artean batzuk oinarri gutxikoak, eta beste batzuk ez oso fidagarriak. Pilula asmatu zenean, emakumeontzako urrats garrantzitsua izan zen. Aukera ematen baitzien euren amatasunaren jabe izateko, eta hain ondorio garrantzitsuak dituen egoera noiz gertatu erabaki ahal izateko. Eta pilula horren sorreran biologo eta ginekologo baten lana ezinbestekoa izan bazen ere, bi emakumeren laguntzarik gabe beharbada gauzak beste era batean gerta zitezkeen.

Horietako bat Margaret Sanger erizaina izan zen. Bere lanari esker, haurdun gelditzen ziren emakume askoren aldamenean egon behar izan zuen, eta amatasuna kontrolatzeko beharraz oso arduratuta zegoen. Haurdunaldia kontrolatzen laguntzeko hainbat ekimen egin zituenez, espetxean bukatu zuen 1916an Brooklynen jarritako osasun-etxea zela-eta. Gregory Pincus biologoarekin harremanetan jarri zenean, pilula hori lortzeko garrantziaz konbentzitu zuen. Eta hemen agertzen da beste emakumea, Katherine McCormick anderea. Horren zeregina proiektuak behar zuen diru-laguntza ematea izan zen. Eta proiektuak aurrera egin eta azkenengo helburua lortzeko laugarren kidea daukagu, John Rock ginekologoa. Pincusek garatutako hormonak emakumeetan zer eragin zituen aztertuko zuena. Jakintza arlo ezberdinetako laukote horrek emakumeontzako iraultza izan zen pilula lortu zuen.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Bi etxegabe Donostiako Atano III.a pilotalekuaren txarteldegiaren parean etzanda, joan den urtarrilaren 7an. ©GORKA RUBIO / FOKU

Kalea hotzegi dagoenean

Igor Susaeta

Etxegabeentzako aterpeen arazoa azalera atera da Donostian hotzaldian. Alkateak kudeaketa defendatu du. Harrera Sareak «baliabide gehiago» eskatu ditu

«Sistemak aukera edo irtenbide gutxiegi ematen ditu»

I. Susaeta

Aterpeek «aldi baterako» izan behar dutela uste du. «Baina ez dira». Aurten hotzaldirako prestatutako aterpea «pertsona jakin batzuentzat» pentsatua zegoen; alegia, «ahulenentzat».

Ez baita zenbaki kontu hutsa

I. S.

Bilboko aterpeetan inoiz baino leku gehiago dago aurten. Beste Bi plataformak uste du etxegabeek eskatzen dutena eta eskaintzen zaiena ez dagoela «oso orekatuta».
Bi gizon, itxitako taberna baten aurretik pasatzen, atzo, Zornotzan. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Hesituta, birusa zabal ez dadin

Maialen Arteaga, Irati Urdalleta Lete

COVID-19aren intzidentzia dela eta, hogei herri ixtea erabaki du Eusko Jaurlaritzak, Aizarnazabal eta Zornotza tartean. Nola aztoratzen du egunerokoa horrek? Nola bizi dute herritarrek inguruan hainbeste kasu izatea? «Urduri» daude, baina bada «esperantzaz» mintzo denik ere.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.