Albistea entzun

KRITIKA. Opera

Ekimen laudagarria

Jesus Mari Begoña -

2017ko maiatzak 9

'L'Orfeo'

Konpositorea: Claudio Giovanni Monteverdi. Interpreteak: Jonathan McGovern, Marysol Schalit, Jose Manuel Zapata, Alicia Amo, Ismael Arroniz, Anna Alas i Jove eta Jose Manuel Diaz. Musika zuzendaria: Karel Valter. Eszena zuzendaria: Barbara Horakova Joly. Orkestra: Sevillako Orkestra Barrokoa. Abesbatza: San Juan Bautista gazte abesbatza. Ekoizpena: Arriaga antzokia. Lekua: Arriaga antzokia, Bilbo. Eguna: maiatzak 5.

Beste hainbatetan aipatu izan ditugu Arriaga antzokiak musika barrokoaren alde egiten dituen ekimenak. Oraingoan, baina, haren ausardiak urrats bat gehiago egin du ekoizpenaren arriskuan murgilduta. Arriskua hartzea baita operaren sorrerara abiatzea egungo publiko heterogeneoari ekartzeko, jende guztiak ez baititu ezagutzen Monteverdik operaren historiari egindako ekarpenak.

Cremonako konpositore handiak primeran nahastu zituen pertsonaien gizaki izaera dramatizatuak abesbatzaren kantu eta dantzekin, eta horiek, halaber, solo, aiene eta madrigalekin —azken horiek garaiko inteligentsia minoritarioaren genero hutsa ziren—. Baina oso zaila da gaur egun ia bi orduz Errenazimenduko poema musikatuak entzutea, ariosi errezitatiboekin lotuak, beste pizgarririk gabe. Zailtasun hori leuntzeko asmotan aritu ziren Sevillako Orkestra Barrokoko musikari adituak, bikain, baita bertako San Juan Bautista abesbatzako abeslari-dantzariak ere, oso ondo.

Aldiz, eztabaidagarriago izan zen eszena zuzendariaren lana. Zuzena da Errenazimenduko musikaren balizko astuntasuna leuntzeko Barbara Horakovakek eta eszenografoak izan zuten asmoa, hots, eszena tramankuluz betetzea eta koruko kideen mugimendu bertikalak —mekanotubotik gora eta behera— eta horizontalak bultzatzea. Ordea, Orfeoren mitoa gizaki mito bat da, eta Montervedik musikariaren izaera erantsi zion bere dimentsioa areagotzeko. Tubodun dorre ilun eta haragigabeak ez dira estetikoki bateragarriak Orfeoren drama iradokitzeko, hain dotorea den musikarekin alderatzen badugu.

Bestetik, gehiegikeria bat izan zen orkestra finaren doinuak estaltzea DJak bere mahaitik sortzen zuen soinu estridentearekin, baita mekanotuboak burdinekin kolpatzea ere, eta hasierako eztei festan gaur egungo hainbat gaztek egiten dituzten bakanal-despedidako oihu mozkortiak.

Beste aldean, Sevillako Orkestra Barrokoak, 26 musikariz osatua, joaldi ezin hobea eman zuen, garaian garaiko instrumentu fin eta afinatuak antzokiaren akustika lehorrarekin lagunduta. Karel Valter zuzendariak entrega osoz eta jakinduriaz kontzertatu zituen bakarlariak, abesbatza eta orkestra. Haren eskutik, Monteverdiren musika-genero eta giro desberdinak erraztasunez haizeratu ziren, tinbre atseginez: baxu jarraituak, dantzak, ritornello edo errepikatzeak, Florentziako errezitatiboak edo errezitatibo secco-k, bai sinfonian, bai tocatta-n dramaren narrazioaren kargu eginez.

Abeslariek inpostatu gabeko kantaldi zuzenak egin zituzten, apaindurak eta tremoloak erabilita. Guztien gainetik, Jonathan McGovern nabarmendu zen, Orfeoren rolean. Baritonoak atsedenik eta akatsik gabeko kantaldia egin zuen opera osoan: ariosiak, aieneak, canzone-ak... Hura laguntzen Marysol Schalit sopranoa, Jose Manuel Zapata tenorra eta Anna Alas I Jove sopranoa aritu ziren; oso ondo abestu eta taularatu zuten obra. Era berean, Basilio Astulezen zuzendaritzapean, ederki abestu zuten San Juan Bautista abesbatzako hamar gizonek eta hamabi emakumeek, baita ondo dantzatu ere, zuzen egokitutako koreografia.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Manuel Asin Ikuspuntu jaialdiko zuzendari artistikoa, Baluarteko atarian, Iruñean. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Ikertzeko balio duten distantziak

Olaia L. Garaialde

Iruñeko XVI. Ikuspuntu jaialdia martxoaren 14tik 19ra izanen da. Sail Ofizialean hamazazpi herrialdetako 21 film izango dira lehian. Lan eta Desbordamientos sail berriak ere badira

 ©BERRIA

Lukiek, eskemak nondik eta noraino apurtu

Itziar Ugarte Irizar

 

Hamar kantuko disko berria plazaratu du taldeak: '#2'. Kontraste ugariko lana ondu dute, egitura ezohikoak eta pasarte poperoagoak uztartuta. Arrasaten joko dute gaur; bihar, Tolosan

Juan Mari Aburto eta Fernando Perez, atzo, Azkuna zentroan. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Bost erakusketa egongo dira ikusgai aurten Bilboko Azkuna zentroan

Olatz Enzunza Mallona

Erakusketez gainera, beste 200 jarduera baino gehiago programatu dituzte, eta arte bisualak indartzea izango du ardatzetako bat zentroak

Carla Simonen 'Alcarràs' filma. ©Berlinale

Claire Denis, Hong Sang-soo, Isaki Lacuesta eta Carla Simon, Urrezko Hartza eskuratzeko lehian

Andoni Imaz

Berlinalen, besteak beste, Mitra Farahani, Lucrecia Martel, Ulrich Seidl eta Peter Strickland zinemagileen lan berriak erakutsiko dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.