Aresoko lurrak

'Gaizkileen muga' zeritzon lurretan barna abiatu, eta Probintzietako Errege Bidetik edo Zezenen Bidetik joko dugu Ulizarko tontorreraino.
Ulizarko tontorrean dagoen monolitoa, eta bertan ikurrina.
Ulizarko tontorrean dagoen monolitoa, eta bertan ikurrina. MIKEL ARRIZABALAGA Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Arrizabalaga -

2016ko urriak 11

Ulizar mendiaren magalean, Areso herria dugu, eta lau auzotan banaturik dago. Herri honi buruz ditugun lehen erreferentziak XII. mendearen bukaerakoak dira, baina antzinatik bizi izan da gizakia han. Erdi Aroan, bandoen arteko gerren ondorioz, gaizkile asko ibiltzen omen zen inguru horietan, eta, horregatik, gaizkileen muga deitzen zitzaion. Ulizar mendiko zelaietan akelarreak ospatzen omen ziren, eta sorginkeriarekin lotutako istorioak ere badira.

Herriko plazatik ekingo diogu ibilbideari, eta, bide seinaleei jarraituz, gaur egun autobidearen azpiko aldetik paraleloan zabaltzen den bidea hartuko dugu. Astomela ibaiaren ondotik doan eta Areso eta Gorriti herriak lotzen dituen bide horri Napoleonen bidea deitzen zaio, haren tropek herria suntsitu eta gero hartu zuten bidea da eta. Iturbeltza eta Zubiberrieta izeneko parajeetatik eta erromatarren garaiko burdinola baten eta antzinako irin errota baten hondakinen ondotik igarotzen da. Pagadian murgildu, eta erraz egingo dugu aurrera pista zabal batetik, eta altuera irabaziko. Laster igoko gara autobiaren bazter batean dagoen Pagozelai atseden gunearen gainaldera, eta Gorritirantz doan bidea utzita, eskuinetik ateratzen dena hartuko dugu Probintzietako Errege Bidea (CRP) edo Zezenen Bidea segituz (GR 9). Antzina, ganadu transhumanteek erabili ohi zuten bide hori. Iruñetik gertu hasi, eta Gipuzkoako bihotzeraino zabaltzen zen; Noain herritik Azpeitiraino, hain zuzen ere. Gipuzkoan, ibilbide horri Zezenen Bidea esaten zaio, XVI. mendetik aurrera Nafarroatik zezenak ekartzen baitziren. Gaur egun, ibilbide hori deskatalogaturik dago, eta, maiz, seinaleak ez daude ondo, edota falta dira.

Altuera irabazten jarraituko dugu, eta pagadian sartuko gara berriro. Museoko tontorrera doan xenda ezkerrera utzita, lurrezko pista zabal batetik, Merku izeneko lepora jaitsiko gara aldats bizian. Ondo balizatutako bideak maldan gora jarriko gaitu, eta, konturatu orduko, Ulizar mendiaren tontorrera igoko gara. Ez da tontor nabarmena, haren gaina biribila baita, eta, erpin geodesikoaz gain, buzoi bat ere badu. Elezaharren arabera, mendi horretako kobazuloan akelarreak egiten omen ziren, eta, horregatik, Inkisizioak Santa Kruz ermita eraiki zuen; gerora eraitsia izan zen. Elizak, Arinbeko inguruetan, izen bereko beste ermita bat altxatu zuen. Guk aurrean dugun «akelarrea» bestelakoa da, ikuspegi zabala bezain ederra gure begien gozagarri, inguruneko mendiak ez ezik, Malloetako zirku ikusgarriaren magal bertikalek Araitz haranean amilduz osatzen duten postal ederra.

Gertu dugun Solizarretako lepora jaitsiko gara segidan, eta Gaztelu aldera doan bidea gure ezkerrera utziz, pista zabaletik aurrera egingo dugu. Berehala, bide seinaleek erakusten duten norabidean, GR-121 bidea utzi, eta, eskuinaldera, belarretatik jaisten hasiko gara Altzegiko iturriaren ondotik. Hasieran, xendatik, eta, gero, pista zabalean zehar, berehala iritsiko gara Santa Kruz ermitaren ondora, eta, atzean utzi, eta bide asfaltatuetatik herriko goialdera jaitsiko gara. Azken malda jaitsi, eta abiapuntura helduko gara.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiari 1813an su eman ziotela oroitzeko Dora Salazarrek egindako eskultura, maskara jantzita ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

COVID-19aren uste ustelak

Mikel P. Ansa

COVID-19aren pandemia ukatzen duten joera batzuek indarra hartu dute uda honetan. Haiek zabaldutako uste batzuk zeinen okerrak diren azaldu dute Miren Basaras eta Guillermo Quindos mikrobiologoek artikulu sorta honetan.

Maria Txibite, agerraldi batean. ©Jesus Diges / Efe

Txibitek dio Nafarroako egoera ezin dela Madrilgoarekin «konparatu»

Arantxa Iraola

Konfinamendu orokorrik ezartzeko asmorik ez dutela adierazi du, eta positibo «asko» izan arren, «kontrolatuta»  dagoela egoera

Ikasle batzuk, ikasgelan, ikasturteko lehen egunean egindako argazki batean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Eskola orduak: eztabaida zaharberritua

Mikel O. Iribar

Ordutegi jarraituaren aldeko plataforma bat sortu dute: institutuetatik kanpo ere jartzea nahi dute. Nafarroan hala ari dira, baina Jaurlaritzak ez du onartu. EHIGEk uste du eztabaida pedagogikoa behar dela.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna