ARGI ALDIAN

Izena denean gaitza

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2017ko ekainak 11

Izena duena, bada». Rafael Yuste neurobiologo ospetsua Estatu Batuetan bizi da eta jatorriz ez da euskalduna, baina oso gogoko du esaldi hori, eta behin baino gehiagotan erabili izan du bere artikulu eta hitzaldietan. Dioenez, hori da bere helburua: neuronei izena jartzea, eta, horrekin batera, haien izaera eta funtzioa ulertzea. Beraz, esapideak kutsu ona du Yusterentzat.

Ez da beti horrela, ordea. Izenak berak kutsu okerra edo ezkorra duenean, izanari eransten zaio, eta hori kaltegarria izan daiteke. Hori gertatzen da, esaterako, gaixotasun batzuk diagnostikatzean. Gaitzari zein izen jarri, era batera edo bestera tratatuko dute gaixoa, eta kalterako izateko arriskua bereziki handia da diagnostikatzeko zailak diren gaitz konplexuetan edo izen berarekin izendatzen diren sindrome zabaletan.

Horren adibide bat eskizofrenia da. Beste neurologo batek, Bartzelonako Sant Pau ospitaleko Luis Querolek, artikulu batean azaldu zuen askotan, pazienteak haluzinazioak baditu, eskizofrenia diagnostikatzen dela. Eskizofreniarekin lotutako odoleko markatzailerik ez dagoenez, sintoma horretan oinarritzen direla medikuak. Baina, neurri batean, diabetea egarrian oinarrituta diagnostikatzearen antzekoa dela uste du Querolek. Haren iritziz, arazo larria da hori, ondoren pazienteari jarriko zaion tratamenduan ez ezik, beste alderdi batzuetan ere eragiten baitu izenak, hala nola ikerketan eta baita ezartzen diren politiketan ere.

Gainera, buruko beste gaixotasun asko bezala, eskizofrenia oraindik oso estigmatizatuta dago gizartean, eta orokortzeak ez dio inolako mesederik egiten eskizofreniaren irudiari, eta are gutxiago diagnostiko hori jaso duten pertsonei.

Zorionez, gero eta zabalduago dago horren inguruko kezka, eta horren erakusgarri da British Journal of Medicine aldizkariak iaz argitaratu zuen artikulu bat. «Eskizofrenia ez da existitzen» da haren izenburua, eta gaitzak izendatzeko sailkapena berritzea aldarrikatzen du. Artikulugilearen esanean, oraingoa sintometan oinarritzen da, eta ez denez batere zehatza, mesede baino kalte handiagoa egiten du.

Dena den, «eskizofrenia» izenarekin ezagutzen den asaldura-multzoa ez da arazo hau duen bakarra. Epilepsia ere, gehienetan, sintoman oinarrituta diagnostikatzen da, eta tratamendua ere sintomatikoa izaten da; hau da, konbultsioak eragozteko helburua izaten du. Berez, ordea, aurrena jatorria ezagutu eta gero horren araberako tratamendua jartzea izango litzateke onena. Eta gauza bera beste hainbat gaixotasunekin ere, diabetetik hasi eta minbizietaraino. Hasiak dira horretan; ea azkar eta ondo asmatzen duten.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Ramontxu Berrin izandako 683 laguni egin ziete proba, atzo ©Gorka Rubio / Foku

Hego Euskal Herrian, 492 positibo

Berria

Pertsona bat hil da Nafarroan, uztailaren 15etik lehena. Uztailaren 27tik abuztuaren 3ra Galdakaoko Muguru tabernan izan ziren 420 laguni PCR proba egingo diete, eta Donostian PCR egiten jarraituko dute Ramontxu Berriko bezeroei.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, iragan astelehenean, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda / Foku

«Erantzukizunerako» deia egin du Iñigo Urkulluk

Joxerra Senar

Sare sozialetan zabaldutako oharrean, Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak ohartarazi du «denen artean ahal den guztia» egin behar dela lehen olatuan bizitako egoera dramatikora ez itzultzekoa.

 ©LUKAS COCH / EFE

COVID-19aren kutsatzeak arakatzeko aplikazioen eraginkortasuna, kolokan

Munia El Marhoum Iruretagoiena

«Normaltasun berrira» heldu bidean, koronabirusaren zabaltzea geldiarazteko tresna gisa aurkeztu dituzte zenbait 'app'. Herrialde askotan ez dira lortu hasiera batean aurreikusitako emaitzak

Osasun langileak, atzo, PCRak egiten, Donostiako Okendo kultur etxean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Eragile guztiekin biltzeko eskatu dio oposizioak Eusko Jaurlaritzari

Olatz Esteban Ezkati

538 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, iragan astean halako bi. Ospitaleratzeak ere bikoiztu egin dira egun batean: 103 pertsona daude erietxean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna