Udal eta foru hauteskundeak. Nafarroa

Berdintasuna. Bazterretik erdigunera

Laukoak zeharo aldatu ditu berdintasun politikak: lege berria onartu, diru laguntzak berrezarri, eta etendako harremana berreskuratu dute talde feministekin.
Indarkeria matxistaren aurkako manifestazio bat, Iruñean.
Indarkeria matxistaren aurkako manifestazio bat, Iruñean. IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2019ko maiatzak 15

Yolanda Barcina Iruñeko alkate zelarik, Diego Yllanes medikuak Nagore Laffage hil zuen, 2008ko sanferminetan. Festak amaituta, baina, jaien «balorazio oso positiboa» egin zuen Barcinak. Xehe-xehe azaldu zuen zenbat bisitari jaso zituen hiriburuak, zenbateraino bete ziren hotelak, zenbat kontzertu eman zituzten, zenbat lagun zauritu ziren entzierroetan, eta zenbat tona zabor jaso zituzten garbitzaileek. Hilketa matxistari buruz, ordea, xehetasunik ez. Aipamen bakarra egin zuen alkateak, agerraldiaren bukaeran eta kazetarien galderei erantzunez: «Nagore Laffage eta Aidan Holly gazteen heriotza deitoratzen dugu». Istripu batean hil zen Aidan Holly irlandarra, Iruñeko harresietatik behera erorita. Laffagerena hilketa matxista izan zenik ere ez zuen aipatu Barcinak.

2008ko sanferminena ez zen salbuespena izan; aitzitik, agerraldi hark UPNk genero indarkeriaren aurrean zeukan jarrera islatu besterik ez zuen egin. Erakunde publiko guztietara hedatu zuen irizpide hori, gainera. Nafarroako Gobernuan, esaterako, ez zegoen berdintasun politikak kudeatzeko erakunde autonomorik, eta mugimendu feministarekiko harremana etenda zegoen erabat. Gainera, UPNren gobernuak ezerezean utzi zituen elkarteentzako diru laguntzak 2012tik aurrera. Desegindako sare hori guztiori berriz josten saiatu da laukoa legealdi honetan; bai udaletan, baita Nafarroako Gobernuan ere. Bitartean, mugimendu feministak indar handia hartu du kalean, eta Nafarroako erakunde publikoek babesa adierazi diote deialdi guztietan; besteak beste, Martxoaren 8ko manifestazioetan edota Iruñeko sanferminetako talde bortxaketaren epaiaren aurkako mobilizazio jendetsuetan.

Legealdia hasi bezain laster, laukoaren lehen urratsa izan zen berdintasun politika horiek gobernu jardunaren erdigunean paratzea, eta, horretarako, Berdintasunerako Institutua eraberritu zuten: Familia azpisailetik banandu, eta izaera autonomoa eman zioten. Mertxe Leranoz izendatu zuten erakunde berriko zuzendari-kudeatzaile. «Aurreko legealdian izugarria izan zen galera», esan zuen Leranozek 2016ko martxoan BERRIAk eginiko elkarrizketan: «Mugimendu feminista izugarrizko egoera prekarioan egon da azken urteetan, eta kostatuko zaigu kolaborazio giroa erabat berreskuratzea. Guk garrantzi handia eman diogu horri, eta aurrekontuak dira horren froga nagusia, genero berdintasuna sustatzeko dirua %48 handitu delako». Sexu eta Ugalketa Osasuneko zentroen sarea ere indartu du laukoak, eta LGTBI arretarako guneak zabaldu ditu Iruñean.

Horrez gainera, lauko gobernuak aldarrikapen historiko bati bide eman dio legealdi honetan: osasun sare publikoan abortatzeko eskubidea bermatu du, Sexu eta Ugalketa Osasunari buruzko Foru Dekretuaren bidez. 1986tik bete gabeko eskubidea zen Nafarroan. Urte hartan, haurdunaldia etetea bermatzeko saialdi oro geldiarazi zuen talde ultrakatolikoen presioak, eta, ordutik, UPNk entzungor egin zien mugimendu feministaren eta legebiltzarreko gehiengoaren eskakizunei. PSNk abortuaren legea betearaziko zuela esan zuen arren, ez du halakorik egin agintean izan den bakoitzean —azkenekoz, 2011n, UPNrekin gobernu koalizioa sinatu zuenean—.

Parlamentuan onartutako bi foru legek ere eman dute zeresana: batetik, LGTBI+ Berdintasun Sozialerako Legeak, eta, bestetik, Gizonen eta Emakumeen arteko Berdintasun Legeak. Lesbiana, gay, bisexual, transexual, transgenero eta intersexualen (LGTBI+) berdintasun sozialerako foru legeari dagokionez, «LGTBIfobia zantzu orori aurre egiteko eta jazarpena errotik erauzteko» neurriak jasotzen ditu arauak. Sustatzaileek diote «prebentzioaren ikuspegitik landua» dagoela. Horretarako, sentsibilizazio eta prestakuntza egitasmoez eta protokoloez gain, zigorrak ere ezarri dituzte «jokabide bereziki larriak agertzen dituztenentzat».

Gizonen eta Emakumeen Berdintasunerako Legea ere «aitzindaritzat» jo izan dute. Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetako kontseilari Ana Olloren arabera, berdintasuna kokatu du «politika publikoen ardatzean», eta erakundeen jardueran «berdintasuna ahalbidetzeko egiturak, baliabideak eta mekanismoak arautzen ditu».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Patricia Velez Etxerat-eko bozeramailea, gaur, Gasteizen. ©ETXERAT

Sarek eta Etxerat-ek presoen alde mobilizatzeko deia egin diote gizarteari

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Azken ortziraletako protestak batera deituko dituzte. Bi taldeen ustez «euskal gizartea da estatuak eta gobernuak mugiarazten dituen motorra», eta, beraz, karrikara ateratzeko deia egin dute.

Azaroaren 11n Lasarte-Orian Ibon Fernandez Iradiren egoera salatzeko egindako protesta. ©Jon Urbe / FOKU

Iurgi Garitagoitia presoa Espainiaratu egin dute

Berria

Etxerat-ek jakinarazi duenez, Soto del Realgo espetxera eraman dute euskal presoa, Lannemezangotik. Ibon Fernandez Iradik «ongi» gainditu du COVID-19a, baina Etxerat-ek salatu du konfinamenduko baldintzek kalte egin diotela.

 ©MARISCAL / EFE

«Datu guztiek diote inbestidurako blokeak iraun dezakeela»

Igor Susaeta

Iruditzen zaio PSOE eta UP «helburu nagusia» lortzen ari direla: «jendearen bizitzak hobetzeko politikak egitea». Gobernu ituna beteko dutela uste du. Aurrekontuak subiranisten babesarekin onartuko direnez, «pozik» dago.
EH Bilduk ezoiko batzarra egin du. Argazkian, Otegi, Mujika eta Karrere. ©EH Bildu

Madrilgo aurrekontuei baietz esan diete EH Bilduren oinarrien %91,5ek

Berria

Mahai politikoaren proposamena berretsi dute. Koalizioak nabarmendu du «berme zabala» dutela

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna