Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

SERIEA. EUSKARALDIAREN OSTEKOA (V)

Euskaraldia, berrikuntza sozialaren betaurrekoetatik

Olatz Olaso - Emuneko zuzendaria

2018ko abenduak 30

Euskaraldiak sortu du ilusioa, lortu du aldaketa sozial bat, ekarri du ahalduntze bat. Hamaika egunen bueltan behin eta berriz entzun ditugun kontzeptuak izan dira. Eta uste dut kontzeptu horiek zuzen-zuzenean dutela harremana berrikuntza sozialaren kontzeptuarekin.

Berrikuntza soziala kontzeptu moduan protagonismoa lortzen ari da azken urteetan, bereziki Europar Batasunean. Kontzeptu horrek herrigintzan arrakastatsuak izan diren hainbat ekimen ulertzen laguntzen digu, eta euskalgintza ere berrikuntza sozialaren betaurrekoekin begiratzea etorkizuneko bide egokiak bilatzeko tresna interesgarria izan daiteke. Euskaraldia bera ere sozialki berritzeko bide moduan ulertzeko aukera daukagu.

Makillaje ariketak alde batera utzi eta sozialki berritu nahi badugu, aukera berdintasuna eta justizia soziala areagotu nahi baditugu, irudikatzen ditugun ekimenek ezaugarri batzuk izan behar dituzte, eta Euskaraldiak ere era batean edo bestean ezaugarri horiek izan dituela esango nuke:

Aldaketa sistemikoa. Berrikuntza sozialak ez du azaleko aldaketa bat irudikatzen. Sistemaren puntu guztietan egin behar dira aldaketak benetan lortu nahi duguna izateko. Euskararen erabilera areagotu nahi badugu, sistema osoaren aldaketak beharko ditugu. Euskaraldiak aurten sortu duen mugimendu horrek beste mugimendu batzuk eragin behar ditu, eta mugimendu horiek, beste mugimendu batzuk. Uste dut aurtengo ariketa sozialak jarraipena izatearen logikak hortik jo behar duela. Aldaketa sakonagoak lortu beharrean gaude.

Eskalatua. Euskaraldiak eskala ezberdinetan lan egin du. Behetik gora, herri mailan egiturak sortzea bultzatu du, eta horrek euskalgintza zabaldu eta Euskal Herri mailako sare nazional bat indartzeko aukera eskaini du. Sektore ugari egon dira Euskaraldian (kirola, enpresa, kultura, administrazioa...), eta horrek alboetarako eskala bultzatu du, gizarteko arlo ezberdinena. Eskalaren 3. ikuspegitik, erakundeen barrunbeetan, hainbat lekutan praktika interesgarriak egon direla uste dut. Arlo sozioekonomikoko hainbat esperientzia ezagutzeko aukera izan dugu, eta, benetan, Euskaraldiak enpresa barruko euskararen erabilera areagotzea ekarri du.

Pertsonak ahaldundu. Euskaraldiak lagundu digu hiztun moduan kontzientzia hartzen eta gure egunerokoan euskara presente izateko tresnak jasotzen. Esango nuke hiztunon gaitasuna areagotzea izan dela ildo nagusi bat Euskaraldian trebakuntza saio eta komunikazio euskarri ezberdinen bitartez. Eta konpetentzia linguistikoa alde batera utzita hiztun moduan behar ditugun beste konpetentzia batzuek zentralitatea hartu dute.

Arau sozialak eta balioak aldatu. Hauxe izan behar da berrikuntza sozialeko edozein ekimenen azken helburua: arau sozialak aldatzea. Hizkuntza gutxitu bateko hiztun moduan aurreiritzi eta balio ugari ditugu, eta horiek mahai gainean jartzeko aukera eskaini digu Euskaraldiak: elkarrizketa elebidunen ezintasuna, euskara erabiltzen ez dutenekiko errespetua, hizkuntza ohiturak aldatzeko zailtasunak.... Arau sozial horiek aldatzeko lehen ariketa gisa Euskaraldiak parada interesgarria eskaini digu.

Euskararen biziberritzeko eta modu orokorragoan Euskal Herri justuago bat lortzeko bidean berrikuntza sozialak eskaintzen dizkigun pistak esku artean izatea garrantzitsua izango da. Lanean jarraitu beharra daukagu, baina ez edozein norabidetan, ezta edozein modutan.

Norabideari dagokionez, hiztun moduan aukera berdintasuna eta justizia soziala areagotzea helburu duten dinamikak bultzatu behar ditugu. Norabide hori adostu beharra daukagu, denok berdina ulertu. Eta, horretarako, elkarrizketak beharrezkoak dira.

Baina batez ere prozesu hauek bideratzeko moduari erreparatu behar diogu. Zaintza erdigunean jarri behar dugu. Irudikatzen ditugun prozesu eta ekimenak zaindu behar ditugu, mimoz diseinatu, gogoz martxan jarri. Harremanak zaindu behar ditugu. Ordu asko eta asko inbertitu behar ditugu sistema osoarekin harreman zintzoak eraikitzeko. Sakoneko aldaketak bultzatu nahi baditugu, aldaketa sozialak eta horrek ongi olioztatutako harremanak eskatzen ditu, eskala guztietan.

Beraz, Euskaraldiak abiatutako bidetik jarraitu behar dugu, eskala areagotuz, ahaldunduz, eta, batez ere, gero eta eraldaketa sakonagoak bultzatuz.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Makina bat lanean, atzo, A-15 autobidean, Leitza (Nafarroa) parean. ©Jagoba Manterola / Foku

Aurreikusi dute uholdeak izango direla Euskal Herrian

Berria

Jaurlaritzak Uholdeei Aurre Egiteko Plan Berezia aktibatu du. Nafarroa erdialdea alerta gorrian dago, eta Ipar Euskal Herrian alerta naranja aktibatu dute. 500-600 metro inguruko altueran ari du elurra.    

 ©BERRIA

PANDEMIA BATEN LEHEN KONPASAK

Arantxa Iraola - Gorka Berasategi Otamendi

Ofizialki 1981. urtean jakinarazi ziren oraindik izenik ez zuen eritasun batek eragindako lehenengo kasuak: orain lau hamarraldi. Hiesaren pandemiaren hasiera izan zen. Bereziki erasokorra izan zen lehen urteetan; botikarik ez zen, eta diagnostikatu eta urte gutxira hiltzen ziren paziente asko.

Bezeroak Iruñeko jatetxe bateko sarreran COVID-19 ziurtagiria erakusten, bazkaltzera sartu aurretik. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Atezainak Nafarroako jatetxeetako atarietan

Iker Tubia

Jatetxe handietan COVID-19 ziurtagiria eskatzen ari dira atzoz geroztik. Bezeroek prest eramaten dute, gehienek sakelakoan. Zenbait bazkari bertan behera utzi dituzte, eta beste batzuetara jende gutxiago azaldu da.

 ©BERRIA

Hiltzaile iheskorraren erradiografia

Ion Orzaiz

Urteetan, galdera ugari eragin ditu GIB birusak komunitate zientifikoan. 40 urteko ibilbidearen ostean, inkognita gehienei erantzuna ematea lortu du zientziak. Ohikoenetako batzuk bildu ditu BERRIAk.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.