Albistea entzun

Andres Espinosaren ibilbidea

Euskal alpinismoaren aitzindari izan zen mendizale eta abenturazaleari gorazarre egiten diote urtero jaioterrian, Zornotzan, haren izena daraman PR-BI-14 ibilbidean zehar.
Jauregibarria parkeko lehen kartelean du hasiera Andres Espinosaren omenezko ibilbideak.
Jauregibarria parkeko lehen kartelean du hasiera Andres Espinosaren omenezko ibilbideak. ASIER ARANZABAL Tamaina handiagoan ikusi

Asier Aranzabal -

2015eko abenduak 15

Andres Espinosa (1903-1985) Mont Blanc eta Cervino mendiak bakarka eskalatu zituen lehen gizona izan zen. 1929an, gomazko abarken gainean kranpoiak jantzita, ordura arte inork lortu gabeko helburua bete zuen. Handik urtebetera, 1930ean, Kilimanjarora (6.010 m) bakarrik iritsi zen lehen gizona ere bilakatu zen. Himalaiako mendilerrora joan zen lehen euskalduna ere izan zen, hona ere bakarrik, laguntza gabe, diru urrirekin... eta betiere abarka parearekin baino ez. Andres Espinosa aparteko gizakien taldekoa da, edukitzea edo izatea dileman, izatea aukeratu duten horietakoa baitzen. Horregatik izan zen gizartera moldatu gabekoa, naturan eta mendian egia eta isiltasuna topatu zituen iheslaria. Horrela deskribatzen du Luis Alejos mendizaleak El montañero y aventurero Andrés Espinosa liburuan.

Zornotzan (Bizkaia) jaiotako bizkaitar hau gaztetatik lanean ibili zen familiako enpresan: oihalen salerosketan, alegia. Baina lanbide hori ez zuen asko atsegin eta naturan bilatu zuen babesa, Enrike Renteria lagun eta margolariarekin. Biak Zornotza inguruko mendietan barrena ibili ohi ziren, ondoren Euskal Herriko tontorretan eta geroago penintsulako mendiak izan zituen lehen abentura bakarkakoak: Perdido, Mulhacen, Veleta, Urbion, Teide eta beste hainbat. Teidetik bueltan, 1928ko uztailaren 30ean, Europako mendietan txango bat egiten ari zela, Naranjo de Bulnesen hormara hurbildu zen Bulnes herriko Manolin ostalariak burua berotuta. Lehen metroak probatzen hasi zen, oinutsik eta sokarik gabe. Jaisteko biderik ikusi ez, eroso sentitu eta, bi aldiz pentsatu gabe, tontorreraino jarraitu zuen.

Balentria horrek famatu bihurtu zuen Espinosa, estatuko mendizale onenak ere ez baitziren gai soka gabe igotzeko, eta, are gutxiago, bakarrik. Horrela, Alpeetan jarri zituen hurrengo helburua: Mont Blanc (4.810 m) eta Cervino-Matterhorn (4.478 m). Mendi horiek igotzeko, gidariak kontratatzea ezinbestekoa zen garai haietan, baina, Espinosaren moduko bizilagun arrunt batentzat garestiegiak zirela-eta, bakarrik igotzea erabaki zuen, 1929eko uztailean. Glaziarretan inoiz ibili gabea zen, eta hiru gau eman zituen elurretan Mont Blanc gainditzeko. Sei egun geroago, Matterhorn mendia eskalatu zuen. Balentria hura mugarria izan zen garai haietan, mendi gidarien monopolioa hautsi zuelako. Garaiago, zailago eta urrunago leloa aintzat hartuta, bere negozioa saldu zuen urrutiko mendiak igotzeko. Zorotzat jo bazuten ere, bere asmoari eutsi, eta Afrikara bidaiatu zuen, 1930ean: Alexandria, Kairo, Sinai, Egiptoko mendirik garaiena, basamortuak, Suez, Mombasa, oihanak eta azkenik Afrikako erraldoia. Bederatzi eguneko ibilaldia bakardadean egin eta gero, Kilimanjaro gainditu zuen. 1931n, bidaia luzeagori ekin zion. Indiaraino joan zen, 22 egunez nabigatu ostean. Kalkutatik iragan, eta, trenez, Indiaren iparraldean dagoen Darjeeling hirira iritsi zen. Han alemaniar espedizio baten kide bilakatu nahi zuen, baina hiru egun beranduago iritsi zen, eta bakarrik mendian sartzeko baimenik ez zioten eman. Maroko ere zeharkatu zuen Toubkal (4.500 m) mendia igotzeko. Ondoren, gerra zibila etorri zen, eta, bidaiatzeko diru askorik ere ez zuenez, abentura handiak baztertu eta hiritar apal bihurtu zen.

Andres Espinosaren omenez Zornotzako Udalak bultzatutako PR-Bi-74 ibilbideak Jauregibarria parkeko lehen kartelean du hasiera, zubiaren ondoan. Marka zuri horiei jarraikiz, parkea zeharkatu, eta, autobidearen azpitik iragan ondoren, ezkerretara okertu behar da Condor industrialdearen sarreran. Mendian gora igoz, Etxanora doan errepidearekin bat egin, eta Santa Maria elizaren arkupeetatik ikusmira panoramikoaz goza daiteke. Ondoren, Urritxe auzorantz eta San Juan baselizarantz jo behar da, baso artean batzuetan eta zementuzko pistan bestetan, Amorebietaraino jaisteraino. Karmen kalean eskuinera hartu, eta Luis Urrengoetxea hiribidean iparralderantz ibiliaz autobidearen azpitik pasatu, eta Larreako elizaraino jarraitu behar da. Aurrerago, Zornotzako Andra Mari o ikastolaren ondoan eskuinera hartu behar da, San Bartolome auzorantz. Zementuzko bidea den arren, basarte politak zeharkatzen ditu. Auzo Etxea elkartearen ondoren Ergoien auzorantz igo behar da, hango San Juan ermitarekin bat egin arte. Hortik gora, Bizkargiren goi magaletan murgiltzen da ibilbidea, poliki-poliki mendebalderantz okertuz, eta, azkenik, San Migel baselizarekin bat egiten du. Handik behera, lau kilometro daude Zornotzaraino.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Stephanie Frappart epailea, aginduak ematen. Lehen arbitro emakumea izan da gizonen Munduko Kopan. ©G.LICOVSKI / EFE
Richarlison de Andrade Brasilgo aurrelaria, Serbiari sartutako bi goletako bat ospatzen. ©ANTONIO LACERDA / EFE

Oinutsik daudenak gogoan ditu

Eñaut Agirrebengoa

Pobreziak eta indarkeriak zipriztindutako umezaroa bizi izan zuen Richarlison de Andradek. Hori guztia ahaztu gabe, distira egiten ari da orain Brasilen, bederatzidun elastikoarekin.

Ignacio Sanchez Galan Iberdrolako presidentea Qatarko emir Tamim bin Hamad al-Thanirekin, Espainiako Errege Jauregian. ©IBERDROLA

Petrolioa, gasa eta perlak

Irune Lasa

Qatarko funts subiranoaren, eta, beraz, errege familiaren jabetzak itzelezkoak dira. Erregai fosiletatik lortutako dirutzak mundu osoan inbertitu dituzte, ordain ekonomiko eta politikoen truke

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.