Etxealditik Euskaraldira (VIII). Euskal hedabideak. Libe Mimenza. Hedabideen Behategiko koordinatzailea

«Funtzio sozial bat duten hedabideek iraungo dute»

«Mundu mailako joerekin» bat eginez, euskarazko hedabide digitalen audientzia nabarmen hazi da COVID-19ak eragindako krisian. «Gure estrategia digitala» pentsatzera deitu du ikerlariak.

MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2020ko apirilak 29

Euskarazko hedabide digitalen audientzia COVID-19 garaian txostena argitaratu du Libe Mimenza (Elorrio, Bizkaia, 1988) Euskal Hedabideen Behategiko koordinatzaileak. Gaitzak eragindako krisialdia gorabehera, iruditzen zaio ez dela ahaztu behar «inertziak, egiteko modu zaharrak» desagertzen ez badira «komunikazio enpresak eta proiektuak desagertzen joango direla». Ikerlaria da EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean, eta NOR ikerketa taldeko kide da.

COVID-19ak eragindako krisia dela eta, euskarazko hedabideen audientzia digitala %40 handitu da hilabete bakarrean, eta datu historikoak lortu dituzte. Zer ondorio atera daiteke?

Bat dator mundu mailako joerekin. Koronabirusak informazio egarri bat eragin du; jendeak komunikabideetara jo du, eta, beraz, komunikabideen kontsumoa asko hazi da. Hori esanik, egia da euskarazkoek inoizko audientziarik handiena eduki dutela, eta, zenbakiak ikusita, eramaten gaituzte pentsatzera apurtu direla ustez irudikatzen genituen sabai batzuk. Bisitak pilatu dira inguruan dauden beste komunikabideen eskaintza ere oso handia denean. Kuantitatiboki eta kualitatiboki da positiboa hazkunde hori.

Abagune bati erantzuten dio, bai, baina krisiaren aurretik ere etengabeko hazkundean zeuden euskarazko hedabide digitalak. Nola eutsi ahal zaio joera horri behin pandemiak eragindako albiste gosea igarota?

Goia jo da, eta, are, eskuratu dugu publiko bat orain arte, igual, ez zuena hainbesteko ohiturarik informazioa edo euskarazko informazioa kontsumitzeko. Beraz, bada erronka bat lortutako horri eustea, eta, ahal dela, erabiltzaileak fidel bihurtzea. Fidelizazioaren bide horretan, ordea, ez dago errezeta magikorik.

Ziurgabetasun ikaragarri hau pasatzen denean, pasatzen bada, uste dut honek erakutsi duela beharrezkoa dela informazio fidagarria, kalitatezkoa, gertukoa... Komunikabideek, finean, funtzio sozial bat betetzea, eta funtzio sozial bat betetzen duten hedabide horiek izango dira, joerak eta datuak ikusita, iraungo dutenak.

Eta uste dut, gainera, gakoetako bat izango dela elkarlana. Kazetaritzaren etorkizunean, elkarlana garrantzitsua izango da, batez ere gurearen moduko ekosistema txiki edo gutxitu batean. Ez dut pentsatzen elkarlana denik soilik zenbait komunikazio enpresaren arteko informazio truke bat. Baita, nolabait, hainbat erredakziok elkarrekin lan egitea ere, gai baten bueltako planteamendu kolektiboak egitea eta bide horiek lantzea. Uste dut, luze gabeko helburuetan baino gehiago, helburu iraunkorrago batean pentsatu behar dela. Hau da: nola egingo dugu euskal hedabideen sistema sendo bat izateko.

Albiste faltsu gutxiago hedatzen denez euskaraz, euskarazko kazetaritza kalitate zigilu izan daitekeela planteatzen duzu, hipotesi gisa.

Bai, hipotesi bat da. Azkenean, euskarazko kazetaritzarena ekosistema txikiagoa da, eta, nolabait, badauka erronka hori: egiten dugunak izan behar du kalitatezkoa eta sinesgarria erabat. Inguruan badugu ekosistema nahiko oldarkor bat, egiten dugun horrek ez edukitzeko kalitatearen zigilu hori. Guk ezin dugu nahita ere halako luxurik hartu. Eta, alde horretatik, kazetari talde profesional bat badago, geure buruari exijitzen diogun hobeak izan behar horretan dabilena. Agian, autoexijenteagoak gara.

Etxealditik Euskaraldira dinamika egiten ari da. Audientzia gorakada horrek eragin diezaioke etxean egin beharreko ariketa horri?

Bai, onerako eragin ahal diezaioke, batez ere euskarazko hedabideek garrantzi handia dutelako hizkuntza ohiturak aldatzeko edo txertatzeko. Paralelismo bat eginda, distantzia sozialarekin gertatzen den gauza bera gertatzen da hedabideekin. Hau da, distantzia soziala gainditzeko dauzkagu teknologiak, eta, horiek baliatuta, birtualki konektatzen gara. Uste dut euskararen erabileran murgiltzeko ere hedabideek funtzio bera betetzen dutela: hedabideek konektatzen gaituzte erabilera horrekin. Parean dauzkagun euskarazko hedabide horietan nabigatuta, nolabait, aktibatzu egiten da euskarazko itsaso hori. Aurreko Euskaraldiak erakutsi zigun 220.000 lagun aktibo badaudela prest euskarazko edukiak jasotzeko. Aktibatu den audientzia horrek eta euskarazko hedabideek egiten duten lanak balio dute pentsaera bat sustraitzeko ere. Euskarazko hedabideek soilik argitaratzen dute, egunero, euskaraz pentsatua den errealitate bat; euskaratik eta euskaraz sortua den mapa bat. Eta mapa hori ez da solik geografikoa. Jasotzen ditu beste hainbat ardatz, sortu nahi dugun mundu berriarenak. Mundu berri horren hizkuntzak ere mundu ikuskera propio bat markatzen du. Hori ere giltzarrietako bat izango da.

Zure ustez, etorkizunera begira, ezinbestekoa da eraldaketa digitala; ez da aukera bat. Euskal hedabideak nola daude posizionatuta horri begira?

Lehenik eta behin, diagnostiko zabal bat beharko genuke, eta, gero, posizio horretatik urratsak egitea. Batzuek behar dituzte bitartekoen digitalizaziorako urratsak; beste batzuek, ezagutzaren arloan; eta beste batzuek behar dute apur bat dena. Uste dut, bai, behar dela sektorearen estrategia komun bat. Hor badugu gabezia bat, orain arte, agian, inertzia apur batekin jokatu delako. Euskal Herri honetan ere pentsatu beharko genuke zein den gure estrategia digitala. Esango nuke puntu horretara ere ez garela iritsi.

Krisialdi ekonomiko bat iragarrita dago. Hori euskarazko hedabideen kalterako izan daiteke, diru laguntza publikoak oinarrizkoak baitira horientzat.

Eusko Jaurlaritzak euskarazko hedabideekin hitzarmen bat egin zuen iaz, nolabait aitortza historiko bat ekarri duena sektorera. Bestetik, diru poltsa bat zabaldu zen, sektorea oso prekarizatua zegoelako. Orain bolo-bolo dabil krisi ekonomiko bat badatorrela, eta etorriko da. Hori arriskutsua izan daiteke euskarazko komunikabideentzat eta, oro har, euskalgintzarentzat. Euskalgintzak ikaragarrizko kolpea jaso zuen 2008an, eta, oraindik ere, iaz sinatutakoa gorabehera, errekuperatu gabe zeuden datuak. Apur bat arnasa hartzen ari ginen puntu batean dator egoera hau. Beraz, uste dut politikoki gauza batzuk blindatu beharko liratekeela.

Bihar: Josu Waliño Puntueus fundazioko burua, Interneti buruz.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Baionako ostatu bat, uztailean. ©Bob Edme

Ostatuak 22:00etan itxi beharko dituzte Ipar Euskal Herrian

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak neurri berriak iragarri ditu. Ostatuek ezinen dute eramateko alkoholik saldu 22:00etatik aitzina, eta karrikan ezinen da alkoholik edan 22:00etatik 08:00etara. Bezeroen erregistro bat egin beharko dute ostalariek. Ortzegunean jarriko dituzte neurriak indarrean, hamabortz egunerako, gutienez.

Udal langileak Azkoienen, kalea garbitzen. / ©Idoia Zabaleta, Foku

Gipuzkoak 100.000 biztanleko 500 positiboren langa gainditu du

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Hego Euskal Herrian egin dituzten testen %9,2k eman zuten atzo positibo. Eusko Jaurlaritzak ez du «ezer» baztertzen, baina, oraingoz, konfinamenduak eta etxeratze agindua ez daude mahai gainean.

Ostalariek protesta egin dute gaur Nafarroako Gobernuaren aurrean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroako ostalariak, itxieraren kontra: «Sektorea kriminalizatzen ari dira»

Ion Orzaiz

Tabernak eta jatetxeak «seguruak» direla adierazi du Nafarroako Ostalaritza eta Turismo Elkarteak. Elkarretaratzeak eginen dituzte ostegunetik aurrera

Pentsiodunen mobilizazio bat, joan den abuztuan. ©Luis Jauregialzto / Foku

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna